Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) sevkiyatlarında yaşanan aksaklıkların neden olduğu arz şoku, bazı ülkelerde elektrik piyasalarına yansıdı. LNG fiyatlarına duyarlı ve doğal gaz santrallerinin elektrik fiyatlarında belirleyici olduğu piyasalarda maliyet artışları görüldü.
LNG fiyatlarındaki yükseliş elektrik piyasalarını etkiledi
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi raporundan derlenen verilere göre, yurt içi doğal gaz fiyatları LNG fiyatlarından daha fazla etkilenen ülkelerde elektrik fiyatlarında artış yaşandı.
Raporda, doğal gaz santrallerinin toptan elektrik fiyatlarını belirlediği bazı Avrupa ve Asya piyasalarında LNG fiyatlarındaki yükselişin elektrik maliyetlerine yansıdığı belirtildi.
Buna karşılık yenilenebilir enerji üretimi, artan batarya kapasitesi, ithal LNG kullanımının sınırlı olması ve düşük maliyetli yerli doğal gaz gibi unsurların bazı ülkelerde fiyat artışlarının etkisini azalttığı kaydedildi.
Avrupa ve Asya piyasalarında fiyat değişimleri yaşandı
AB'de 2026'nın ilk yarısında ortalama toptan elektrik fiyatı yıllık bazda yüzde 15 yükseldi. Japonya'da ikinci çeyrekte elektrik fiyatlarında yüzde 30'un üzerinde artış görülürken, Avustralya ve Hindistan'da yılın ilk yarısında elektrik fiyatları sırasıyla yüzde 30 ve yüzde 7 geriledi.
IEA verilerine göre, 2 Mart-16 Temmuz döneminde Asya spot LNG fiyatları kriz öncesi seviyelere göre ortalama yüzde 65 arttı. Avrupa'nın gösterge doğal gaz fiyatı TTF ise aynı dönemde yüzde 50'den fazla yükseldi.
LNG maliyetleri bazı ülkelerde elektrik fiyatlarına yansıdı
IEA, LNG fiyatlarındaki artışın elektrik piyasalarına etkisinde iki temel faktörün öne çıktığını bildirdi. Bunların, ülkelerin doğal gaz fiyatlarının LNG fiyatlarından etkilenme düzeyi ve doğal gaz santrallerinin elektrik fiyatlarını belirlediği saatlerin oranı olduğu belirtildi.
Japonya'da LNG fiyatları mart ayında kriz öncesi seviyenin termal megavatsaat başına yaklaşık 40 dolar üzerine çıktı. Bu artışın, üçüncü çeyrek elektrik vadeli fiyatlarında yaklaşık 75 dolarlık yükselişe neden olduğu aktarıldı.
Avrupa'da ise doğal gaz fiyatlarındaki yaklaşık 30 dolarlık artış, elektrik vadeli fiyatlarına da yansıdı. İtalya'da yaklaşık 60 dolar, Birleşik Krallık'ta 40 dolar ve Almanya'da 30 dolarlık yükseliş görüldü.
Yenilenebilir enerji ve batarya kapasitesi fiyat artışını sınırladı
IEA raporunda, bazı ülkelerde yenilenebilir enerji kaynakları ve enerji depolama kapasitesinin LNG fiyatlarındaki artışın etkisini azalttığı belirtildi.
Avustralya Ulusal Elektrik Piyasası'nda ortalama toptan elektrik fiyatı yılın ilk yarısında yüzde 30 düşerek megavatsaat başına 49 dolara geriledi. Yeni batarya kapasitesinin de elektrik üretiminde gündüz saatlerinden akşam saatlerine kaydırılan enerji miktarını artırdığı ifade edildi.
Hindistan'da ise ithal LNG'nin elektrik üretimindeki payının sınırlı olması nedeniyle enerji piyasalarındaki gelişmelerin spot elektrik fiyatlarına belirgin bir etkisi olmadığı bildirildi.
ABD’de yerli doğal gaz etkisi öne çıktı
ABD'de küresel LNG fiyatlarına kıyasla daha düşük maliyetli yerli doğal gaz kullanımı, fiyat artışlarının elektrik piyasalarına yansımasını sınırladı. Ülkede yılın ilk yarısında toptan elektrik fiyatları yüzde 10 artarak megavatsaat başına 52 dolara çıktı.
IEA'ya göre, Kuzey Amerika'daki yeni LNG sıvılaştırma projeleri, diğer ihracatçı ülkelerin üretim artışları ve yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payının yükselmesi, mevcut enerji krizinin etkilerinin 2022 dönemine göre daha sınırlı kalmasına katkı sağladı.
