Uluslararası basın ve insan hakları kuruluşları, Türkiye’de “dezenformasyon yasası” olarak bilinen düzenlemenin kaldırılması için ortak bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 217/A maddesinin gazetecilik faaliyetlerini kriminalize ettiği vurgulandı.
25 kuruluştan ortak açıklama
Aralarında Uluslararası Basın Enstitüsü, Gazetecileri Koruma Komitesi, Sınır Tanımayan Gazeteciler ve Türkiye Gazeteciler Sendikası bulunan toplam 25 kuruluş, Türkiye’de basın özgürlüğüne yönelik baskılara dikkat çekti.
Açıklama, Avrupa Komisyonu destekli Medya Özgürlüğü Acil Müdahale (MFRR) mekanizması kapsamında yayımlandı.
“217/A maddesi gazeteciliği suç haline getiriyor”
Ekim 2022’de yürürlüğe giren TCK 217/A maddesinin, “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçunu düzenlediği hatırlatılan açıklamada, bu düzenlemenin gazetecilere karşı bir “silah” gibi kullanıldığı ifade edildi.
Metinde, yasanın muğlak ifadeler içerdiği ve hangi bilginin “gerçeğe aykırı” sayılacağının net şekilde tanımlanmadığına dikkat çekildi.
83 gazeteci 114 kez yargılandı
Verilere göre, yasanın yürürlüğe girmesinden bu yana en az 83 gazeteci toplam 114 kez hakim karşısına çıktı. Açıklamada, bu durumun basın özgürlüğü üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğu belirtildi.
Tutuklanan ve yargılanan gazeteciler
Açıklamada, son dönemde yargılanan ve tutuklanan gazetecilerden bazıları da örnek olarak sıralandı:
"Alican Uludağ (DW Türkçe): 19 Şubat’ta gözaltına alınan Uludağ, hem 'Cumhurbaşkanına hakaret' hem de 217/A maddesi kapsamında suçlandı. Gazeteci halen tutuklu bulunuyor.
İsmail Arı (BirGün): 22 Mart’ta kamu vakıflarıyla ilgili haberi nedeniyle tutuklanan Arı, Sincan Cezaevi’nde tutuluyor. Arı, yasa kapsamında hakkında en çok (6 kez) suçlama bulunan isimlerden biri.
Murat Ağırel, Barış Pehlivan ve Zafer Arapkirli: Nisan ayında verilen kararlarla, Ağırel ve Pehlivan ticaretle ilgili yorumları nedeniyle birer yıl üçer ay, Arapkirli ise sosyal medya paylaşımı nedeniyle iki yıl altı ay hapis cezasına çarptırıldı.
Mehmet Yetim (Kulis TV): 18 Nisan’da Urfa’da bir sosyal medya paylaşımı gerekçe gösterilerek tutuklandı."
“Yasa tamamen kaldırılmalı”
Kuruluşlar, “dezenformasyon yasası” olarak anılan 217/A maddesinin ifade özgürlüğü üzerinde baskı yarattığını belirterek tamamen yürürlükten kaldırılması çağrısında bulundu.
Dezenformasyon yasasının demokratik standartlarla bağdaşmadığı vurgulanan açıklamada, TCK 217/A maddesi gerekçe gösterilerek tutuklanan tüm gazetecilerin herhangi bir ön koşul sunulmaksızın derhal serbest bırakılması; gazetecilerin yaptıkları haberler, kaleme aldıkları yazılar veya sosyal medya üzerinden paylaştıkları yorumlar nedeniyle haklarında açılan tüm davaların ve devam eden suçlamaların düşürülmesi talep edildi.
'Dezenformasyon yasası' olarak nitelendirilen 217/A maddesinin, ifade özgürlüğü üzerindeki baskılayıcı etkisi nedeniyle bütünüyle yürürlükten kaldırılması çağrısı yapılan açıklamada, uluslararası standartlara uyum kapsamında da Türkiye’deki ifade özgürlüğünü düzenleyen mevcut mevzuatın, ülkenin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve insan hakları yükümlülükleriyle tam uyumlu hale getirilmesi gerektiği belirtildi.
