Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin Artemis Mutabakatı’na katılımına ilişkin yazılı bir açıklama yaptı.
Bakanlığın açıklamasında, Türkiye’nin Ay keşiflerinin daha güvenli şekilde gerçekleştirilmesini ve dış uzayın barışçıl, sürdürülebilir ve insanlık yararına kullanılmasını destekleyen Artemis Mutabakatı’nı bir gün önce imzaladığı belirtildi.
Açıklamada Türkiye’nin uzayın barışçıl amaçlarla keşfedilmesi ve kullanılmasına yönelik uluslararası işbirliğine katkı sunmaya devam edeceği vurgulandı. Bu kapsamda uzay teknolojileri ve keşif çalışmalarında uluslararası hukuk temelinde kapsayıcı ve yenilikçi bir yaklaşımın sürdürüleceği ifade edildi.
Açıklamada şunlar kaydedildi:
"Türkiye, Artemis Mutabakatı'yla da ortaya konulan anlayış çerçevesinde uzayın barışçıl amaçlarla keşfi ve kullanımına yönelik uluslararası işbirliğini desteklemeyi, uzay teknolojileri ve keşfi alanındaki çalışmalara uluslararası hukuk temelinde kapsayıcı ve yenilikçi bir yaklaşımla katkı sunmayı sürdürecektir."
Açıklamada ayrıca Türkiye’nin 5-9 Ekim tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi’ne ev sahipliği yapacağı hatırlatıldı. Kongrenin, Artemis Mutabakatı kapsamında ortaya konulan ortak vizyonun güçlendirilmesine katkı sağlayacak bir platform olacağı kaydedildi.
Artemis Mutabakatı'nın amacı
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından alınan bilgilere göre Artemis Mutabakatı, NASA öncülüğünde 2020 yılında başlatılan bir girişim kapsamında hazırlandı. Mutabakatın temel amacı, Ay keşiflerinin güvenli biçimde gerçekleştirilmesini desteklemek ve dış uzayın sürdürülebilir ve faydalı kullanımını teşvik etmek olarak açıklandı.
İlk aşamada Avustralya, Kanada, İtalya, Japonya, Lüksemburg, Birleşik Arap Emirlikleri ve Birleşik Krallık olmak üzere 7 ülkenin katılımıyla başlatılan girişimde bugün 70 ülke imzacı konumunda bulunuyor. Mutabakat, hukuki açıdan bağlayıcı olmayan bir ilkeler bütünü niteliği taşıyor.
Türkiye'nin Artemis Programı'na katılımı
Türkiye’nin Artemis Mutabakatı’nı imzalamasıyla birlikte, Artemis Programları kapsamında ortak ülke olarak yer almasının önü açılabilecek. Bu katılımın, Türkiye’nin gelişmekte olan uzay sanayisinin küresel uzay ekonomisiyle bütünleşmesine ve Milli Uzay Programı kapsamında yürütülen çalışmaların ilerletilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Artemis Mutabakatı kapsamında oluşturulan işbirliği çerçevesinin, Türkiye’nin 2022-2030 Milli Uzay Programı Strateji Belgesi’nde yer alan hedeflerle de uyumlu olduğu belirtildi. Söz konusu hedefler arasında uzay teknolojileri ve uzay sanayisinde yerli ve milli kapasite ile kabiliyetlerin geliştirilmesi amacıyla bölgesel ve uluslararası işbirliklerinin güçlendirilmesi bulunuyor.
Türkiye'nin ay görevi ve uluslararası iş birliği
Türkiye’nin Artemis Mutabakatı’na dahil olması, Türkiye Uzay Ajansı ile TÜBİTAK-UZAY tarafından ortaklaşa yürütülen Ay Araştırma Projesi’ne de katkı sağlayacak. AYAP, Türkiye’nin ilk Ay görevi olma özelliğini taşıyor.
Mutabakat kapsamında sağlanacak işbirliğinin NATO bünyesinde uzay ve havacılık alanında sürdürülen projeler açısından da katkı sunacağı ifade edildi. Böylece Türkiye’nin uzay çalışmalarındaki uluslararası işbirliği alanlarının genişletilmesi hedefleniyor.
Uluslararası Uzay Kongresi Antalya'da yapılacak
Türkiye, 5-9 Ekim 2026 tarihlerinde 77. Uluslararası Uzay Kongresi’ne Antalya’da ev sahipliği yapacak. Kongrenin, Artemis Mutabakatı ile ortaya konulan uzayın barışçıl ve sürdürülebilir kullanımına yönelik ortak yaklaşımın güçlendirilmesi açısından önemli bir buluşma noktası olması öngörülüyor.
