Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Ay yüzeyinde kalıcı bir yerleşim birimi kurma hedefi doğrultusunda özel sektörle yeni bir finansman anlaşmasına imza attı.
Plan kapsamında bilimsel ekipman ve kargo taşımacılığı için üç farklı şirkete toplam 590 milyon dolar kaynak aktarılacağı bildirildi.
Ay yüzeyine kargo taşımacılığı planı
CNN International’ın aktardığı bilgilere göre NASA, Ay’a iniş araçları, roketler, gezgin sistemler ve lojistik ekipmanların ulaştırılmasını içeren stratejisini sürdürmeye devam ediyor. Bu kapsamda Astrobotic, Firefly ve Intuitive Machines şirketleriyle işbirliği yapılacağı açıklandı.
NASA tarafından düzenlenen basın toplantısında konuşan Ay Üssü Programı Yönetici Müdürü Carlos Garcia-Galan, anlaşmaların kalıcı yerleşim hedefinin “Aşama 1” bölümünü oluşturduğunu belirtti.
İlk aşama 2028’e kadar sürecek
Açıklamalara göre Ay yüzeyinde kalıcı yerleşim planının ilk evresi 2028 yılına kadar devam edecek. Bu aşamanın toplam maliyetinin yaklaşık 10 milyar dolara ulaşması öngörülüyor. Programın ilerleyen dönemlerinde ise 2030 sonrası için daha geniş kapsamlı hedefler bulunuyor.
Planın sonraki aşamalarında Ay yüzeyinde ilk basınçlı yaşam alanlarının kurulması ve enerji üretimi için güç jeneratörlerinin devreye alınması hedefleniyor.
Özel sektör projelerinde teknik sorunlar
NASA’nın planlaması sürerken, işbirliği yapılan bazı özel şirketlerde operasyonel aksaklıklar da gündeme geldi. Jeff Bezos’un uzay şirketi Blue Origin’e ait New Glenn roketinin mayıs ayında fırlatma rampasında yaşadığı patlama, şirketin Ay’a yönelik planlarını etkiledi.
Bu gelişme, Ay’ın güney kutbuna gönderilmesi planlanan Blue Moon adlı robotik iniş aracının takviminde belirsizlik oluşturdu. NASA yetkilileri, gerekmesi halinde farklı fırlatma sistemlerinin değerlendirilebileceğini açıkladı.
Bütçe ve Artemis programı bağlantısı
Kapsamlı Ay Üssü projesinin toplam maliyetinin 30 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Proje, NASA’nın daha önce başlattığı Artemis programı ile birlikte yürütülüyor ve uzay ajansının uzun vadeli Ay stratejisinin kritik bir parçasını oluşturuyor.
ABD Kongresi’nin projeye destek verdiği, Çin ile uzay rekabeti çerçevesinde teknolojik üstünlüğün korunmasının hedeflendiği ifade ediliyor. Buna karşın NASA’nın genel bilim bütçesinde kesinti önerileri gündeme gelirken, Ay programı için ayrı bütçe artışı planlandığı belirtiliyor.
Gateway projesi rafa kaldırıldı
NASA, kaynak yönetimi kapsamında mart ayında Ay yörüngesinde kurulması planlanan Gateway uzay istasyonu projesini durdurdu.
