Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nde bugün liderler düzeyindeki resmi oturumlara geçildi. Zirvenin ilk günü dışişleri ve savunma bakanlarının katıldığı çalışma toplantılarıyla tamamlanırken, bugün gerçekleştirilecek liderler zirvesinde alınacak kararlar NATO'nun gelecek dönem yol haritasını belirleyecek.
Diplomatik kaynaklara göre zirvenin en önemli hedeflerinden biri, ittifak içinde birlik görüntüsünün korunması olurken, ABD Başkanı Donald Trump'ın vereceği mesajlar ve izleyeceği tutum toplantıların seyrini doğrudan etkileyebilir.
Trump'ın açıklamaları zirvenin atmosferini etkiledi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ankara'da bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamalarda Grönland konusunu yeniden gündeme taşıdı. Trump ayrıca İran'a yönelik operasyonlar sırasında bazı Avrupalı müttefiklerden beklediği desteği göremediğini ifade ederken, Avrupa'daki Amerikan askerlerinin geleceğine ilişkin önceki çıkışlarını da yineledi.
NATO kulislerinde ise Trump'ın öngörülemeyen tavrının zirve boyunca dikkatle takip edildiği belirtiliyor.
Zirvede dört kritik başlık öne çıkıyor
Liderlerin bugünkü toplantılarında dört temel konu ele alınacak.
Savunma harcamalarında yeni dönem
NATO'nun Lahey Zirvesi'nde alınan karar doğrultusunda üye ülkelerin savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ine çıkarılması hedefi yeniden değerlendirilecek.
Başta Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya olmak üzere bazı ülkeler bu hedefi şimdiden aşarken, Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranı da yüzde 3,8 seviyesine yükseldi.
Liderlerin, verilen taahhütlerin sahada nasıl uygulanacağına ilişkin yeni adımları ele alması bekleniyor.
Savunma sanayisi yatırımları hız kazanıyor
Zirvenin ikinci önemli gündem maddesini savunma sanayisine yönelik yatırımlar oluşturuyor.
İlk gün düzenlenen NATO Savunma Forumu'nda açıklanan milyarlarca dolarlık yatırım kararları, ittifakın üretim kapasitesini artırma hedefini ortaya koydu.
Son 10 yılda Avrupa'daki NATO üyeleri ile Kanada'nın savunmaya yaklaşık 1,2 trilyon dolar harcadığı belirtilirken, yalnızca 2025 yılında savunma bütçelerinde yaklaşık yüzde 20 artış yaşandı.
Yeni dönemde ortak üretim, ortak tedarik ve bürokratik engellerin azaltılması öncelikler arasında yer alıyor.
NATO 3.0 konsepti masada
ABD'nin Avrupa'nın güvenliği konusunda daha sınırlı rol üstleneceğine yönelik yaklaşımı, NATO içinde "NATO 3.0" olarak adlandırılan yeni güvenlik anlayışını gündeme taşıdı.
Bu modele göre Avrupa ülkeleri kolektif savunmada daha fazla sorumluluk üstlenecek. ABD ise özellikle nükleer caydırıcılık alanındaki lider konumunu sürdürecek.
Zirvede bu yeni güvenlik mimarisinin temel çerçevesinin oluşturulması bekleniyor.
Ukrayna'ya destek sürecek
Liderler, Ukrayna'ya askeri desteğin devam etmesi konusunda ortak mesaj vermeye hazırlanıyor.
Özellikle insansız hava araçları ve hava savunma sistemleri konusunda Ukrayna'nın savaş tecrübelerinden yararlanılması planlanırken, Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda kısa vadede yeni bir adım atılması beklenmiyor.
NATO Zirvesi bildirisinde hangi mesajlar yer alacak?
Zirve sonunda yayımlanacak ortak bildirinin kısa tutulması bekleniyor.
Taslak metinde;
- NATO'nun ortak savunma ilkesine bağlılık,
- Savunma harcamalarının artırılması,
- NATO 3.0 vizyonu,
- Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliğine yönelik uzun vadeli tehdit oluşturduğu vurgusu,
- Terörizmin NATO için süregelen tehdit olduğu mesajı,
- İran'ın nükleer silah edinmemesi gerektiği yönündeki çağrı,
- Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün korunması,
- Ukrayna'ya 2026 ve 2027 yıllarında toplam 70 milyar avroluk askeri destek taahhüdü gibi başlıkların yer alması bekleniyor.
