İklim değişikliğinin denizlerde yol açtığı sıcaklık artışı, mercan resifleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Küresel Mercan Resifi İzleme Ağı (GCRMN) tarafından yayımlanan raporda, yükselen deniz suyu sıcaklıkları nedeniyle ağaran mercanların kendini yenilemesinin giderek zorlaştığı ve ekosistemlerin toparlanmasının uzun yıllar alabileceği belirtildi.
Mercan örtüsünde yüzde 9,5'lik kayıp
Bilim insanları ve doğa koruma uzmanlarının yer aldığı GCRMN tarafından hazırlanan rapor, onlarca yıllık araştırma ve gözlem verilerine dayanıyor. Çalışmada, okyanusların iklim değişikliği nedeniyle rekor seviyelerde ısınmasının mercan resifleri üzerindeki etkileri değerlendirildi.
Rapora göre, dünya genelindeki mercan örtüsü 2020-2024 yılları arasında yüzde 9,5 oranında azaldı. En büyük kaybın ise 2024 yılında yaşandığı belirtildi. Aynı yıl meydana gelen deniz sıcak hava dalgasının dünya genelindeki mercan resiflerinin yüzde 87'sini etkilediği kaydedildi.
Sıcaklık artışı resifleri tehdit ediyor
Mercan resifleri, denizlerde çok sayıda canlı türüne yaşam alanı sağlayan ve biyolojik çeşitlilik açısından önemli ekosistemler arasında bulunuyor. Ancak deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi, mercanların uzun süreli strese maruz kalmasına neden oluyor.
Bu stresin sonucunda mercanlarda ağarma meydana geliyor. Sıcaklık baskısının sıklaşması ve şiddetlenmesi, ağaran mercanların yeniden toparlanmasını güçleştiriyor.
Raporda, küresel sıcaklık artışının mevcut hızla devam etmesi halinde dünya genelindeki mercan örtüsünün yüzde 70 ila yüzde 90'ının yok olabileceği uyarısı yapıldı.
Mercan ağarması daha sık yaşanıyor
Raporda, küresel ölçekte mercan ağarması olaylarının görülme sıklığının da değiştiği belirtildi. Geçmişte büyük çaplı mercan ağarması olayları yaklaşık 10 yılda bir yaşanırken, 2010'dan bu yana bu sürenin 4 ila 6 yıla kadar gerilediği ifade edildi.
Denizlerdeki sıcak hava dalgalarının daha kısa aralıklarla ortaya çıkması, mercanların iki stres dönemi arasında yeterince toparlanamamasına yol açıyor. Bu durum, resiflerin doğal yenilenme kapasitesini de baskılıyor.
Toparlanma süreci onlarca yıl sürebilir
Raporun başyazarı ve Avustralya Deniz Bilimleri Enstitüsü araştırmacısı Manuel Gonzalez-Rivero, elde edilen sonuçları "vahim ve ciddi" olarak değerlendirdi.
Gonzalez-Rivero, mercanların geçmişte yaşadıkları doğal stres ve toparlanma döngüsünü artık düzenli şekilde sürdüremediğine dikkati çekti. İklim değişikliğinin oluşturduğu baskı nedeniyle mercan resiflerinin kendini yenileme sürecinin artık onlarca yılı bulabileceğini ifade etti.
Mercan Araştırma ve Geliştirme Hızlandırma Platformunun Direktörü deniz bilimci Carlos Duarte de geleceğe yönelik değerlendirmede bulundu.
Duarte, El Nino hava olayının gelecek yıl yeni bir küresel mercan ağarması sürecini tetiklemesinin çok muhtemel olduğunu belirtti. Bu ihtimalin, deniz sıcaklıklarındaki artışın mercan resifleri üzerindeki baskısını yeniden gündeme getirebileceği kaydedildi.
