Amerika Birleşik Devletleri’nde oyunculuk ve tiyatro alanında eğitim alan Prof. Jason Hale, kariyerine oyuncu olarak başladı; ardından yönetmenlik ve akademisyenliğe yöneldi. New York’ta bulunduğu dönemde dünya tiyatrosunun önde gelen isimlerini yakından izleme fırsatı bulan Hale, 2014 yılından bu yana Bilkent Üniversitesi Tiyatro Bölümü Başkanlığını yürütüyor. Türkiye’de geçirdiği 13 yıl boyunca Devlet Tiyatroları Uluslararası Tiyatro Festivali ve Sabancı Uluslararası Adana Tiyatro Festivali gibi organizasyonlar aracılığıyla farklı tiyatro kültürleriyle temas kuran Hale, Türkiye’yi artık ikinci evi olarak görüyor.
Atatürk’ün sahneye taşıdığı kültür vizyonu
Devlet Tiyatroları’nın kuruluş felsefesini Atatürk’ün kültür vizyonuyla doğrudan ilişkilendiren Hale, “Devlet Tiyatroları, dünya kültürünü Türkiye’nin her köşesine ulaştırmanın bir aracı olarak tasarlanmıştı. Bunun son derece parlak bir fikir olduğunu düşünüyorum. Tiyatroyu eğitimin bir aracı olarak kullanmak gerçekten çok değerli. Bence Türk Devlet Tiyatroları’nı bu kadar özgün ve büyük yapan da bu anlayış. Türkiye’de son derece önemli bir kurum ve gerçekten etkileyici” dedi.
Broadway’den Türkiye’ye uzanan sahne
Türk seyircisinin Batı tiyatrosuna ilgisinin ardında Devlet Tiyatroları’nın uzun yıllara dayanan kültürel misyonunun bulunduğunu vurgulayan Hale, “Bana anlatıldığına göre Devlet Tiyatroları’nın altın çağında Broadway’de sahnelenen oyunlar çok kısa süre içinde Türkçeye çevrilip Türkiye’de sahnelenebiliyordu. Bu nedenle Türk tiyatrosu çok erken dönemlerden itibaren Batı tiyatrosuyla, özellikle de Amerikan tiyatrosuyla güçlü bir bağ kurdu” ifadelerini kullandı.
"Herkes her şeyi seyrediyor"
Son yıllarda Türk tiyatrosundaki dönüşümün eğitim alanından başladığını belirten Hale, sosyal medya ve küreselleşmenin genç sanatçıların dünyaya açılan penceresini genişlettiğini söyledi. “Artık insanlar Kore’den, Amerika’dan, Netflix’ten gelen yapımları izliyorlar. Herkes her şeyi seyrediyor. Bu durum doğal olarak standartları yükseltiyor ve çıtayı herkes için daha yukarı taşıyor” diyen Hale, bugün Türk dizileri ve sinemasında gözlemlenen oyunculuk kalitesinin de bu sürecin ürünü olduğunu dile getirdi.
"Türklerin söyleyecek çok şeyi var"
Sanatçıların artık yalnızca klasik eserleri değil, yaşadıkları dönemi anlatan hikâyeleri de sahneye taşımak istediğine dikkat çeken Hale, “Türklerin bugün söyleyecek çok şeyi olduğuna inanıyorum ve tiyatro bunun için önemli bir ses oluşturuyor. Bu nedenle birçok özel tiyatro da bu meseleleri görünür kılmayı ve onlara ses vermeyi amaçlıyor” dedi.
Ekonomik koşulların özellikle küçük tiyatro topluluklarını zorladığının altını çizen Hale, “Ne yazık ki mevcut ekonomik koşullar küçük özel tiyatroların ayakta kalmasını oldukça zorlaştırıyor. Bu topluluklara daha fazla mali destek sağlanması çok önemli çünkü yaptıkları iş gerçekten değerli” değerlendirmesinde bulundu.
Dayanışma ve birlikte üretim
Tiyatronun özünde ekip çalışması ve dayanışma olduğunu vurgulayan Hale, öğrencilerine mezuniyet sonrasında da birlikte çalışmayı sürdürmelerini önerdiğini anlattı. “Burada okulda birlikte iyi çalıştıkları arkadaşları varsa, mezun olduktan sonra da bunu sürdürmeliler. Birlikte çalışmanın yollarını bulmalı ve bağlarını koparmamalılar” diyen Hale, bu anlayışla mezunların ve genç sanatçıların projelerini hayata geçirebilecekleri bir platform olarak Bilkent Uluslararası Laboratuvar Tiyatrosu’nu kurduklarını belirtti. Hale, yeni Türk oyun yazarlarını desteklemenin de kuruluşun temel amaçlarından biri olduğunu söyledi.
Satıcının Ölümü: Bir aile hikâyesi
Geçtiğimiz günlerde prömiyer yapan Arthur Miller klasiği 'Satıcının Ölümü'ne bir aile hikâyesi olarak yaklaşan Hale, "Satıcının Ölümü kesinlikle bana doğrudan hitap eden bir oyun. Bu nedenle benim için en önemli şey onunla bağlantı kurabilmekti" dedi. Oyunun çoğu zaman Amerikan Rüyası'nın çöküşü üzerinden yorumlandığını, ancak kendisinin aile ilişkilerini ve karakterlerin psikolojik çatışmalarını odağa aldığını kaydetti.
