Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu'nun cinsiyet değişikliğinin mahkeme izniyle yapılmasını öngören düzenlemesine ilişkin iptal başvurusunu reddetti. Yüksek Mahkeme, mahkeme izni şartının Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verdi.
Başvuru Antalya'dan geldi
İptal istemi, Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından Anayasa Mahkemesi'ne taşındı.
Başvuruda, cinsiyet değişikliğine mahkeme kararıyla izin verilmesinin askerlik hizmeti ve bazı meslek grupları gibi cinsiyete dayalı hukuki düzenlemeleri etkilediği ileri sürülerek, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu savunuldu.
AYM: Düzenleme Anayasa'ya aykırı değil
Resmi Gazete'de yayımlanan gerekçeli kararda, Anayasa Mahkemesi başvuruyu oybirliğiyle reddetti.
Kararda, cinsiyet değişikliğinin mahkeme iznine bağlanmasının bireylerin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı ile özel hayata saygı hakkına sınırlama getirdiği kabul edilmekle birlikte, bu sınırlamanın kanuni dayanağının bulunduğu ve meşru amaç taşıdığı belirtildi.
"Kamu düzeni ve bireyin sağlığını korumayı amaçlıyor"
Yüksek Mahkeme, mahkeme izni şartının kamu düzeninin sağlanması ve bireylerin gereksiz tıbbi müdahalelerden korunmasını hedeflediğini vurguladı.
Kararda, "Cinsiyet değiştirmenin mahkemece izin verilmesi şartına tabi tutulmasını öngören kuralın kamu düzeninin sağlanması ve bireyin sağlığının korunmasını amaçladığı gözetildiğinde, kuralın zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya yönelik olmadığı söylenemez" ifadelerine yer verildi.
"Kanun koyucunun takdir yetkisi var"
AYM, cinsiyet değişikliği gibi kişinin yaşamını doğrudan etkileyen önemli bir konuda sürecin hangi şartlarda yürütüleceğini belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisine sahip olduğunu belirtti.
Mahkeme ayrıca, cinsiyet değişikliğine ilişkin yargısal denetim mekanizmalarının mevcut olduğunu ve düzenlemenin bireyler açısından orantısız bir külfet oluşturmadığını değerlendirdi.
"Tıbbi olarak gerekli görülen durumlarla sınırlı"
Gerekçeli kararda, cinsiyet değişikliği hakkının herkese koşulsuz tanınan bir hak olmadığına dikkat çekildi.
AYM, düzenlemenin yalnızca gerekli şartları taşıyan ve tıbben cinsiyet değişikliğinin uygun görüldüğü kişiler bakımından uygulanabildiğini belirterek, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığı sonucuna ulaştı.
