Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, Türkiye’nin dış borç stokundan bütçe dengelerine, Merkez Bankası rezervlerinden vatandaşın borçluluğuna ve tarımsal girdi maliyetlerine kadar uzanan çok yönlü ekonomik göstergeleri içeren bir basın açıklaması yaptı. Genç, makroekonomik risklerin sadece enflasyon başlığıyla sınırlandırılamayacak bir boyuta ulaştığına dikkat çekti.
Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu açığının nisan ayı itibarıyla 402,3 milyar dolara yükseldiğini kaydeden Aşkın Genç, Türkiye'nin yurt dışı varlıklarının 406 milyar dolar, yükümlülüklerinin ise 808,3 milyar dolar seviyesinde dengelendiğini belirtti.
Bir yıl içinde ödenmesi veya çevrilmesi gereken kısa vadeli dış borç tutarının 242 milyar dolara ulaştığını ve toplam dış borç stokunun yaklaşık yüzde 47’sinin kısa vadeli borçlardan oluştuğunu vurgulayan Genç, Merkez Bankası rezervlerindeki değişime ilişkin şu sayısal verileri aktardı:
"15 Mayıs’ta 168,8 milyar dolar olan toplam rezerv, 12 Haziran haftasında 152,1 milyar dolara indi. Yaklaşık dört haftada 16,7 milyar dolarlık kayıp yaşandı. Rezervdeki bu gerileme, ekonominin dış şoklara karşı ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. İktidar, rakamların sadece yüksek olduğu günleri anlatıyor; oysa önemli olan, bu rezervin hangi baskılar altında ve ne hızla eridiğidir."
"5 aylık bütçe açığı 1 trilyon 56 milyar lira"
Merkezi yönetim bütçe verilerinin kamu maliyesindeki yapısal bozulmayı ortaya koyduğunu ifade eden Genç, 2025 yılının mayıs ayında 235,2 milyar lira fazla veren bütçenin, 2026 yılı mayıs ayında 298,2 milyar lira açık kaydettiğini, geçen yıl aynı dönemde 346 milyar lira olan faiz dışı bütçe fazlasının ise 169 milyar liralık açığa dönüştüğünü belirtti.
Vergi tahsilat takviminin öne çekilerek mali disiplin makyajı yapıldığını savunan CHP'li Genç, bütçe dengesi ve faiz harcamaları hakkında şu bilgileri verdi:
"Yılın ilk beş ayında bütçe açığı 1 trilyon 56 milyar liraya ulaştı. Daha da çarpıcı olan şudur; Toplanan her 100 liralık verginin yaklaşık 24 lirası faiz ödemelerine gitti. Yurttaştan toplanan vergi okul, hastane, yatırım ve sosyal destek için değil, yanlış ekonomi politikalarının faiz faturasını kapatmak için kullanılıyor. Yılın ilk beş ayında faiz ödemeleri 1 trilyon 263 milyar liraya ulaştı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 51,1 arttı."
Vatandaşın borç yükü 7 trilyon lirayı aştı, icra dosyaları patladı
Geçim maliyetleri altındaki vatandaşın ve tüketicilerin borç sarmalına girdiğini belirten Genç, bireysel kredi ve kredi kartı borç toplamının 6 trilyon 896 milyar liraya ulaştığını, varlık yönetim şirketlerindeki alacaklarla birlikte finansal borç eşiğinin 7 trilyon lirayı geçtiğini söyledi. Yıl başından bu yana borçlarda 1 trilyon liranın üzerinde net artış yaşandığını, bankaların tahsil edemediği takipli bireysel alacakların ise 310 milyar liraya çıktığını bildirdi.
Adliyelere yansıyan ekonomik kriz verilerini de paylaşan Genç, icra dairelerine 1 Ocak ile 20 Haziran 2026 tarihleri arasında 4 milyon 724 bin yeni dosya geldiğini ve toplam derdest dosya sayısının 25 milyon 351 bine ulaştığını açıklayarak, "Bu sayılar tek tek insanların geçim mücadelesinin adliye dosyalarına dönüşmüş halidir" dedi.
Tarımsal girdilerde gübre maliyeti yüzde 62,77 arttı
Tarımsal girdi fiyat endeksindeki yükselişin gıda enflasyonunu tetikleyecek bir risk barındırdığını ifade eden Aşkın Genç, tarımsal girdi maliyetlerinin nisan ayında aylık yüzde 5,61, yıllık ise yüzde 38,97 artış gösterdiğini bildirdi. Alt kırılımlarda gübredeki yıllık artışın yüzde 62,77’ye, enerji ve yağlayıcı ürün grubundaki artışın ise yüzde 48,44’e ulaştığını belirten Genç, sözlerini tarım ve bütçe politikalarında köklü bir program değişikliğine ihtiyaç duyulduğunu vurgulayarak tamamladı.
