Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda Antalya’nın Kumluca ilçesine bağlı Adrasan açıklarında yürütülen su altı kazı çalışmalarında, antik dönemin lüks tüketim ve deniz ticareti ağına ışık tutan binlerce seramik eser gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2025 yılında başlatılan kazılarda yaklaşık 2 bin 100 yıllık seramik yüklü bir ticaret gemisi batığına ulaşıldığını ve bugüne kadar 122 farklı form ve boyutta binlerce eserin koruma altına alındığını açıkladı.
Bakan Ersoy, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, 42 ila 55 metre derinlikte su altı robotlarının desteğiyle yürütülen çalışmaların önemine dikkat çekerek, "Akdeniz'in derinliklerinden 2 bin 100 yıllık sofra takımlarını gün yüzüne çıkarıyoruz. 122 farklı form ve boyuttaki tabak, kase ve tepsiler, dönemin lüks sofra kültürünü gözler önüne seriyor" ifadelerini kullandı.
Romalı Hatip Çiçero’nun mektuplarındaki "Rhosus Seramikleri"
Kazıda çıkarılan batığın ana yükünü Antakya ve Hatay’ın Arsuz ilçesinin antik dönemdeki karşılığı olan Rhosus kıyılarında üretilmiş kaliteli seramikler oluşturuyor. Eserler arasında dönemin gastronomi alışkanlıklarını yansıtan balık tabakları, çorba kaseleri, kuruyemiş sunumlukları ve çeşitli boylarda servis tepsileri yer alıyor.
Söz konusu buluntular, antik kaynaklardaki tarihsel kayıtlarla da doğrudan örtüşüyor. Ünlü Romalı hatip ve devlet adamı Marcus Tullius Çiçero’nun, MÖ 50 yılında yakın dostu Attikus’a yazdığı mektupta Rhosus’tan özel sofra kapları sipariş ettiğinden bahsettiği biliniyor. Adrasan açıklarında bulunan seramiklerin Rhosus üretimiyle eşleşmesi, Anadolu kıyılarında üretilen bu özel takımların Roma aristokrasisi tarafından yüksek talep gördüğünü somut arkeolojik verilerle kanıtlıyor.
Eserleri 21 asır boyunca koruyan "Kil" yöntemi
Deniz tabanından çıkarılan binlerce tabağın ve kasenin kırılmadan günümüze sapasağlam ulaşmasının ardındaki lojistik sır da kazı çalışmalarıyla aydınlatıldı. Antik dönem denizcilerinin, seramik kapları ahşap sandıklara istiflerken aralarına koruyucu katman olarak yaş kil yerleştirdikleri belirlendi. Uygulanan bu amortisör yöntemi sayesinde gemi batarken ve geçen 2 bin 100 yıllık sürede seramiklerin mekanik kırılmalardan korunduğu tespit edildi.
Antakya’dan Roma’ya uzanan ticaret rotası
Batıkta Rhosus üretimi sofra takımlarının yanı sıra Ege adalarında üretildiği belirlenen amforalar ile Antakya kökenli MÖ 1. yüzyıla ait madeni sikkeler de bulundu. Bu bulgular, geminin MÖ 1. yüzyılın ortalarında Doğu Akdeniz’den yola çıkarak Ege, Yunanistan ve İtalya kıyıları hattında sefer yapan organize bir ticaret gemisi olduğunu ortaya koydu.
Arkeologlar, Arsuz Limanı’ndan hareket eden ve nihai varış noktasının Roma olduğu değerlendirilen ticaret gemisinin, fırtınaya yakalanarak Adrasan açıklarındaki kayalık sığlığa çarpıp battığını değerlendiriyor. Alanda Türk su altı arkeologlarının yürüttüğü bilimsel çalışmalar devam ediyor.
