Anayasa Mahkemesi (AYM), devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyan 1593 sayılı UmumiHıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesini iptal etti.
16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle alınan karar bugün Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
24 Nisan 1930 tarihli kanunun 128'inci maddesi, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına devlet denetimi altındafuhuş yapılmasına ilişkin düzenleme ve denetleme yetkisi veriyordu.
AYM, söz konusu düzenlemenin Anayasa'nın devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyen 5'inci maddesi ilekişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkını güvence altına alan 17'nci maddesine aykırı olduğuna hükmetti.
Üç ayrı mahkemeden AYM'ye başvuru yapıldı
İptal kararı, konut ve işyerlerinin belirli sürelerle kapatılarak mühürlenmesine ilişkin idari işlemlere karşı açılandavalar kapsamında gündeme geldi.
Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3'üncü İdari Dava Dairesi, Mardin 3'üncü İdare Mahkemesi ve Danıştay DördüncüDairesi, işlemlerin dayanağını oluşturan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM'ye başvurdu.
Başvurularda, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına verilen yetkinin sınırlarının kanunda yeterince belirlenmediği,genelevlerin faaliyetleri ve seks işçilerinin tabi olacağı koşullara ilişkin temel esasların yasayla düzenlenmediği belirtildi.
Üç başvuruyu birleştirerek inceleyen AYM, düzenlemeyi Anayasa'nın 5'inci ve 17'nci maddelerikapsamında değerlendirdi.
AYM kararında yoksulluk ve istismar vurgusu
Mahkemenin gerekçeli kararında, seks işçiliğinin yalnızca bireysel tercih kapsamında değerlendirilemeyeceği, kişilerin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşulların da dikkate alınması gerektiği ifade edildi.
Yoksulluk, ekonomik zorunluluk, istismar ve insan ticareti gibi nedenlerle seks işçiliğine yönelen kişilerin rızalarınınne ölçüde özgür iradeye dayandığının tartışmalı olduğuna dikkat çekildi.
Kararda, fiziksel, ruhsal veya cinsel istismar ile sosyal ve ekonomik koşulların etkisi altında verilen rızanın özgüriradeye dayandığının kabul edilmesinin güç olduğu belirtildi.
"Devletin asli görevi yapısal nedenlerle mücadele"
AYM, devletin görevinin seks işçiliğini yalnızca yasal çerçevede düzenlemek ve denetlemekle sınırlıolmadığını vurguladı.
Kararda, kişileri seks işçiliğine yönelten yapısal sorunların ortadan kaldırılması için etkili sosyal politikalarınhayata geçirilmesi ve aracılık yapan kişi ve örgütlerle mücadele edilmesi gerektiği kaydedildi.
Kamu sağlığı ve güvenliğinin korunması amacıyla fuhuş faaliyetinin devlet denetimine alınmasının, bu faaliyetiinsan onuruyla bağdaşır hâle getirmeyeceği değerlendirmesi yapıldı.
AYM, gerekçesinde şu ifadeleri kullandı:
"Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyankuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekildekorunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır."
AYM'den rıza ve beden üzerinde tasarruf değerlendirmesi
Gerekçeli kararda, fuhşa zorlamanın insanlık dışı veya onur kırıcı muamele olduğu konusunda tereddütbulunmadığı belirtildi.
Yetişkin bireylerin kendi rızalarıyla fuhuş yapmasının korunması gereken bir değer olup olmadığına ilişkin tartışmayada yer veren Mahkeme, kişinin bedeni üzerinde tasarruf yetkisinin bulunmasının bu yetkinin sınırsızbiçimde kullanılabileceği anlamına gelmediğini kaydetti.
Genelevler kapatılacak mı? AYM kararı ne anlama geliyor?
AYM'nin iptal kararı, Türkiye'deki bütün genelevlerin doğrudan kapatılması anlamına gelmiyor.
Kararla birlikte devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılmasına yasal dayanak oluşturan 1593 sayılı UmumiHıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesi yürürlükten kalktı.
Ancak kararın ardından mevcut idari düzenlemelerin nasıl uygulanacağı, kayıtlı seks işçilerinin hukuki statüsününnasıl etkileneceği ve genelevlerin faaliyetlerinin nasıl şekilleneceği henüz netleşmiş değil.





