Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu, tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin kanun teklifini kabul etti. Teklif, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte tasfiye işlemleri tamamlanmamış fonları kapsıyor.
Düzenlemeyle yatırım fonlarının tasfiyesinin adil, şeffaf ve etkin şekilde yürütülmesi, fon malvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarılan değerlerin geri kazanılması, oluşan zararların sorumlulardan tahsil edilmesi ve elde edilen tutarların fon pay sahiplerine aktarılması hedefleniyor.
Teklif, belirtilen fonlar dışında kalan yatırım fonları için genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmayacak.
Yatırım fonlarının tasfiyesini SPK denetleyecek
Teklife göre, kapsamdaki yatırım fonlarının tasfiyesi SPK'nin gözetim ve denetimi altında, tasfiye ile görevlendirilen kuruluşlar tarafından yürütülecek.
SPK; tasfiye sürecinin aşamalarını, fon varlıklarının tespit edilmesini ve nakde çevrilmesini, değerleme yöntemlerini, fon pay sahiplerinin belirlenmesini, ara ve nihai ödemeleri ve dağıtım sırasını düzenlemeye yetkili olacak.
Tasfiye işlemlerinde yatırımcıların menfaatleri, fon varlıklarının korunması, piyasa koşulları ve fon portföylerinin yapısı dikkate alınacak. Görevli kuruluşlar, mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi için gerekli özeni gösterecek.
Borsada oluşan fiyatın ilgili varlığın gerçek değerini yansıtmadığı veya tasfiye sürecini geciktirdiği durumlarda SPK, farklı satış yöntemlerinin kullanılmasına karar verebilecek. Kurul ayrıca gerekli görmesi halinde fon varlıklarının Borsa dışında satılmasına onay verebilecek.
Satışa konu varlıkları satın alan yatırımcıların bu varlıkları belirli bir süre Borsa'da satmalarının veya satış sonucunu doğuracak işlemler yapmalarının kısıtlanması da mümkün olabilecek.
Fon pay sahipliği MKK kayıtları üzerinden belirlenecek
Fon pay sahipleri, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ (MKK) kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında tespit edilecek.
Tasfiye sürecinin yürütülmesi için gerekli bilgi ve belgeler, ilgili kurumların talebi üzerine gecikmeksizin SPK'ye, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) verilecek.
MKK, Takasbank, Borsa İstanbul AŞ, Türkiye Bankalar Birliği, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları ve ilgili kamu kurumları da bu yükümlülük kapsamında yer alacak. Kurumlar, özel mevzuatlarında bulunan gizlilik ve sır saklama hükümlerini gerekçe göstererek bilgi vermekten kaçınamayacak.
Öte yandan, kanunda belirtilen piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı fiillerini işlediği veya ilgili fonlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara, kapsamdaki fonların tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.
Tasfiye edilen yatırım fonlarında 1 milyon TL'ye kadar ara ödeme yapılabilecek
Teklifin önemli başlıklarından birini, fon pay sahiplerine yapılacak ödemelerin hesaplanması oluşturuyor.
Fon malvarlığının nakde çevrilmesiyle elde edilen dağıtılabilir tutarın, tasfiye kararından önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı üzerinden hesaplanan toplam tutarı karşılamaması halinde, yatırımcıların net yatırım tutarları esas alınacak.
Net yatırım tutarı hesaplanırken yatırımcının fona yaptığı nakit girişleri ve fondan aldığı nakit çıkışları dikkate alınacak. Bu tutarlar, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması üzerinden, kıstelyevm yöntemi uygulanarak hesaplanacak.
Kurul tarafından belirlenecek fonlarda, net yatırım tutarının endeksleme uygulanmamış kısmını aşmamak kaydıyla yatırımcılara ara ödeme yapılabilecek.
Buna göre:
- Net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altında olan yatırımcılar için hesaplanan net yatırım tutarı kadar ara ödeme yapılabilecek.
- Net yatırım tutarı 1 milyon TL ve üzerinde olan yatırımcılar için ara ödeme üst sınırı 1 milyon TL olacak.
- Para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, ara ödeme tutarı yatırımcının hesabında bulunan katılma paylarının bir önceki gün sonu itibarıyla hesaplanan toplam değerini aşamayacak.
Ara ödemeler, fon pay sahiplerinin tasfiye bakiyesinden doğan alacaklarından mahsup edilecek. Ara ödeme karşılığında katılma payları iade edilmeyecek; ilgili paylar nihai tasfiye ödemesi sırasında iade edilecek.
Fon varlıkları ödemelere yetmezse SPK devreye girecek
Dağıtılabilir nakdin, hesaplanan net yatırım tutarlarını veya ara ödeme tutarlarını karşılamaya yetmemesi halinde SPK, mevcut kaynağın mümkün olan en fazla sayıda yatırımcıya ulaşmasını sağlayacak yöntemleri belirleyebilecek.
Bu kapsamda net yatırım tutarı en düşük yatırımcıdan başlanarak ödeme yapılmasına veya tüm yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenmesine karar verilebilecek.
Ancak hiçbir yatırımcıya net yatırım tutarını, ilgili tarihler itibarıyla hesaplanan hak ve alacaklarını ya da mevzuatta öngörülen 1 milyon TL'lik ara ödeme sınırını aşan tutarda ödeme yapılamayacak.
Fonun önceki gün sonu fiyatı, gerekli bilgiler tasfiye ile görevli kuruluşlardan temin edilerek ilgili güne ilişkin değerleme üzerinden Takasbank tarafından hesaplanacak.
Nihai tasfiye ödemesi sırasında yatırımcıya daha önce tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollarla yapılan ödemeler mahsup edilecek.
Bazı yatırımcılar elde ettikleri getirileri gönüllü olarak iade edebilecek
Teklifte, belirli fonlardan tasfiye tarihine kadar ödeme almış kişilerin elde ettikleri getirilerin iadesine ilişkin hükümler de bulunuyor.
Buna göre, kapsamdaki fonlarda katılma paylarını fona iade ederek ödeme alan kişilerin, ilgili endeksleme yöntemiyle hesaplanan tutarı aşan getirileri SPK tarafından ilan edilecek hesaplara isteğe bağlı olarak iade edilebilecek.
Ayrıca fon malvarlığında bulunan ve SPK tarafından ilgili mevzuat hükümleri kapsamında değerlendirilen paylardan kazanç sağlayan kişiler de belirli koşullarda, endekslenmiş alım maliyetini aşan getirilerini genel hisse iade hesabına gönüllü olarak aktarabilecek.
Hesaplama dönemleri, iade tutarlarının belirlenme yöntemi ve uygulamaya ilişkin diğer ayrıntılar SPK tarafından düzenlenecek.
Fon malvarlığından hukuka aykırı çıkarılan değerler geri alınacak
Kanun teklifiyle, fon malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin kapsamı ve bu işlemler nedeniyle ortaya çıkan zararların kimlerden tahsil edileceği de düzenleniyor.
Buna göre, mevzuata aykırı olarak veya şeklen mevzuata uygun görünse bile fonun menfaatine yönelik gerçek bir ekonomik amacı bulunmadan gerçekleştirilen işlemlerle fon varlıklarının üçüncü kişilere aktarılması, fonun zarara veya kayba uğratılması olarak değerlendirilebilecek.
Kapsama giren işlemler arasında kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo, ters repo ve benzeri işlemler yer alıyor.
İlişkili taraflar, hâkim ortaklar, yöneticiler, bunların doğrudan veya dolaylı kontrol ettikleri kişiler ya da diğer üçüncü kişiler lehine aktarılan para, sermaye piyasası araçları, mallar, haklar ve alacaklar ile bunların yerine geçen değerler de düzenleme kapsamında değerlendirilecek.
Fon zararından öncelikle portföy yönetim şirketi sorumlu olacak
Teklife göre, fonun zarara veya kayba uğramasından öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak.
Zararın portföy yönetim şirketinden tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da tahsil edilemeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde, zararda sorumluluğu SPK tarafından belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilen kişiler şahsen sorumlu olacak.
İlgili kişilerin görevlerinden ayrılmış olması, görev yaptıkları veya yönetim ya da kontrolü ellerinde bulundurdukları dönemde alınan kararlar ve gerçekleştirilen işlemler nedeniyle doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.
SPK, her bir fon için zarar veya kayıp tutarını, sorumlu kişileri ve bu kişilerin sorumlu oldukları miktarları belirleyerek TMSF'ye bildirecek.
Bildirimin ardından TMSF, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında sorumluların malvarlıklarından tahsilat yapılması için gerekli takip işlemlerini başlatabilecek. Düzenleme kapsamında açılacak davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.
Elkonulan ve müsadere edilen malvarlıkları geri kazanım sistemine dahil edilecek
Teklif, ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında elkonulan veya müsadere edilen malvarlığı değerlerinin, ilgili yatırım fonuyla hukuki ve ekonomik bağlantısı bulunması halinde geri kazanım sistemine dahil edilmesini de öngörüyor.
Soruşturmalar kapsamında elkonulan malvarlığı değerleri arasında doğrudan fona iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları bulunması halinde, bunlar cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme kararıyla ilgili fona ya da geri kazanım hesabına iade edilebilecek.
Doğrudan fona devredilemeyen gayrimenkuller ve sorumlulara ait diğer malvarlığı değerleri bakımından TMSF'nin kayyum olarak atanabilmesi de mümkün olacak. TMSF, Bankacılık Kanunu kapsamında kendisine tanınan yetkileri kullanarak bu varlıkları dava sonucunu beklemeden satabilecek veya tasfiye edebilecek.
Yargılama sonunda müsaderesine karar verilen ve suçtan zarar gören fonun malvarlığından çıktığı ya da fon zararının karşılığı olduğu mahkemece belirlenen değerler, Hazine'ye gelir kaydedilmeksizin ilgili yatırım fonuna aktarılabilecek. Fonun tasfiyesinin tamamlanmış olması halinde ise bu değerler geri kazanım hesabına yönlendirilecek.
Her fon için ayrı geri kazanım hesabı açılacak
Tahsil edilen veya iade edilen tutarlar ile ilgili fona ya da fon pay sahiplerine aktarılmasına karar verilen suç bağlantılı malvarlığı değerleri, TMSF nezdinde her fon için ayrı alt hesaplarda izlenecek.
Geri kazanım hesaplarında tutulan varlıklar TMSF'nin kendi malvarlığından ayrı olacak. Bu tutarlar yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ve fon pay sahiplerine yapılacak ödemeler için kullanılabilecek.
Söz konusu hesaplarda bulunan tutarlar başka amaçlarla kullanılamayacak, teminat gösterilemeyecek ve kamu alacakları dahil olmak üzere haczedilemeyecek. Bu varlıklar üzerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz de konulamayacak.
Zorunlu giderler düşüldükten sonra kalan tutarlar, tasfiye devam ediyorsa tasfiye ile görevli kuruluşa; tasfiye tamamlanmışsa SPK tarafından bildirilen fon pay sahiplerine ödenmek üzere YTM'ye aktarılacak.
Ödemeler, yatırımcıların katılma payı sahipliği oranları dikkate alınarak gerçekleştirilecek. İşlem ve aktarım maliyetleri nedeniyle SPK tarafından belirlenecek asgari ödeme tutarının altında kalan miktarlar, yatırımcı adına izlenecek ve sonraki dağıtımlarda hak kazanılan tutarlara eklenecek.
Bir geri kazanım tutarının birden fazla fonla bağlantılı olması halinde, fonlar arasındaki dağıtımın usul ve esaslarını SPK belirleyecek.
Uygulama esaslarını SPK belirleyecek
Kanun teklifinde, düzenlemenin uygulanması için gerekli görülen durumlarda SPK ve YTM'nin dışarıdan avukatlık, muhasebe ve yazılım geliştirme hizmetleri alabilmesine de imkan tanınıyor.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar SPK tarafından belirlenecek. TMSF'nin görev alanına giren konularda ise Kurul, TMSF'nin görüşünü alacak.
Düzenlemede hüküm bulunmayan durumlarda Sermaye Piyasası Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Bankacılık Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın düzenlemeye aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.
Teklifin komisyonda kabul edilmesiyle birlikte süreçteki bir sonraki aşama TBMM Genel Kurulundaki görüşmeler olacak. Düzenlemenin yasalaşması ve yürürlüğe girmesi için Meclis sürecinin tamamlanması gerekiyor.
