ABD ile Suudi Arabistan, Riyad'ın sivil nükleer enerji programını geliştirmesine imkan tanıyacak kapsamlı bir nükleer iş birliği anlaşmasına imza attı.
ABD Enerji Bakanlığı, anlaşmanın Amerikan şirketlerine Suudi Arabistan'ın nükleer enerji sektöründe önemli fırsatlar sunacağını açıkladı.
Anlaşmanın tam metni henüz kamuoyuyla paylaşılmazken, ABD basınında yer alan haberlerde mutabakatın Suudi Arabistan'ın ilerleyen dönemde kendi topraklarında uranyum zenginleştirmesine imkan tanıyabilecek hükümler içerdiği öne sürüldü.
Anlaşmanın merkezinde uranyum zenginleştirme tartışması var
Anlaşmanın en tartışmalı noktası, Suudi Arabistan'ın gelecekte kendi topraklarında uranyum zenginleştirme kapasitesi kazanabilme ihtimali oldu.
Zenginleştirilmiş uranyum, nükleer santrallerde yakıt olarak kullanılabildiği gibi nükleer silah üretiminde de kullanılabiliyor.
Nükleer uzmanlar, Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirme kapasitesi elde etmesinin uzun vadede nükleer silah geliştirme riskini artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Suudi Arabistan yönetimi ise anlaşmanın iki ülke arasında enerji alanında devam eden iş birliğinin bir parçası olduğunu belirtiyor.
ABD: Nükleer güvenlik standartları korunacak
ABD Enerji Bakanlığı, nükleer iş birliği anlaşmasının yanı sıra "ikili güvenlik önlemleri anlaşması" da imzalandığını açıkladı.
Bakanlık, iki anlaşmanın "onlarca yıl sürecek, milyarlarca dolarlık stratejik ortaklığın" hukuki temelini oluşturacağını bildirdi.
ABD yönetimi, anlaşmanın nükleer güvenlik ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin yüksek standartları koruyacağını savundu.
Anlaşmanın aynı zamanda Amerikan şirketlerinin Suudi Arabistan'ın nükleer enerji programında daha geniş bir rol üstlenmesinin önünü açması bekleniyor.
ABD Enerji Bakanı: En yüksek güvenlik standartlarını içeriyor
ABD Enerji Bakanı Chris Wright, anlaşmanın "en yüksek nükleer güvenlik ve silahların yayılmasının önlenmesi standartlarını" içerdiğini söyledi.
Wright, anlaşmanın ABD'nin sivil nükleer teknoloji alanındaki rekabet gücünü de artıracağını savundu.
Daha önce basına yansıyan bilgilere göre Riyad'ın, ABD ile yürütülecek teknik çalışmaların ardından Amerikan teknolojisiyle kurulacak bir tesiste nükleer yakıt üretmesi de değerlendiriliyor.
Anlaşmayı ABD Kongresi inceleyecek
Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için ABD Kongresi'nin incelemesinden geçmesi gerekiyor.
Cumhuriyetçilerin Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu elinde bulundurmasına rağmen bazı Demokratların yanı sıra bazı Cumhuriyetçilerin de anlaşmaya itiraz edebileceği belirtiliyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise anlaşmanın nükleer silahların yayılması riskini artırmayacağını savundu.
Rubio, "ABD, dünyanın hiçbir ülkesiyle yayılma riskine yol açacak bir anlaşma yapmayacaktır" dedi.
Demokrat Senatör Markey'den anlaşmaya tepki
Demokrat Senatör Edward Markey ise Trump yönetiminin Suudi Arabistan'a nükleer teknoloji sağlama kararını eleştirdi.
Markey, Suudi Arabistan'a nükleer teknoloji verilmesini "sorumsuzluk" olarak nitelendirdi.
Anlaşmaya yönelik itirazların özellikle Riyad'ın gelecekte uranyum zenginleştirme kapasitesine sahip olabileceği ihtimali üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.
Trump yönetiminin İsrail şartından vazgeçtiği iddiası
Suudi Arabistan uzun yıllardır ABD ile sivil nükleer enerji alanında iş birliği anlaşması imzalamak istiyordu.
Ancak önceki ABD yönetimleri, böyle bir anlaşmanın ön koşullarından biri olarak Riyad'ın İsrail'i diplomatik olarak tanımasını ve iki ülke arasındaki ilişkileri normalleştirmesini öne sürüyordu.
Uluslararası basında yer alan haberlerde, Donald Trump yönetiminin nükleer iş birliği anlaşması için bu şarttan vazgeçtiği ileri sürüldü.
Anlaşmanın Kongre sürecinde nasıl bir tartışmaya yol açacağı ve Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirme kapasitesine ilişkin hükümlerin kapsamı, önümüzdeki dönemde Washington-Riyad ilişkilerinin en önemli gündem maddelerinden biri olacak.
