Apaçık Radyo (Türkiye), Radio Corax (Almanya) ve Radio Grenouille (Fransa), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında iklim adaleti, bağımsız gazetecilik ve demokratik medya düzeni için “Dirençliliğe Direnmek” başlıklı ortak bir manifesto yayımladı. 11 Kasım 2026 tarihinde Türkçe, Almanca, İngilizce ve Fransızca dillerinde kamuoyuna duyurulan bildiride, iklim krizinin toplumsal ve siyasi eşitsizliklerden ayrı düşünülemeyeceği vurgulanarak, adaletsizliğe sessizce uyum sağlama anlamındaki “dirençlilik” dayatmasına ve mevcut medya düzenine itiraz edildi.
“Dirençliliğin adaletsizliğe sessizce katlanma zorunluluğu olarak dayatılmasını reddediyoruz”
Kavramsal çerçevesini Mark Neocleous’un Radical Philosophy dergisinde yayımlanan “Dirençliliğe Direnmek” (Resisting Resilience) makalesine dayandıran ortak manifestoda, günümüzün çoklu krizinin merkezinde yer alan iklim krizinin yoksulluk, emek, göç, barınma ve demokrasi meseleleriyle doğrudan bağlantılı olduğu belirtildi. Yapısal sorunların bireysel tercihlere indirgenmesiyle sistemlerin ve çıkar odaklarının sorgulanmaktan kurtulduğuna dikkat çekilen metinde şu ifadelere yer verildi:
“İnsanları edilgen birer izleyici olarak gören ve iktidar yapılarını sorgulamadan bırakan bir medya düzenini kabul etmeyi reddediyoruz. Ayrıca dirençliliğin, adaletsiz bir dünyaya katlanmayı öğrenmek anlamına geldiği fikrini de reddediyoruz. İnsanlardan ve topluluklardan sistemsel başarısızlıklara uyum sağlamaları beklendiğinde, sorumluluk gücü elinde bulunduranlardan alınarak bu başarısızlıkların sonuçlarına katlanmak zorunda kalanların omuzlarına yükleniyor. Bizim reddettiğimiz ise dirençliliğin, adaletsizliğe sessizce katlanma zorunluluğu olarak dayatılması. Adaletsiz bir dünyada hayatta kalmayı daha iyi öğrenmek istemiyoruz. Biz bu dünyayı değiştirmek istiyoruz.”
İklim dezenformasyonu ve “Sansür Aracı” haline gelen yasalar eleştirildi
Medyayı demokratik toplumun temel altyapılarından biri olarak tanımlayan Apaçık Radyo, Radio Corax ve Radio Grenouille; yerel gerçekliklerle küresel sorunlar arasında bağ kuran topluluk medyasının yeterince temsil edilmeyen sesleri duyurmaktaki rolüne vurgu yaptı. İklim dezenformasyonunun yalnızca tekil yanlış bilgilerden ibaret olmadığı, iklim eylemlerinin geciktirilmesinden çıkar sağlayan endüstriler, yeşil aklama (greenwashing) kampanyaları ve öfkeyi teşvik eden dijital platform iş modelleri tarafından finanse edildiği kaydedildi.
Günümüzde dezenformasyonun en etkili biçiminin krizi doğrudan inkâr etmek yerine önerilen çözümlere kuşku düşürmek ve toplumu kutuplaştırmak olduğuna işaret edilen manifestoda, dezenformasyonla mücadelenin sansüre gerekçe yapılmasına da kesin bir dille karşı çıkıldı. Metinde, pek çok ülkede “dezenformasyon” yasalarının gazetecileri, araştırmacıları ve muhalif sesleri susturmak amacıyla kullanıldığı vurgulandı.
Üç radyodan sınır ötesi dayanışma taahhüdü
Farklı toplumsal ve siyasi koşullarda yayın hayatını sürdüren üç topluluk radyosu, COP31 kapsamındaki ortak çalışmalarının geçici bir zirve tepkisi olmadığını, uzun vadeli bir dayanışma kararlılığının parçası olduğunu duyurdu. Radyolar; yerel mücadelelerle küresel gelişmeler arasında bağ kurmayı, editoryal bağımsızlığı savunmayı, bilgi ve kaynak paylaşımını büyütmeyi taahhüt etti.
Karar alıcılara ve dijital platformlara 6 maddelik çağrı
Bağımsız medyanın kamusal görevini yalnızca gönüllü çabalar ve güvencesiz emekle sürdüremeyeceğinin altı çizilen bildiride, siyasi karar alıcılara, kamu kurumlarına ve dijital platformlara şu 6 temel koşulun sağlanması çağrısında bulunuldu:
-
Sürdürülebilir Finansman: Bağımsız, topluluk temelli ve kâr amacı gütmeyen medya kuruluşlarına uzun vadeli, sürdürülebilir finansman sağlanması.
-
Adil Çalışma Koşulları: Gazeteciler ve medya çalışanları için adil çalışma standartlarının ve emeğin karşılığını veren yeterli ücretlerin güvence altına alınması.
-
Basın Özgürlüğü: Editoryal bağımsızlığın ve basın özgürlüğünün etkin biçimde korunması.
-
Dezenformasyonda Hesap Verebilirlik: İklim dezenformasyonunu finanse eden ve bundan çıkar sağlayan odakların hesap vermesi; hedef alınan gazeteci, bilim insanı ve aktivistlerin güvenliğinin ifade özgürlüğü kısıtlanmadan korunması.
-
Platform Şeffaflığı: Dijital platformların şeffaflık ilkelerine uyması ve AB içinde ve dışında bağımsız araştırmalar için verilere etkin erişim sunulması.
-
Sınır Ötesi İşbirliği Desteği: Topluluk medyası, gazeteciler, araştırmacılar ve sivil toplum arasındaki uluslararası işbirliklerinin kamu kaynaklarıyla desteklenmesi.
