Türkiye’de sigara ve diğer tütün ürünlerine yönelik yeni bir düzenleme hazırlığı gündeme geldi. Sağlık Bakanlığı öncülüğünde yaklaşık bir yıldır sürdürülen çalışmalarda, özellikle yeni neslin tütün ürünlerine başlamasını önlemeye yönelik kapsamlı değişiklikler üzerinde duruluyor.
Hazırlanan kanun teklifinde dikkat çeken başlıklardan biri, 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere hayatları boyunca tütün ürünü satılmaması yönündeki planlama oldu. Bunun yanı sıra restoranların açık alanları, parklar ve kamuya açık bazı bölgelerde sigara kullanımına ilişkin yeni sınırlamalar getirilmesi değerlendiriliyor.
Ancak söz konusu düzenlemelerin şu an için yürürlükte olmadığına dikkat çekiliyor. Hazırlanan teklifin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması planlanırken, Meclis sürecinde maddelerde değişiklik yapılması mümkün.
2015 sonrası doğanlara ömür boyu sigara yasağı mı geliyor?
Yeni çalışmanın en dikkat çekici maddelerinden biri belirli bir doğum tarihinden sonra dünyaya gelen kişilere yönelik tütün ürünü satışının kalıcı olarak engellenmesi.
Planlamaya göre 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin satışı hayat boyu yasaklanabilecek.Böylece bu yaş grubunun ilerleyen yıllarda reşit olmasının ardından da tütün ürünlerine yasal yollardan erişememesi hedefleniyor.
Düzenlemenin temel yaklaşımı, belirli bir yaş grubuna sonradan yasak getirmekten ziyade yeni neslin tütün ürünlerine hiç başlamamasını sağlamaya yönelik bir model oluşturmak.
Burada önemli olan nokta ise bunun henüz kesinleşmiş bir yasa olmaması. Teklifin TBMM’ye sunulması, komisyonlarda görüşülmesi ve Genel Kurul aşamalarından geçmesi gerekiyor.
Dolayısıyla “2015 sonrası doğanlara sigara yasağı başladı” şeklindeki bir ifade mevcut durumda gerçeği yansıtmıyor. Şu aşamada gündemde olan konu, bu kişilere yönelik ömür boyu tütün ürünü satış yasağı içeren bir düzenleme hazırlığı.
Restoranlarda açık alanda sigara içmek yasaklanacak mı?
Hazırlıkların yalnızca tütün ürünlerinin satışına yönelik olmadığı belirtiliyor. Kullanım alanlarına ilişkin yeni kurallar da teklif kapsamında değerlendiriliyor.
Buna göre restoran, lokanta ve benzeri işletmelerin açık alanlarında sigara kullanımına yönelik yeni yasakların getirilmesi planlanıyor.
Park ve bahçeler ile kamu binalarının açık alanları için de farklı kurallar üzerinde çalışılıyor. Tütün kullanımına tamamen izin verilmesi yerine, belirli alanlarda ve dışarıdan görünürlüğü sınırlandıracak şekilde özel bölümlerin oluşturulması seçenekler arasında bulunuyor.
Bu düzenlemelerin özellikle çocukların tütün dumanına maruz kalmasını ve sigara kullanımının kamusal alanlardaki görünürlüğünü azaltmayı amaçladığı belirtiliyor.
Slim sigaraların satışı sona erecek mi?
Teklif hazırlığında tütün ürünlerinin özelliklerine ilişkin değişiklikler de yer alıyor.
Piyasada slim veya ince sigara olarak bilinen ürünlerin satışının sonlandırılması planlanan düzenlemeler arasında bulunuyor. Ayrıca standart paket uygulamasının kapsamının genişletilmesi de değerlendiriliyor.
Ürünlerin tasarımı ve pazarlanma biçimine yönelik bu tür değişikliklerle özellikle gençlerin ve kadınların hedeflendiği belirtilen ürün stratejilerinin sınırlandırılması amaçlanıyor.
Ancak bu başlıkların da henüz kesinleşmiş yasal düzenlemeler olmadığı unutulmamalı. Nihai kapsam, teklifin TBMM’ye sunulmasının ardından ortaya çıkacak.
Sigara satışında elektronik yaş kontrolü gündemde
Yeni düzenleme hazırlığında tütün ürünlerinin satış noktalarındaki yaş kontrolünün daha sıkı hale getirilmesine yönelik teknolojik bir sistem de bulunuyor.
Planlanan model kapsamında satış sırasında müşterinin yaşının elektronik yöntemlerle doğrulanması hedefleniyor. Kimlik bilgilerinin ödeme sistemiyle ilişkilendirilmesine yönelik seçeneklerin de değerlendirildiği belirtiliyor.
Bu uygulamayla özellikle 18 yaşından küçüklerin tütün ürünlerine erişiminin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Sigara yasağı ne zaman başlayacak?
Yeni sigara düzenlemesinin ne zaman yürürlüğe gireceği şu aşamada belli değil. Bunun temel nedeni, hazırlanan çalışmanın henüz yürürlüğe girmiş bir kanun olmaması.
Sağlık Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan kanun teklifinin ekim ayında TBMM’ye sunulması planlanıyor. Teklifin Meclis’e ulaşmasının ardından ilgili komisyonlarda görüşülmesi ve yasama sürecinden geçmesi gerekiyor.
Bu süreçte teklif maddelerinde değişiklik yapılabileceği için 2015 sonrası doğanlara yönelik satış yasağının kapsamı, açık alanlardaki sigara kuralları, slim sigaralara ilişkin düzenleme ve elektronik yaş doğrulama sisteminin nasıl uygulanacağı henüz kesinleşmiş değil.
Yeni sigara düzenlemesinde hangi başlıklar var?
Hazırlık kapsamında öne çıkan başlıklar şöyle:
-
1 Ocak 2015 ve sonrasında doğanlara hayat boyu tütün ürünü satışının yasaklanması
-
Restoran, lokanta ve benzeri işletmelerin açık alanlarında sigara kullanımına yeni sınırlamalar getirilmesi
-
Park, bahçe ve kamu binalarının açık alanlarında tütün kullanımına ilişkin özel alanlar oluşturulması
-
Slim veya ince sigaraların satışının sonlandırılması
-
Standart paket uygulamasının kapsamının genişletilmesi
-
Sigara satış noktalarında elektronik kimlik ve yaş doğrulama sisteminin uygulanması
-
Çocuk ve gençlerin tütün ürünlerine erişiminin daha sıkı şekilde kontrol edilmesi
Düzenleme ne zaman kesinleşecek?
Hazırlanan maddelerin kesinleşmesi için öncelikle kanun teklifinin TBMM’ye sunulması gerekiyor. Ardından teklifin Meclis komisyonlarında ve Genel Kurul’da görüşülmesi bekleniyor.
Bu nedenle bugün itibarıyla 2015 sonrası doğanlara ömür boyu sigara satış yasağı, restoranların açık alanlarına ilişkin yeni kurallar veya slim sigaraların satışının kaldırılması kesinleşmiş uygulamalar olarak değerlendirilemez.
Teklifin Meclis’e sunulması ve yasama sürecinin tamamlanmasıyla birlikte hangi maddelerin kabul edildiği, hangi düzenlemelerin değiştirildiği ve uygulamanın ne zaman başlayacağı netlik kazanacak.
