ANKARA - AK Parti ve MHP’nin “Terörsüz Türkiye”, DEM Parti’nin “Yeni Barış süreci” olarak adlandırdığı PKK’nın feshi ve silah bırakması sürecinde kritik viraja girildi. 12 Mayıs’ta fesih kararını açıklayan örgüt yaklaşık 2 ayın ardından ilk silah bırakma görüntüsünü vermeye hazırlanıyor. Önümüzdeki birkaç gün içinde yapılacak “sembolik” silah bırakma töreninin ayrıntıları ve bundan sonra atılacak adımlar da netleşmeye başladı.
PKK’nın silah bırakma süreci için geri sayım başlarken yoğun bir siyasi trafik yaşandı. İlk olarak DEM Parti heyeti İmralı Cezaevi’nde Abdullah Öcalan ile görüştü. Bu görüşmenin hemen ardından heyet Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la bir araya geldi. Şimdi Öcalan’dan 11 Temmuz Cuma günü gerçekleşmesi beklenen silah bırakma töreni öncesi bir mesaj yayınlaması bekleniyor. En geç perşembe günü gelmesi beklenen mesajda gelinen aşama ve bundan sonra atılacak adımlara dair bir değerlendirme yer alacağı ifade ediliyor. DEM Parti kaynakları mesajı görüntülü gelmesi durumunda örgütün de buna üst düzey bir yanıt verebileceğini, silah bırakanların arasında Duran Kalkan, Bese Hozat veya Cemil Bayık gibi örgütün üst düzey yöneticilerinden birinin de yer alabileceğini söylüyor.
Taraflardan edinilen bilgiye göre ilk silah bırakma görüntüsünün Irak Kürdistan Federal Bölgesi’nde yer alan Süleymaniye’de verilecek. “Sembolik” olacak silah bırakma töreninde devletin güvenlik organlarından bazı yetkililer yer alacak. Ayrıca devlet organlarının inisiyatifinde bir grup gazeteci de töreni izleyecek.
DEM Parti'ye 70 kişilik kontenjan
DEM Parti için de yaklaşık 70 kişilik bir kontenjan verildiği biliniyor. Edinilen bilgiye göre silah bırakma görüntüsüne tanıklık edecek heyette DEM Parti’den Eş Başkanlar Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan’ın yanı sıra MYK üyeleri, milletvekillerinden oluşan yaklaşık 15 kişi yer alacak. Ayrıca partinin DBP, HDK gibi bileşen partilerin eş başkanları katılacak. Bazı sivil toplum örgütü temsilcileri, akademisyenler ile DEM Parti akreditasyonu ile bir grup gazeteci de bu törende yer alacak. DEM Parti’nin davetli listesinde bazı Kürt partisi temsilcileri ile kanaat önderleri de yer alacak. İmralı heyeti üyeleri Pervin Buldan ve Mithat Sancar’ın ise program yoğunluğu nedeniyle katılması beklenmiyor.
AK Parti ve MHP katılmayacak
DEM Parti parlamentoda grubu bulunan AK Parti, CHP, MHP ve Yeni Yol Partisi ile Meclis’te temsil edilen diğer partilere silah bırakma törenine katılım için davette bulundu. AK Parti, MHP grubu geri dönüş yaparak katılmayacakları bilgisini verdi. CHP’nin katılmayacağını da Genel Başkan Özgür Özel açıkladı. DEM Partili üst düzey bir yönetici, iktidar partilerinin katılmama kararı dikkate alınırsa muhalefetin daveti reddetmesinin anlaşılır olduğunu ifade ederken, “CHP’den bize AK Parti gelseydi biz de gelirdik, denildi. Ama iktidar görüntü vermek istemiyor görünüyor. Bu durumda muhalefete bir şey demek yanlış olur” değerlendirmesi yaptı.
Silah bırakma görüntüsü sonrası meclis komisyonu kurulacak
Süreçle ilgili Meclis’te kurulması öngörülen komisyon ile ilgili ilk somut adım da silah bırakma görüntülerinin ardından atılacak. Partilerin belirlediği koordinatör grup başkanvekilleri gelecek hafta Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında toplanacak. Toplantıya Meclis Başkanının, görüşlerini yazılı olarak ileten partilerin ortaklaşan ve ayrışan önerilerini dikkate alarak bir ön çalışmayla gelmesi, bu çalışmanın müzakere edilerek komisyonun yapısı ve çalışma usulüne dair bir çerçevenin oluşması bekleniyor. İktidar kaynakları da DEM Parti kaynakları da komisyonun Meclis kapanmadan kurulmasına kesin gözüyle bakıyor. DEM Partililer komisyonun yasayla kurulması gerektiğini, bu durumda İYİ Parti dahil tüm grupların üye verebileceği görüşünü savunuyor. AK Parti ise süreli, Meclis Başkanı inisiyatifinde bir komisyondan yana. Ancak karar parti temsilcilerinin yapacağı toplantıda netleşecek.
Öcalan'ın önemsediği iki konu
DEM Partili bir yönetici Öcalan’ın iki konuyu çok önemsediğini belirterek, “İlk sırada Meclis komisyonunun kurulması, ikincisi sırada silah bırakma sürecinin hukuki alt yapısının hazırlanması var. Silah bırakanların durumları ne olacak, entegrasyon nasıl sağlanacak gibi sorulara yanıt verecek düzenlemeler yapılmalı. Bu düzenlemeler hemen çıkmaz ama komisyon yaz boyunca çalışarak ele alınacak yasal çalışma başlıklarını belirleyip Meclis’in açılacağı 1 Ekim için hazırlık yapabilir” dedi. Öcalan’ın sürece dair en büyük rahatsızlığının ise, “Son dönem yaşanan anti demokratik uygulamalar, gözaltı ve tutuklamalar” olduğu ifade edildi.
Yasal düzenleme gerektirmeyen konular
DEM Parti bu süreçte sık sık hasta tutuklu ve hükümlülerin durumu ile gözlem kurullarının kararlarıyla tahliyeleri engellenen mahkumları gündeme getirdi. Bu konularda yasal düzenleme gerekmediğine dikkat çeken partililer, uygulamadan kaynaklı sıkıntıların kimi idari düzenlemelerle çözülebileceğini, bu konunun süreç işi değil, insani bir konu olduğunun altını çizdi. AİHM, AYM kararlarının uygulanması için de yeni bir yasa gerekmediğine dikkat çekildi. Yeniden yargılama yolunun açılması durumunda da birçok siyasetçinin serbest kalabileceği ifade ediliyor. Yasal düzenleme açısından en büyük beklentilerden biri infazda eşitlik getirecek bir yasal düzenleme. Bu adım atılırsa çok sayıda siyasetçinin cezaevinden çıkabileceği belirtiliyor. Terörle Mücadele Kanunu ve Türk Ceza Kanununda da bazı düzenlemelerin de şart olduğu değerlendiriliyor. İmralı heyetinin Adalet Bakanı ile görüşme talebinin de tüm bunlarla ilgili bir istişare amacı taşıdığı belirtiliyor.
Silah bırakma sonrası Öcalan yeni görüşmeler yapabilir
İmralı Cezaevine bu süreçte 3 yeni mahkumun daha nakledildiği biliniyor. Yeni nakillerle birlikte cezaevinde kalan toplam 9 kişinin Öcalan’ın sekreteryası olarak görev yaptığı, aralarında çalışma grupları oluşturdukları ifade ediliyor. DEM Partili bir yönetici, Öcalan’ın başta gazeteciler olmak üzere aralarında anayasacıların olduğu akademisyenler, aydınlarla görüşme talebi olduğunu bu taleplerin iktidar temsilcilerine iletildiğini söyledi. Taleplere henüz yanıt verilmediği, ama olumsuz da bakılmadığı ifade ediliyor. İlk silah bırakma görüntülerinin ardından bu görüşmeler için kapı açılması bekleniyor. Adalet Bakanlığından bir yetkili de çok sayıda görüşme başvurusu olduğunu, bu konuda siyasi iradenin kararını beklediklerini söylüyor.
Muhalefetin ortak eleştirisi
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin çağrısıyla başlayan süreçte muhalefet partilerine DEM Parti dışında bir bilgilendirme yapılmadı. DEM Partili bir yetkili, “Partilere yaptığımız ziyaretlerde bize ortak söylenen şey, “Tek taraflı bilgileniyoruz. Devlet tarafından da bilgi istiyoruz” oldu. Bu açıdan MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’a yapacağı ziyaret önemli ama söz konusu bilgilendirme bir yol bulunarak tüm partilere yapılmalı” dedi.
Sürece dair üç endişe
DEM Partililere göre silah bırakma süreciyle ilgili bir geri adım beklenmiyor. Örgütün bir paradigma değişikliği ile silah bırakma kararı aldığı ve bundan vazgeçilmeyeceği ifade ediliyor. Ancak Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle endişeler olduğu ifade ediliyor. Uluslararası kimi güçlerden ya da devlet içindeki farklı güç odaklarından süreci bozmaya dönük adımlar gelebileceği dile getiriliyor. DEM Partililerin iktidarın yaklaşımına dair de endişeleri var. Bir parti yöneticisi bunu, “En büyük handikaplardan biri, sürecin genel demokratikleşme ihtiyacından soyutlanıp ele alınması olur. Kürt sorunu genel bir demokrasi, özgürlük ve eşitlik sorunudur. Bunu ayrıştırmak bizim için en büyük handikap ama buna izin vermeyiz. Verilen mücadele tüm toplum ve ülke için. Sadece Kürt sorunuyla ilgili güncel bazı adımlar yetmez, nihayetinde kalıcı bir çözüme yol açmaz. Bizimle iktidar arasında bu yönden bir açı farkı var. Bu açıdan demokrasi mücadelemiz devam edecek” sözleriyle anlattı. Partinin eş başkanlarının CHP’li belediye başkanlarının tutuklanmasına yönelik son yaptıkları açıklamaların partinin kurumsal bakış ve fikrini yansıtan açıklamalar olduğu ifade edildi.
