Anayasa Mahkemesi (AYM), Gezi Parkı eylemleri sırasında polisin attığı gaz fişeğinin gözüne isabet etmesi sonucu yaralanan Selçuk Yıldız'ın bireysel başvurusunu karara bağladı. AYM, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan eziyet yasağının hem maddi hem de usul boyutunun ihlal edildiğine hükmetti.
Yüksek Mahkeme, Selçuk Yıldız'ın yaralanmasından devletin sorumlu olduğuna karar verirken, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden soruşturma yapılmasına hükmetti. AYM ayrıca Yıldız'a 540 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
Gezi Parkı eylemleri sırasında gaz fişeğiyle yaralandı
Selçuk Yıldız, kamuoyunda Gezi Parkı eylemleri olarak bilinen olaylar sırasında, 3 Haziran 2013 tarihinde çalıştığı lokantaya gitmek üzere Sancaktepe Belediyesi binası önünden geçtiği sırada yaralandı.
Yıldız'ın beyanına göre yaklaşık 5 metre mesafeden bir polis memuru tarafından atılan gaz bombası yüzüne isabet etti.
Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yapılan ilk müdahalenin ardından düzenlenen adli raporda, Yıldız'ın sol frontal bölgesinden yaralandığı tespit edildi.
Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından 28 Haziran 2013'te hazırlanan raporda ise sol gözde görme keskinliğinde azalma olduğu belirlendi.
Polisler hakkında şikayetçi oldu
Yıldız, 12 Temmuz 2013'te İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurarak, olay sırasında polislerin kendisini kasıtlı olarak hedef aldığını öne sürdü.
Yıldız, kimlikleri tespit edilecek polis memurlarından şikayetçi oldu.
Başsavcılık, 16 Temmuz 2013'te İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü'nden olaylara ilişkin varsa kamera görüntülerinin gönderilmesini istedi. Emniyet Müdürlüğü ise 31 Temmuz 2013 tarihli yanıtında, kayıtların saklanma süresinin aşılması nedeniyle görüntülere ulaşılamadığını bildirdi.
İstanbul Valiliği de 27 Aralık 2013'te yapılan ön incelemenin ardından şikayetin işleme konulmamasına karar verdi.
Bu karara yapılan itiraz İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Kurulu tarafından reddedildi. Başsavcılık da soruşturma izni verilmemesi üzerine 4 Haziran 2014'te kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi.
AYM 2017'de etkili soruşturma yapılmadığına hükmetti
Selçuk Yıldız, 20 Haziran 2014'te Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundu.
AYM, 15 Şubat 2017 tarihli kararında soruşturmanın etkili şekilde yürütülmediğine hükmetti.
Bu kararın ardından Başsavcılık tarafından yeniden soruşturma başlatıldı. Yıldız'ın 7 Kasım 2017'de yeniden ifadesi alındı.
Adli Tıp: Sol gözdeki görme kaybı kalıcı nitelikte
Soruşturma kapsamında Adli Tıp Kurumu tarafından 14 Mayıs 2018'de hazırlanan rapor, Yıldız'ın yaralanmasının boyutunu ortaya koydu.
Raporda yaralanmanın basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olmadığı, kemik kırığının hayati fonksiyonları orta derecede etkilediği ve sol gözde görme kaybına neden olan yaralanmanın organlardan birinin işlevini yitirmesi niteliğinde olduğu belirtildi.
Soruşturma kapsamında olayın gerçekleştiği bölgedeki kamera kayıtlarının araştırılması için ilgili kurumlara yazılar gönderildi.
Sancaktepe Kaymakamlığı çevresindeki MOBESE kameralarının kayıtları 20-30 gün süreyle sakladığı, 2013 yılına ait görüntülerin ise bulunmadığı bildirildi.
Bu nedenle olay sırasında gaz fişeğini kullanan polis memurunun kimliğinin tespit edilemediği aktarıldı.
Yıldız, AYM'ye ikinci kez başvurdu
Başsavcılık, 23 Ekim 2018'de faili meçhul polis memurları hakkında daimi arama kararı verdi.
Yıldız'ın avukatı ise 2021 yılında soruşturmaya yeni dijital deliller sundu. Sancaktepe Kaymakamlığı önünde gaz fişeği atan polislerin de görüldüğü haber görüntüleri, haber dökümleri ve TOMA'lara ilişkin görseller Başsavcılığa iletildi.
27 Aralık 2021'de İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü'nden olay günü bölgede görev yapan polislerin, amirlerin ve TOMA personelinin kimliklerinin tespit edilmesi istendi.
Ayrıca gaz fişeği kullanma yetkisine sahip polislerin belirlenmesi talep edildi.
Ancak soruşturmada ilerleme sağlanmadığını belirten Yıldız, AYM'nin daha önce verdiği ihlal kararının sonuçlarının ortadan kaldırılmadığı gerekçesiyle ikinci kez bireysel başvurAnayasa Mahkemesi, Yıldız'ın ikinciuda bulundu.
AYM'den ikinci kez ihlal kararı
Anayasa Mahkemesi, Yıldız'ın ikinci başvurusunda Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan eziyet yasağının maddi ve usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi.
AYM, kararın bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden soruşturma yapılmak üzere İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine hükmetti.
Yüksek Mahkeme ayrıca Selçuk Yıldız'a net 540 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
AYM: Kolluk kontrollü hareket etmeli
AYM'nin gerekçesinde, Yıldız'ın gaz kapsülü nedeniyle yaralandığının açık olduğu belirtildi.
Başvurucunun Gezi Parkı eylemlerine katıldığına veya kendisine karşı güç kullanılmasını gerektiren bir davranışta bulunduğuna ilişkin herhangi bir bulgu bulunmadığı vurgulandı.
Gerekçede, toplumsal olaylara müdahale sırasında kolluk görevlilerinin kontrollü hareket etmesi ve müdahaleyi gerektiren durumu yaratan kişiler dışındaki insanların müdahaleden etkilenmemesi için gerekli tedbirleri alması gerektiği ifade edildi.
"Gazın kontrollü kullanıldığı ortaya konulamadı"
AYM, soruşturma dosyasındaki belgelerde biber gazının kullanılmasını gerektiren koşulların ve müdahaleden etkilenmemesi gereken kişilerin korunması için alınan tedbirlerin yeterince ortaya konulmadığını değerlendirdi.
Yüksek Mahkeme, soruşturmanın biber gazına başvurulmasının gerekliliğini ve gazın kontrollü şekilde kullanıldığını ortaya koyamadığı sonucuna vardı.
AYM, bu nedenle meydana gelen yaralanmadan devletin sorumlu olduğuna hükmetti.
Gerekçede, Yıldız'ın yaralanmasına neden olan muamelenin sonuçlarıyla birlikte değerlendirildiğinde "eziyet" olarak kabul edilebileceği belirtildi.
"Eziyet yasağının usul boyutu da ihlal edildi"
AYM'nin kararında soruşturmanın yürütülmesindeki eksikliklere de dikkat çekildi.
2013 yılı ve öncesinde gaz kapsülü ateşlemeye yetkili kişilerin yeterince araştırılmadığı, gaz kapsülü kullanma yetkisi bulunan kolluk görevlilerinin kimliklerinin tespit edilmediği ve bu kişilerin ifadelerine başvurulmadığı kaydedildi.
Yeniden yürütülen soruşturmada, olay tarihinde komiser yardımcısı olarak görev yapan A.Y'nin şüpheli olarak arandığı ve üç amirin bilgisine başvurulduğu belirtildi.
Ancak olay tarihinde görevli Emniyet Amiri A.O. ile Komiser Yardımcısı H.T'nin olayla ilgili bilgi ve görgülerinin alınması için ifadelerine başvurulmadığı aktarıldı.
AYM, tespit edilen eksiklikler nedeniyle etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşarak eziyet yasağının usul boyutunun da ihlal edildiğine karar verdi.
