ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) İran'daki stratejik hedefleri vurması ve İran’ın misilleme olarak bölgedeki ABD üsleri ile Hürmüz Boğazı'nı hedef alması, küresel piyasalarda arz şoku endişelerini en üst seviyeye çıkardı. Kritik su yolunun ticari gemilere kapatıldığının ilan edilmesiyle küresel petrol fiyatlarında ani ve sert bir yükseliş grafiği kaydedildi.
Ham petrolde artış kaydedildi
Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına ve donanmaların sıcak temasa girdiğine dair uluslararası ajanslara düşen son dakika haberlerinin ardından enerji borsaları hareketlendi:
-
Brent Petrol: Uluslararası en yaygın kullanılan brent petrolün varil fiyatı, günlük bazda yüzde 2,26 artış göstererek 95,20 dolara yükseldi.
-
WTI (ABD Ham Petrolü): Batı Teksas türü ham petrolün varil fiyatı da yüzde 2,5 oranında bir yükseliş yakalayarak 92,30 dolara ulaştı.
Enerji analistleri, her iki petrol göstergesinin de bu hafta jeopolitik risklerin etkisiyle oldukça kırılgan ve sert fiyat hareketleri sergilediğini, askeri hamlelerin boyutuna göre fiyatlardaki yukarı yönlü baskının devam edebileceğini öne sürüyor.
Kriz Salı Günü Helikopterin Düşürülmesiyle Başladı
Askeri kanattaki tırmanış, Salı günü Hürmüz Boğazı yakınlarında devriye görevi yapan ABD ordusuna ait bir Apache helikopterinin İran tarafından düşürülmesiyle tetiklendi. Washington yönetimi bu hamleye, İran içindeki askeri hedeflere geniş çaplı hava taarruzları düzenleyerek karşılık verdi.
Gerilimin tırmandığı saatlerde CENTCOM, Hürmüz Boğazı’ndaki ABD ablukasını delmeye çalışan ve Amerikan güçlerinin "dur" ihtarı ile telsiz talimatlarına uymayan bir petrol tankerini Umman Körfezi’nde askeri müdahaleyle etkisiz hale getirdiğini duyurdu.
Çarşamba akşamı kameraların karşısına geçen ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran’a yönelik yeni saldırı dalgalarını başlatacaklarını “Eğer bombalarla müzakere etmemiz gerekiyorsa, bombalarla müzakere ederiz" sözleriyle ilan etti.
Bu açıklamanın hemen ardından operasyona dair teknik detayları paylaşan CENTCOM, hava harekatının İran’ın askeri gözetleme kabiliyetlerini, erken uyarı radar sistemlerini, iletişim ağlarını ve ülke genelindeki hava savunma tesislerini doğrudan hedef aldığını bildirdi.
İran: "Boğaz tüm trafiğe kapatılmıştır"
ABD’nin gerçekleştirdiği hava bombardımanlarına yanıt olarak İran’ın en üst düzey müşterek askeri komutanlığı, Hürmüz Boğazı’nın petrol tankerleri ve ticari gemiler de dahil olmak üzere istisnasız tüm deniz trafiğine kapatıldığını açıkladı. Yapılan resmi bildiride, boğazı ihlal etmeye çalışacak her türlü unsura anında askeri müdahalede bulunulacağı vurgulandı.
Bu duyurunun ardından İran devlet medyası, İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması’nın boğaz kurallarını ve ablukayı "ihlal eden iki ticari gemiyi" füzelerle vurarak etkisiz hale getirdiğini öne sürdü.
Körfez'de karşılıklı misilleme sürüyor
Askeri kriz sadece Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmadı. İran devlet medyası, Devrim Muhafızları’nın bölgedeki ABD üslerine yönelik iki dalga halinde kamikaze İHA ve füze operasyonları yürüttüğünü, bu kapsamda Kuveyt ve Bahreyn’deki üslerde Amerikan ordusuna ait 18 stratejik askeri hedefin başarıyla imha edildiğini iddia etti. Ayrıca Bahreyn’de konuşlu olan ABD Beşinci Filo karargâhının da yıkıcı İHA'larla tam isabetle vurulduğu açıklandı.
Saldırıların ardından Bahreyn İçişleri Bakanlığı yazılı bir açıklama yayımlayarak ülke genelinde savunma sirenlerinin çaldığını doğruladı. Bakanlık, Bahreyn vatandaşlarından sakin kalmalarını, paniğe kapılmadan resmi kanalları takip etmelerini ve ivedilikle en yakın güvenli sığınak bölgelerine geçmelerini talep etti.
