Bayburt’ta yer alan Baksı Müzesi, 2026 yılı sanatsal faaliyet döneminin kapılarını İrfan Önürmen’in “Kapsam Dışı” başlıklı sergisiyle araladı. 5 Mayıs - 3 Temmuz 2026 tarihleri arasında açık kalacak olan sergi, Önürmen'in son dönemde ürettiği çok katmanlı yapıtları bir araya getiriyor. Çalışmalar; izleyiciyi modern toplumun güç dinamikleri, medya manipülasyonları ve insanın ruhsal dünyası üzerine yeniden düşünmeye davet ediyor.
"Bu kez daha içsel ve mistik bir katmana yöneldim"
Gündelik yaşamın sıradan anlarını "Film Noir" ve "Comics Noir" estetiklerinden beslenerek anıtsal bir dile tercüme eden İrfan Önürmen, eserlerinde merkez aks olarak yine insanı konumlandırıyor. Sanatçı, üretimlerindeki anlamsal dönüşümü şu sözlerle aktarıyor:
"Geçmiş sergilerimde olduğu gibi bu sergimde de merkezde insan var. Ancak bu kez sosyal göndermelerle yüklü sembolik bir alanın yanı sıra daha içsel, ruhsal ve mistik bir katmana yöneldim."
Serginin gelişiminde ve kurgulanmasında kendi çalışma alanının büyük bir payı olduğunu belirten Önürmen, "Atölyeler, üretimlerin hem ipuçlarını hem de tortularını içinde barındırır. Bu izleri müze mekânına taşıdığımı düşünüyorum. Bu yeni deneyim sayesinde imgelemimin mekân içinde genişlediğini ve derinleştiğini gördüm" ifadelerini kullanıyor.
New York seçkisi ve "OTO-KAM" yerleştirmesi
"Kapsam Dışı" sergisi, sosyolojik ve psikolojik tabanlı eserlerin yanı sıra Önürmen’in daha önce New York'ta gerçekleştirdiği “Everyday Heroes” sergisinden seçilmiş ve yeniden kurgulanmış siluetimsi figürleri de barındırıyor. Sanatçının birey, iktidar ve medya üçgenine odaklandığı bu figürler, çağın tanığı olan yorgun ama bilge bireyleri temsil ederken; Japon mitolojisindeki her şeyi gören ancak yerinden kıpırdayamayan "Kuebiko" karakterini çağrıştırıyor.
Sergide dikkat çeken bir diğer dinamik çalışma ise sanatçının "neo-şamanist" bir önerme olarak nitelendirdiği "OTO-KAM" adlı hareketli yerleştirme oluyor. Tül yerleştirmeler, ahşap ve beton heykellerle birlikte sergilenen bu eser, dijital çağda insanın anlam bulma çabasına ironik göndermeler yaparken, bireyin evrenle kurduğu öznel denge arayışını ele alıyor. Önürmen, projenin temel sorunsalını ise "Bir yandan medya aracılığıyla biçimlendirilen insan imgesini sorgularken, diğer yandan bireyin kendi etik ve ruhsal alanını kurma mücadelesine odaklandım" sözleriyle özetliyor.
Prof. Dr. Hüsamettin Koçan: "Baksı bir karşılaşma alanıdır"
Baksı Müzesi Kurucusu Prof. Dr. Hüsamettin Koçan da yeni sezonun açılış sergisine ilişkin yaptığı değerlendirmede, müzenin sanata yaklaşım felsefesine değindi. Koçan, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Baksı Müzesi olarak sanatın yalnızca estetik bir deneyim üretmesini değil, insanın kendisiyle, yaşadığı çağla ve çevresiyle yeniden ilişki kurmasına aracılık etmesini önemsiyoruz. İrfan Önürmen’in ‘Kapsam Dışı’ sergisi bu anlamda günümüz insanının hem toplumsal hem de içsel dünyasına dair önemli sorular ortaya koyuyor. Güç ve iktidar ilişkilerinin görünür ya da görünmez etkilerini sorgularken, bireyin kendi alanını ve varoluşunu nasıl kurduğuna da dikkat çekiyor.
Baksı’yı yalnızca bir sergi mekânı olarak değil, farklı deneyimlerin, düşüncelerin ve bilgi biçimlerinin karşılaşma alanı olarak görüyoruz. Önürmen’in çalışmaları da tam bu karşılaşma alanında yer alıyor. Sergi, bir yandan çağımızın ruhunu anlamaya çalışırken, diğer yandan insanın kendi iç sesine kulak verebileceği bir düşünme alanı açıyor. Bu yönüyle Baksı’nın sanat ile hayat arasında kurmaya çalıştığı diyaloğun güçlü bir parçası olduğuna inanıyorum."
