Avrupa Çevrimiçi Çocuklar (EU Kids Online) ağı tarafından Nisan 2025 ile Nisan 2026 tarihleri arasında, Türkiye dahil 19 Avrupa ülkesinde 10-16 yaş grubundaki 28 bin 465 çocuğun katılımıyla yürütülen geniş kapsamlı araştırmanın sonuçları yayımlandı. Millî Eğitim Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü desteğiyle yürütülen Türkiye saha çalışmasının ön analizleri ise çarpıcı verileri gün yüzüne çıkardı.
İnternette güvenlik algısı düştü: Yüzde 65'ten yüzde 48'e geriledi
Araştırmanın çocukların internete erişim modellerini modellerini, dijital becerilerini, üretken yapay zekâ kullanımını ve ebeveyn denetimlerini ele aldığını belirten Prof. Dr. Kurşun, çevrimiçi güvenlik hissiyatındaki düşüşe dikkat çekti:
"Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, çocukların çevrimiçi ortamdaki güvenlik algısındaki düşüş. İnternette kendini güvende hisseden çocukların oranı yüzde 48'e geriledi; 2020 yılında bu oran yüzde 65 seviyesindeydi. Son bir ay içinde internette kendisini rahatsız veya tedirgin eden bir şeyle karşılaştığını söyleyen çocukların oranı ise son 5 yıl içerisinde yüzde 7'den yüzde 23'e çıktı."
Raporda ayrıca ebeveynlerin çocuklarıyla kurduğu iletişim biçiminin değiştiği, ailelerin sorunları doğrudan çocukla konuşarak çözmek yerine teknik izleme ve filtreleme araçlarına başvurduğu vurgulandı.
Türkiye ve Avrupa karşılaştırması: Yalnızca 10 çocuktan biri yapay zekâya uzak
Türkiye'de toplanan verilerin 10-16 yaş arası 1.330 çocuğu kapsayan ön analizine göre yerel dinamiklerin Avrupa ortalamasından ciddi şekilde ayrıştığı görüldü:
Araştırmaya göre Türkiye'de yapay zekâyı hiç kullanmayan çocuk oranı 10'da 1 düzeyindeyken, Avrupa genelinde bu oran yaklaşık 3'te 1 seviyesinde kalıyor.
Türkiye'deki çocukların yüzde 50'si (yarısı) okul ödevlerini yapay zekâya yazdırıyor. Avrupa'da bu oran 3'te 1 seviyesinde seyrediyor.
Kendini internette güvende hisseden çocukların oranı Avrupa'da yüzde 48 iken, Türkiye'deki çocuklarda bu oran yüzde 32'ye kadar geriliyor.
"Dört çocuktan biri yapay zekâdan duygusal tavsiye alıyor"
Avrupa ve Türkiye karşılaştırmalı nihai raporun ekim ayında kamuoyuna sunulacağını bildiren Prof. Dr. Engin Kurşun, yapay zekânın sadece bir ödev aracı olmaktan çıkıp duygusal bir sığınağa dönüştüğü uyarısında bulundu:
"Bugün karşı karşıya olduğumuz tablo çok daha derin bir dönüşüme işaret ediyor. Çocuklarımız yapay zekâyı Avrupa'daki akranlarından çok daha hızlı benimsedi; onda dokuzu bu teknolojiyi aktif olarak kullanıyor. Ancak asıl üzerinde durmamız gereken, her dört çocuğumuzdan birinin yapay zekâdan duygusal tavsiye alıyor olması ve yüzde 60'ının dijital dünyada bir suç ya da sahte görüntü (deepfake) mağduru olmaktan korkmasıdır."
