Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin erken tanı ve müdahale hizmetlerine erişimini artırmak, ailelere destek sağlamak ve toplumsal farkındalığı güçlendirmek amacıyla yürüttüğü çalışmaları sürdürdü.
Bakanlık tarafından hazırlanan "Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik II. Ulusal Eylem Planı (2023-2030) 2023-2025 Yılı Faaliyet İzleme Raporu"nda, plan kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlere ilişkin bilgilere yer verildi.
Eylem planıyla otizmli bireylere sunulan hizmetlerin geliştirilmesi, erken tanı ve müdahale imkanlarının güçlendirilmesi, ailelerin ihtiyaçlarının karşılanması ve kamu kurumları arasındaki işbirliğinin artırılması hedeflendi.
206 bin 746 çocuğun gelişimi takip edildi
Erken tanı ve müdahale çalışmalarının geliştirilmesi amacıyla Dijital İzleme ve Tarama Programı'nın Hastalık Yönetim Platformu (HYP) modülü, 15 Eylül 2025'te kullanıma açıldı.
Program aracılığıyla geçen yıl 206 bin 746 çocuğun gelişimi takip edildi ve bireysel müdahale programları uygulandı. Böylece aile hekimlerinin vaka takip süreçleri de sistematik hale getirildi.
Sağlık personelinin bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi için çok disiplinli eğitim programları düzenlendi. Bu eğitimlerde erken müdahale, davranış analizi, beslenme ve acil sağlık müdahalesi konuları ele alındı.
14 ilde otizm hizmetleri sunuldu
Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik hizmetler, 14 ilde Çok Disiplinli Hizmet Modelleri ve Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri (ÇÖZGEM) aracılığıyla yürütüldü. Ayrıca 876 kamu ruh sağlığı polikliniğinde bu kapsamdaki bireylere hizmet verildi.
Otizmli çocuğu bulunan ailelerin ihtiyaçlarının belirlenmesi, psikososyal destek almaları ve sosyal yardımlara erişimlerinin kolaylaştırılması için Bireysel Hizmet Danışmanlığı çalışmaları gerçekleştirildi. Pilot uygulamalar kapsamında 503 kişiye danışmanlık desteği sağlandı.
Erken müdahale pilot uygulaması 4 ilde yürütüldü
Bakanlığın Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sisteminin Geliştirilmesi Pilot Uygulaması kapsamında, 0-8 yaş grubundaki gelişimsel risk veya engeli bulunan çocukların erken dönemde belirlenmesine yönelik çalışmalar yapıldı. Uygulamayla çocukların gelişimlerinin takip edilmesi ve aileleriyle birlikte desteklenmesi amaçlandı.
Pilot çalışmanın yürütüldüğü 4 ilde 801 aileyle görüşme gerçekleştirildi. Yapılan değerlendirmelerin ardından 301 çocuk ve ailesine destek sunuldu. Modelin aşamalı biçimde ülke genelinde yaygınlaştırılması planlandı.
81 ilde otizm izleme komisyonları kuruldu
Otizm konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla ülke genelinde eğitim, seminer, panel, atölye ve sosyal etkinlikler düzenlendi. Ailelerin yanı sıra öğretmenlere, sağlık çalışanlarına ve farklı meslek gruplarına yönelik bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirildi.
Eylem planındaki çalışmaların takip edilmesi ve kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi amacıyla 81 ilde İl Otizm İzleme Komisyonları oluşturuldu. Vali yardımcılarının başkanlığında faaliyet gösteren komisyonların yılda en az üç kez toplanması öngörüldü.
Bu yapıyla illerde yürütülen faaliyetlerin izlenmesi ve ilgili kurumların ortak çalışmalarının geliştirilmesi hedeflendi.
34 ilde 16 bin 278 aileye ulaşıldı
Bakanlığın otizmli bireyler ve ailelerine yönelik bilgilendirme ve yönlendirme çalışmaları, "otizm.gov.tr" platformu üzerinden de yürütüldü.
Platformda, otizmli çocuğu bulunan ailelere ücretsiz destek sunan "Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı" projesine ilişkin bilgilere yer verildi. Tanı aşamasından itibaren bireylerin uygun hizmetlere erişmesini ve ailelerin psikososyal açıdan desteklenmesini amaçlayan model, 34 ilde uygulandı. Proje kapsamında bugüne kadar 16 bin 278 aileye ulaşıldı.
Platformda ayrıca bakım kuruluşları ve hizmet modelleri, ÇÖZGEM'ler, Milli Eğitim Bakanlığının sunduğu eğitim hizmetleri, diğer kamu hizmetleri ve sosyal projeler hakkında bilgi paylaşıldı.
