Avrupa Birliği (AB), Ukrayna'nın artan finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla hazırlanan yeni yardım paketi için alternatif kaynak arayışına yöneldi. Ukrayna'ya aktarılması planlanan 46 milyar euroluk desteğin, dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirlerle karşılanmasının mümkün olmaması üzerine ortak borçlanma seçeneği yeniden gündeme geldi. Bu yöntemin tercih edilmesi durumunda Avrupa'nın ortak borç miktarının 200 milyar euroyu aşabileceği ifade ediliyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ülkesinin ihtiyaç duyduğu ilave finansman miktarının 70 milyar euro olduğunu duyurmuştu. Hazırlanan mevcut destek planında bu kaynağın 46 milyar euroluk kısmının Avrupa Birliği tarafından sağlanması hedefleniyor.
Ancak Avrupa'nın elindeki dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen faiz gelirleri, yeni yardım paketinin tamamını finanse etmek için yeterli görünmüyor. Avrupa Komisyonunun açıkladığı verilere göre, söz konusu varlıklardan son iki yılı aşkın dönemde yaklaşık 8 milyar euro faiz geliri elde edildi. Ukrayna'ya Temmuz 2024'te 1,5 milyar euro, Nisan 2025'te 2,1 milyar euro, Ağustos 2025'te 1,6 milyar euro, Nisan 2026'da 1,4 milyar euro ve Ağustos 2026'da da 1,4 milyar euro kaynak aktarıldı.
Elde edilen faiz gelirlerinin yeni finansman ihtiyacını karşılayamaması ve Rus varlıklarının ana parasının yasal engeller nedeniyle kullanılamaması, Avrupa Birliği'ni farklı kaynaklara yöneltti. Bu gelişmelerin ardından üye ülkelerin ortak borçlanma yoluyla kaynak oluşturması seçeneği tekrar tartışılmaya başlandı.
Ukrayna ekonomisinde küçülme riski artıyor
Rusya'nın Ukrayna'daki enerji tesisleri ve lojistik ağlarına yönelik saldırıları, ülkenin ekonomik koşulları üzerindeki baskıyı artırıyor. Ukrayna'nın kamu bütçesinin yaklaşık yüzde 50'sinin dış kaynaklarla finanse edildiği, bu kaynaklar içerisinde Avrupa Birliği yardımlarının önemli bir paya sahip olduğu aktarılıyor.
Ukrayna Merkez Bankası da ülkenin ekonomik görünümüne ilişkin büyüme tahmininde değişikliğe gitti. Daha önce yüzde 1,8 olarak açıklanan büyüme beklentisinin yerini ekonomik daralma olasılığı aldı. Ekonomik faaliyetlerde yaşanabilecek gerilemenin, Ukrayna'nın gelecek yıl ihtiyaç duyacağı dış finansman tutarını da yükseltebileceği belirtiliyor.
Almanya'da yeni yardım paketine yönelik itirazlar
Avrupa ülkelerinde Ukrayna'ya yönelik mali desteğin kapsamı ve finansman yöntemi konusunda farklı görüşler dile getiriliyor. Almanya Sol Parti Milletvekili Dietmar Bartsch, yeni yardım planlarına karşı çıkarak savaşın ekonomik sonuçlarının vatandaşların üzerine bırakılmaması gerektiğini savundu.
Bartsch, yaptığı açıklamada, "Vatandaşlar Putin'in savaşının bedelini mali açıdan ödememeli. Ukrayna'ya yardımlar ancak ülkemizde sosyal kesintilere yol açmaması şartıyla yapılmalı" ifadelerini kullandı.
Alman siyasetçi, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Avrupa Birliği yönetimine de seslendi. Bartsch, savaşın sona erdirilmesi amacıyla yürütülecek barış müzakerelerinde daha aktif bir tutum benimsenmesi gerektiğini belirtti.
Ortak Avrupa tahvili çıkarılması önerildi
Alman Ekonomi Araştırma Enstitüsü (DIW) Başkanı Marcel Fratzscher, Ukrayna'ya sağlanacak mali desteğin sürdürülebilir biçimde finanse edilmesi için Avrupa ülkelerinin ortak tahvil ihraç etmesini önerdi. Fratzscher, bu yöntemle oluşturulacak borç kaynağının ilerleyen dönemde ortak Avrupa vergileri aracılığıyla geri ödenmesi seçeneğinin de ele alınabileceğini ifade etti.
Fratzscher'e göre, finansman konusunda alınacak kararlarda yalnızca Ukrayna'nın mevcut kaynak ihtiyacı dikkate alınmamalı. Sağlanacak paranın etkin kullanılması ve Avrupa'nın uzun vadeli ekonomik ve güvenlik öncelikleri de planlamanın bir parçası olmalı.
Avrupa Birliği kurumları ile üye ülkelerin temsilcilerinin gelecek hafta düzenleyecekleri toplantıda Ukrayna'ya yönelik yeni yardım paketinin finansman yöntemini görüşmesi bekleniyor. Görüşmelerde ortak borçlanma seçeneğinin yanı sıra dondurulmuş Rus varlıklarının faiz gelirlerinin değerlendirilmesi de gündemde olacak.
