Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmeyle birlikte yaygınlaşan aldatıcı reklam ve ticari uygulamalara karşı tüketicilerin daha etkin korunmasını sağlayacak yeni düzenlemelerin 1 Ağustos'ta yürürlüğe gireceğini bildirdi.
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde yapılan değişikliklerle; hedefli reklamcılık, yapay zekâ ile oluşturulan reklamlar, sosyal medya etkileyicilerinin tanıtımları, indirimli satışlar ve çevresel beyanlar başta olmak üzere birçok alanda yeni kurallar getirildi.
Hedefli reklamlarda tüketiciye bilgi verme zorunluluğu
Yeni düzenlemeyle, tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verilerinin analiz edilmesiyle belirli kişi veya gruplara özel reklam içerikleri sunulmasına ilişkin kurallar belirlendi.
Buna göre reklam verenler, tüketiciye reklam gösterilirken hangi kriterlerin kullanıldığı ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceği konusunda doğrudan ve kolay ulaşılabilir bilgiler sunmak zorunda olacak.
Çocuklara yönelik reklamlarda ise kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklanacak.
Influencer reklamlarında "reklam" veya "tanıtım" ibaresi zorunlu olacak
Sosyal medya etkileyicilerinin yaptığı paylaşımlara da yeni kurallar getirildi.
Influencer'ların herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da etkinliğe katılım gibi bir menfaat karşılığında yaptıkları paylaşımlarda, içeriğin reklam olduğunun açıkça anlaşılmasını sağlayacak şekilde "reklam" veya "tanıtım"ibarelerinin kullanılması zorunlu hale getirilecek.
İndirim hesaplamasında son 10 günün en düşük fiyatı esas alınacak
İndirimli satış reklamlarında da tüketiciyi yanıltabilecek uygulamaların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yeni düzenlemeye göre, indirimli satışlarda indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, indirim öncesi fiyat olarak gösterilebilecek.
Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen ürünler ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak.
İndirim veya başka bir faydanın belirli bir koşula bağlandığı şartlı satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak.
Yapay zekâ ile oluşturulan dijital karakterlere açıklama şartı
Reklamlarda yapay zekâ teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi durumunda, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.
Gerçek bir kişinin yapay zekâ kullanılarak oluşturulan dijital kopyasının, bir ürünü veya hizmeti bizzat deneyimlediği ya da tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar ise yasaklanacak.
"Çevre dostu" gibi ifadeler kanıtlanmak zorunda olacak
Çevresel beyan içeren reklamlarda da yeni kurallar uygulanacak.
"Çevre dostu" gibi genel ifadelerin herhangi bir açıklama yapılmadan kullanılması yasaklanacak. Çevresel beyanın, ürün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi gerekecek.
Reklamlarda kullanılan çevresel beyanların ise yetkili kurum ve kuruluşlar, üniversitelerin ilgili bölümleri veya akredite ve bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle kanıtlanması zorunlu olacak.
Akademik unvanların yanıltıcı kullanımına yasak
Ticari reklam ve ilanlarda tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesini önlemek amacıyla akademik unvanların yanıltıcı veya aldatıcı şekilde kullanılmasına ilişkin de yeni hüküm getirilecek.
Takviye edici gıdaların, normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimi oluşturacak şekilde reklamının yapılması da yasaklanacak.
Bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamındaki hususlar dışında karşılaştırmalı reklamının yapılmasına ise izin verilecek.
Doğrulanamayan tüketici yorumları yayımlanamayacak
Yeni düzenlemeyle tüketici değerlendirmelerine ilişkin kurallar da sıkılaştırılacak.
Satın alma sürecinin doğrulanmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayımlanamayacak.
Değerlendirmelerin ürün, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayımlanması durumunda ise tüm değerlendirmelerin aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolay erişilebilir şekilde sunulması zorunlu olacak.
Tüketici şikâyetlerinde cevap süresi 48 saate düşürüldü
Tüketici şikâyetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara tanınan açıklama ve cevap verme süresi de değiştirildi.
Daha önce 72 saat olan cevap verme süresi 48 saate indirildi. Bu süre içerisinde cevap verilmemesi hâlinde değerlendirmelerin doğrudan yayımlanabilmesinin önü açılacak.
Falcı ve yasa dışı şans oyunlarına yönelik reklam yasağı genişletildi
Falcı, medyum, astrolog ve benzeri kişiler tarafından verilen hizmetlere ilişkin reklam yasağı sürdürülecek.
Bunun yanı sıra yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunlarına ilişkin reklamlar da yasak kapsamına alınacak.
Ticaret Bakanlığı, yeni düzenlemelerle tüketici haklarının daha etkin korunmasını, piyasa şeffaflığının artırılmasını ve aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelenin güçlendirilmesini amaçlıyor.
