Anayasa Mahkemesi (AYM), arabuluculuk başvuru formu ve son tutanağındaki ifadelere katı ve aşırı şekilci yaklaşarak işe iade davasını usulden reddeden istinaf mahkemesinin kararını Anayasa'ya aykırı buldu. Yüksek Mahkeme, işçinin Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan "mahkemeye erişim hakkının" ihlal edildiğine oy birliğiyle hükmetti.
Resmî Gazete'de yayımlanan emsal karara konu olan süreç, özel bir güvenlik şirketinde çalışan U.Ö.'nün iş akdinin feshedilmesiyle başladı. İşe iade talebiyle dava açan U.Ö.'nün başvurusunu inceleyen İzmir 11. İş Mahkemesi, feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar verdi.
İstinaf Mahkemesi "Kutucuk işaretlenmedi" diye davayı usulden reddetti
Davalı işverenin karara itiraz etmesi üzerine dosya istinaf incelemesine taşındı. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, arabuluculuk başvuru formunda yer alan "işe iade" seçeneğinin işaretlenmediğini ve son tutanakta yer alan ifadelerin bu talebi eksiksiz kapsamadığını gerekçe gösterdi. İstinaf dairesi, arabuluculuk dava şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle yerel mahkemenin kararını kaldırarak davayı usulden reddetti.
İstinafın ret kararı üzerine işçi U.Ö., adil yargılanma ve mahkemeye erişim haklarının zedelendiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.
AYM: "Tutanakta müzakere edildiği açık, aşırı şekilcilik ölçüsüz külfet yarattı"
Dosyayı esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, arabuluculuk son tutanağında tarafların işe iade hususunu fiilen müzakere ettiklerinin ve bu konuda anlaşmaya varamadıklarının açıkça kayıt altına alındığına dikkat çekti.
İstinaf mahkemesinin formdaki işaretlemeler üzerinden vardığı sonucun hak arama özgürlüğünü sınırlandıran katı bir yorum olduğunu vurgulayan Yüksek Mahkeme, gerekçesinde şu ifadelere yer verdi:
"Arabuluculuk son tutanağında işe iade konusunun müzakere edildiğine dair beyanların bulunmasına rağmen Bölge Adliye Mahkemesinin dava şartının gerçekleşmediği yönündeki değerlendirmesi, başvurucunun dava açmasını zorlaştırmış ve arabuluculuk şartına ilişkin kurallar bakımından aşırı şekilci bir yaklaşım sergilenmiştir. Bu katı yorum, başvurucu üzerinde ağır bir külfete sebebiyet vermiş ve hedeflenen meşru amaçlarla karşılaştırıldığında ölçülü olmamıştır."
Yeniden yargılama kararı verildi
Anayasa Mahkemesi, mahkemeye erişim hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması ve dosyanın yeniden görülmesi amacıyla karar örneğinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesine iletilmek üzere İzmir 11. İş Mahkemesine gönderilmesine hükmetti. Başvurucunun maddi/manevi tazminat talebi ise ihlalin yeniden yargılamayla giderilebileceği gerekçesiyle reddedildi.
