Antalya'nın Serik ilçesindeki Aspendos Antik Kenti'nde yürütülen kazı çalışmalarında gün yüzüne çıkarılan 3. yüzyıla ait nehir tanrısı "Genç Eurymedon" mozaiği, antik kenti ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin odak noktası haline geldi. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında Tiyatro Caddesi'nin doğu meydanında keşfedilen mozaik, barındırdığı sanatsal detaylarla Roma Dönemi Anadolu mozaik sanatına ışık tutuyor.
Kente bereket getiren nehir genç bir tanrıyla simgeleniyor
Antik dönemde kentlerin su kaynaklarına olan bağımlılığına dikkat çeken Aspendos Antik Kenti Kazı Başkanı ve Afyon Kocatepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Bilgin, Aspendos'un günümüzde Köprüçay olarak bilinen Eurymedon Nehri kenarında kurulduğunu belirtti. Nehrin bölgeye getirdiği berekete inanıldığını ifade eden Bilgin, keşfedilen eseri şu sözlerle anlattı:
"Nehrin bölgeye bereket getirdiğine inanılıyor. Özellikle nehir kenarına konumlandırılan kentler, bu durumu o nehri simgeleyen bir tanrıyla betimliyor. Kazı çalışmalarıyla gün yüzüne çıkardığımız bir havuz alanının tabanındaki bu nehir tanrısı mozaiğini, Aspendos nehir tanrısı Genç Eurymedon olarak isimlendirdik."
Bilgin, nehir tanrılarının diğer antik kentlerde genellikle heykel şeklinde ya da sikkelerin arkasında tasvir edildiğini vurgulayarak, mozaik formundaki örneklerin oldukça nadir olduğunu kaydetti:
"Bu şekilde mozaik sanatında işlenen nehir tanrısı betimlemesi örneği çok az. Bölgede çalışmalarımız sürüyor. Benzerleri de çıkabilir. Nehir tanrıları diğer kentlerde olgun erkek tipolojisiyle yapılırken Aspendos'taki örnekte ise genç, dinamik, bölgeyi canlandıran, şahlandıran bir nehir tanrısı olarak betimlenmiş. O yüzden de çok önemsiyoruz."
Cam hamuru testeralarla renk ve boyut kazandırılmış
Doğu Meydanı'nda bulunan 7,5 metrelik mozaikli yapının iki panelden oluştuğunu belirten Doç. Dr. Bilgin, güney panelde geometrik desenlerin, kuzey panelde ise figüratif bezemelerin ve nehir tanrısı tasvirinin yer aldığını aktardı. Mozaiğin yapımındaki sanatsal işçiliği ve özeni ise şu detaylarla paylaştı:
"Bu mozaiğin en dışında bordürler bulunuyor. Küp şeklindeki taşlar anlamına gelen testeraların merkeze, ana panele doğru geldikçe daha küçük yapıldığını görüyoruz. Nehir tanrısını betimlendiği testeraların taş yerine cam hamurundan yapıldığını belirledik. Sanatsal anlamda önemli bir tespit. Figüre renk zenginliğiyle bir boyut kazandırmak amacıyla bunun yapıldığını anladık. Elinde tuttuğu saz yaprakları ve elbisesindeki renk geçişlerinin oldukça zengin olduğu görülüyor. Bunu testeralar üzerindeki cam hamurları ile sağlamışlar. Yüzüne, vücut detaylarına, başındaki sazdan yapılmış taca bakıldığında yeşilin, kırmızının, vücut teninin her türlü tonunu görebiliyoruz. Bu da Aspendos'un o dönemdeki mozaik sanatçılarının bu mozaiği ne kadar özenerek yaparak kente kazandırmak istediğini gösteriyor."
Turistlerin ilk sorusu: "Mozaik nerede?"
Antik tiyatroyu gezdikten sonra kazı alanına yönelen turistlerin tasvire yoğun ilgi gösterdiğini dile getiren Kazı Başkanı Bilgin, "Buraya gelen ziyaretçiler bize ilk olarak 'Mozaik nerede?' diye soruyor. Gelenler ilgiyle mozaiği inceliyor" ifadelerini kullandı.
Arkeologların mozaik çevresindeki temizlik, koruma ve çevre düzenleme çalışmalarını sürdürdüğü, alanın turizm potansiyeline katkısının her geçen gün arttığı belirtildi.
