Ankara 5. İdare Mahkemesi, Greenpeace’in başvurusu üzerine Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2022–2024 döneminde gerçekleştirilen 246 bin 946 pestisit denetimine ilişkin verileri paylaşmama yönündeki kararını hukuka aykırı bularak iptal etti. Mahkeme, pestisit kalıntısına dair bilgilerin kamu sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu ve bilgi edinme hakkı kapsamında kamuoyuna açıklanması gerektiğini ifade etti.
Greenpeace, Aralık 2024’te Bakanlıktan hem 246 bin 946 denetime ilişkin verilerin hem de 2022–2025 Kalıntı Eylem Planı’nın tamamının yayımlanmasını talep etmişti. Talebe süresinde yanıt verilmemesi üzerine örgüt, pestisitlerin kontrolsüz kullanımının çevre ve gıda güvenliği açısından riskler oluşturduğu gerekçesiyle Ankara 5. İdare Mahkemesi’nde dava açtı.
Dava dilekçesinde, CİMER üzerinden yapılan bilgi edinme başvurusu kapsamında istenen bilgilerin Bakanlık tarafından zamanında paylaşılmadığı, bu nedenle başvurunun zımnen reddedilmiş sayıldığı belirtildi. Bakanlık savunmasında ise verilerin açıklanmasının ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verebileceği gerekçesiyle 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu’ndaki istisnalar kapsamında değerlendirildiği aktarıldı.
Mahkeme, çevresel bilgilere ilişkin verilerin kamu sağlığıyla yakından ilgili olduğunu vurgulayarak söz konusu bilgilerin Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun istisna hükümleri arasında yer almadığına hükmetti.
Anayasa’nın 56’ncı maddesi kararda hatırlatıldı
Bununla birlikte, kararda, Anayasa’nın 56’ncı maddesinde düzenlenen “sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkı” hatırlatılarak kamu kurumlarının çevresel riskler konusunda toplumu bilgilendirme sorumluluğuna dikkat çekildi.
Mahkeme, bu çerçevede pestisit denetim sonuçlarının ve Kalıntı Eylem Planı’nın kamuoyuyla paylaşılması gerektiğine karar verdi. Öte yandan, "uygulanan idari yaptırımlar"a ilişkin bilgilerin soruşturma süreçleri ve kişisel veri içerme ihtimali nedeniyle bilgi edinme hakkı kapsamında olmadığı yönündeki idarenin değerlendirmesini yerinde buldu.
Bu doğrultuda, Bakanlığın bilgi vermeme işleminin ilgili kısmı iptal edilirken, idari yaptırımlara ilişkin bilgi talebinin reddi hukuka uygun görüldü.
