Hukuki Gözlem Derneği’nin 1. Olağan Genel Kurulu Ankara Barosu Eğitim Merkezi'nde gerçekleştirildi. Tek listeyle gidilen seçimlerde Başkanlığa Cem Acer, Başkan Yardımcılığına Emine Erol, Genel Sekreterliğe S. Ferdi Yılmaz yeniden seçildi. Yönetim Kurulu üyeliklerine ise Necati Aydan Bekmez ve Berat Dövücü getirildi.
Genel Kurul’a dernek üyelerinin yanı sıra CHP Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi Sanayi ve Teknoloji Politika Kurulu Başkanı Yalçın Karatepe, CHP Ankara İl Hukuk Komisyonu üyesi Dilan Candan, Türk Hukuk Kurumu Yönetim Kurulu üyesi Avukat Aslan Aktaş, Ankara Barosu Başkan Yardımcısı Kemal Cihat Binici ile Avukat Bülent Yücetürk’ün de aralarında bulunduğu hukukçu ve siyasetçiler katıldı.
“Savunma hedef haline getirildi”
Açılışı yapan Avukat Ilgın Ertaş, mesleki dayanışmanın konuşulduğu bir dönemden değil; avukatların görevlerini yerine getirirken öldürüldüğü, tutuklandığı ve baskı altında tutulduğu bir süreçten geçildiğini söyledi. Savunma makamının hedef haline getirildiğine dikkat çeken Ertaş, “Savunmanın susturulduğu yerde adaletten, hukuk devletinden ve özgürlüklerden söz etmek mümkün değildir” dedi.
“Hukukun haysiyetini savunmaya talibiz”
Divanın oluşturulmasının ardından konuşan Dernek Başkanı Cem Acer, derneğin kuruluş amacını şöyle anlattı:
“Uzun vadeli hukuk politikaları ortaya koyabilmek, bu politikaları muhataplarıyla paylaşıp fikri takibini yapabilmek ve sahada yaşanan hak ihlalleri konusunda kamuoyu baskısı yaratmak amacıyla yola çıktık.”
Acer, Tahsin Yücel’in “Gökdelen” romanından yaptığı alıntıyla, sık değiştirilen yasalar ve özel mahkemeler üzerinden hukuk güvenliğinin zedelendiğine işaret ederek, “Yasaların kime hizmet ettiği sorusunu sormaktan çekinmiyoruz” ifadelerini kullandı.
Walter Benjamin’in “Ezilenlerin geleneği bize gösteriyor ki, içinde yaşadığımız olağanüstü hal, kuralın ta kendisidir” sözünü hatırlatan Acer, “Biz, bu olağanüstü hali olağanlaştıranlara karşı hukukun haysiyetini savunmaya talibiz” dedi.
Sırf mesleğini yaptığı için tehdit edilen, yoksullaştırılan ya da tutuklanan avukatların savunma makamının “kale burçları” olduğunu söyleyen Acer, Başkan Yardımcısı Emine Erol ve Genel Sekreter Ferdi Yılmaz’ın 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nde tutuklu gazeteci İsmail Arı’yı cezaevinde ziyaret ettiğini, hukuki süreci gözlemlemek için de onay aldıklarını açıkladı.
“İnsan gövdesi kadar değil, yüreği kadar yer kaplar”
Konuşmasını Yaşar Kemal’in “İnsan, evrende gövdesi kadar değil, yüreği kadar yer kaplar” sözüyle tamamlayan Acer, “Yüreğini adaletsizliğe karşı siper eden, insan kalmakta ve insanı savunmakta inat eden herkese teşekkür ediyorum. Yolumuz çetin ama inancımız tamdır” diye konuştu.
“Asıl kriz hukukun güvenliği krizi”
Dernek Genel Sekreteri Avukat S. Ferdi Yılmaz ise konuşmasına “Hukuk nedir?” sorusuyla başladı. Bugün bu sorunun yalnızca teorik değil, vatandaşın özgürlüğü, avukatın mesleki güvenliği ve toplumun devlete duyduğu güven açısından hayati bir mesele olduğunu belirten Yılmaz, hukukun aynı zamanda devletin kendi gücünü sınırlama iradesi olduğunu söyledi.
Roma hukukundan bugüne taşınan “Gök kubbe çökse bile adalet yerini bulsun” ilkesini hatırlatan Yılmaz, adaletin yalnızca mahkeme salonlarında kaybedilmediğini ifade ederek şöyle konuştu:
“İnsanların hukuka olan inancı zayıfladığında, öngörülebilirlik ortadan kalktığında, savunma makamı baskı altında hissettiğinde adalet yara almaya başlar.”
Hukukun temel amacının yalnızca düzen sağlamak olmadığını vurgulayan Yılmaz, “Tiranlık da düzen sağlayabilir. Asıl mesele; adaletle sınırlandırılmış bir kamusal gücün varlığıdır” dedi.
Türkiye’de yaşanan temel sorunun ekonomik değil, “hukukun güvenliği krizi” olduğunu belirten Yılmaz, vatandaşların artık yalnızca haklı olup olmadığını değil, hakkını arayabilecek durumda olup olmadığını düşündüğünü söyledi.
“Savunma makamı sustuğu gün toplum konuşamaz hale gelir. Bir ülkede avukatlar özgür değilse hiçbir vatandaş gerçekten güvende değildir” diyen Yılmaz, mesleki dayanışmanın büyütülmesi ve hukuk güvenliği için mücadele çağrısı yaptı.
Yılmaz ayrıca, Türkiye’de ceza, hukuk ve icra mahkemelerindeki toplam dosya sayısının 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 45 milyon olduğunu belirterek, “86 milyonluk ülkede yetişkin nüfusun yaklaşık 58 milyon olduğu düşünüldüğünde rakamın çarpıcılığı ortaya çıkıyor” dedi.
“Hak, devlet gücünün sınırıdır”
Dernek Başkan Yardımcısı Emine Erol ise konuşmasında “hak kavramı” üzerinde durdu. Hakların korunmadığı yerde hukukun yalnızca prosedüre dönüştüğünü belirten Erol, “Vicdanını kaybetmiş bir devlet mekanizmasını hiçbir bürokratik yapı tek başına meşru kılamaz” ifadelerini kullandı.
“Devletin gücünün sınırı nedir? İşte ‘hak’ dediğimiz kavram tam olarak bu sınırın adıdır” diyen Erol, hakların iktidarın bir lütfu değil, insan olmanın doğal sonucu olduğunu söyledi.
Mahkeme koridorlarından cezaevlerine kadar her alanda “hak” kavramının hayati önem taşıdığını ifade eden Erol, bir toplumun gelişmişliğinin yalnızca ekonomik göstergelerle ölçülemeyeceğini belirterek, “Asıl ölçü, en kırılgan olanın hakkının ne kadar korunabildiğidir” dedi.
Kadın hakları, hayvan hakları ve çevre hakkına da değinen Erol, kadınların yaşam hakkının korunamadığı bir toplumun hukuk devleti olduğunu iddia edemeyeceğini söyledi. Koruma kararlarının yeterince uygulanmadığına ve eşit temsilin sağlanamadığına dikkat çeken Erol, “Hak yalnızca tanınan değil, fiilen kullanılabilen şeydir” diye konuştu.
Hannah Arendt’in “En temel insan hakkı, hak sahibi olma hakkıdır” sözünü hatırlatan Erol, yakın zamanda öldürülen Avukat Hatice Kocatepe başta olmak üzere yaşamını yitiren avukatları da andı.
Erol, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Hak arama özgürlüğünün baskı altında olduğu, savunma makamının değersizleştirildiği, hukukun öngörülebilirliğinin zedelendiği bir yerde demokrasinin sağlıklı işlemesinden söz etmek mümkün değildir. Bizler; kadın haklarının yaşam hakkı olduğunu, hayvan haklarının vicdan meselesi olduğunu, çevre hakkının gelecek kuşakların hakkı olduğunu savunmaya devam edeceğiz.”
Ortak mücadele ve dayanışma çağrısı
Genel Kurul’da söz alan konuklar Yalçın Karatepe, Kemal Cihat Binici, Bülent Yücetürk ve Aslan Aktaş da hukuk eğitiminin niteliğindeki gerilemeye, hukuksuzluğun derinleşmesine ve yargı üzerindeki siyasi baskılara dikkat çekti.
Konuşmalarda, hukuk fakültelerinin sayısının artmasına rağmen eğitim kalitesinin düştüğü, iktidarın hukuku işlevsiz hale getirdiği ve yaşanan hukuksuzlukların ülke rejimini tehdit edecek boyutlara ulaştığı vurgulandı. Tüm bu gelişmelere karşı ortak mücadele ve dayanışmanın büyütülmesi gerektiği ifade edildi.
