Basra Körfezi'nin stratejik enerji geçiş güzergahı Hürmüz Boğazı'nda hafta sonu yaşanan askeri hareketlilik ve anlaşmazlıkların ardından, Washington ve Tahran yönetimleri tansiyonu düşürmek adına diplomatik temaslara yeniden başlama kararı aldı. Çatışmaların durdurulmasının ardından gözler yarın Katar'da gerçekleştirilecek üst düzey buluşmaya çevrildi.
Washington askeri faaliyetleri durdurdu
ABD merkezli Axios haber sitesinin üst düzey bir Amerikalı yetkiliye dayandırdığı kulis haberine göre, Washington yönetimi gerilimi tırmandırmamak adına İran'a yönelik tüm askeri faaliyetlerini geçici olarak durdurma kararı aldı.
Haberde, hafta sonu patlak veren son çatışmaların temel sebebinin, ABD ile İran arasında daha önce imzalanan ve savaşı sona erdiren mutabakat zaptının maddelerinden kaynaklandığı belirtildi. Özellikle Hürmüz Boğazı'na ilişkin hükümlerin iki başkent tarafından farklı yorumlanmasının krizi tetiklediği aktarıldı. Söz konusu mutabakat kapsamında İran Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak için azami çaba göstermeyi, ABD İran limanlarına yönelik yürüttüğü askeri ve ekonomik ablukayı tamamen kaldırmayı taahhüt etmişti.
Doğrudan iletişim hattı henüz devreye girmedi
Geçen hafta İsviçre'de yürütülen müzakerelerde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran heyeti arasında Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin koordinasyonunu sağlamak amacıyla önemli bir güvenlik kararı alınmıştı. Bu doğrultuda ABD ordusu ile İran Devrim Muhafızları Ordusu arasında doğrudan bir kriz iletişim hattı (kırmızı hat) kurulması konusunda mutabakata varılmıştı. Ancak Axios’un aktardığı bilgilere göre, söz konusu acil iletişim hattı gerilimin tırmandığı önceki gün itibarıyla henüz teknik olarak faaliyete geçirilmemişti.
Görüşmeler İsviçre’den Katar’a taşındı
İki ülke arasında daha önceden planlanan diplomatik takvimde de zorunlu bir değişiklik yaşandı. Taraflar arasında dün İsviçre'de yapılması öngörülen ve öncelikli olarak İran'ın nükleer programının geleceğini ele alacak olan zirve, hafta sonu yaşanan askeri gerilim sebebiyle Katar'ın başkenti Doha'ya kaydırıldı. Yarın Doha'da yapılacak olan kritik görüşmenin ana gündem maddesinin, nükleer programdan ziyade Hürmüz Boğazı'nda sürdürülebilir güvenliğin sağlanması ve krizin sonlandırılması olacağı ifade edildi.
Öte yandan, ABD'li bir diğer yayın organı The Wall Street Journal (WSJ) gazetesi ise dün yayımladığı analiz haberinde, hafta sonu sahada yaşanan sıcak çatışmaların ardından iki ülke arasındaki diplomatik müzakerelerin tamamen çıkmaza girdiğini iddia etmişti. Katar'da yapılacak yarınki zirve, bu iddiaların gölgesinde gerçekleştirilecek.
