CHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) sorumluluğundaki köprü ve otoyolların işletme hakkı devri yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi.
İlgezdi, önergesinde özelleştirme sürecine ilişkin araç geçiş garantileri, geçiş ücretleri, bakım ve onarım yükümlülükleri, personelin durumu ve işletme hakkı devir süreleri gibi başlıklara ilişkin sorular yöneltti.
İlgezdi’den şeffaflık çağrısı
İlgezdi, soru önergesinin gerekçesinde, hazırlıkların kamu yararı ve mali disiplin açısından değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Köprü ve otoyolların işletme hakkının devredilmesi planlarına ilişkin kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini belirten İlgezdi, özellikle özel işletmecilere araç geçiş garantisi verilip verilmeyeceğinin açıklanmasını istedi.
İlgezdi ayrıca geçiş ücretlerinin belirlenmesinde özel işletmecilerin yetkisinin kapsamı ile KGM tarafından uygulanan Yİ-ÜFE artış tavanının korunup korunmayacağını da gündeme taşıdı.
Araç geçiş garantisi sorusu
İlgezdi, Şimşek’e mevcut ve olası özelleştirme ihalelerinde yüklenici veya devralan firmalara araç geçiş garantisi verilip verilmeyeceğini sordu.
Garanti verilmesi halinde ödemelerde döviz kuru endekslemesi yerine TL bazlı bir endeksleme öngörülüp öngörülmediğinin de açıklanmasını istedi.
Devir bedeli ve kamu geliri soruldu
Soru önergesinde, özelleştirilecek hatların mevcut yıllık net gelirleri ile devir bedelinin bugünkü net değerinin (NPV) karşılaştırılması da gündeme getirildi.
İlgezdi, bu hesaplama sonucunda kamu lehine oluşacak finansal çıkar oranının ne kadar olduğunu ve ihale muhammen bedeli belirlenirken son beş yıllık araç geçiş verilerinin nasıl modellendiğini sordu.
Bakım ve onarım yükümlülükleri gündemde
İlgezdi, Sayıştay’ın KGM ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığına (ÖİB) ilişkin denetim raporlarında yer alan bakım ve onarım yükümlülükleriyle ilgili tespitlere de dikkat çekti.
Bu kapsamda, özelleştirme şartnamelerinde bakım ve onarım yükümlülüklerinin zamanında yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak cezai şartların ve teminat oranlarının ne olacağını sordu.
KGM personelinin durumu soruldu
Özelleştirme kapsamına alınması planlanan köprü ve otoyollarda görev yapan KGM personelinin durumu da soru önergesinde yer aldı.
İlgezdi, kadrolu ve sözleşmeli personelin özelleştirme sonrasındaki özlük hakları, nakil süreçleri ve istihdam güvencelerinin 4046 sayılı Kanun’un 22. maddesi kapsamında nasıl planlandığını sordu.
Akaryakıt istasyonları ve ticari alanlar da soruldu
Önergenin bir diğer başlığını ise devredilecek güzergahlardaki akaryakıt istasyonları, dinlenme tesisleri ve ticari alanların kira gelirleri oluşturdu.
İlgezdi, bu gelirlerin işletmeci firmaya devredilip devredilmeyeceğinin veya Hazine portföyünde tutulup tutulmayacağının açıklanmasını istedi.
İmtiyaz süresi ne kadar olacak?
İlgezdi ayrıca, KGM sorumluluğundaki köprü ve otoyolların işletme hakkı devri süreçlerinde ÖİB tarafından güncel bir değer tespiti veya hukuki altyapı çalışması yürütülüp yürütülmediğini sordu.
Devri planlanan otoyol ve köprülerin ihalelerinde kullanılacak “İşletme Hakkı Devri Sözleşmesi” taslaklarında imtiyaz süresinin ne kadar öngörüldüğünü soran İlgezdi, sürelerin belirlenmesinde hangi ekonomik ömür ve iskonto oranlarının esas alındığının da açıklanmasını istedi.
İlgezdi, Şimşek’e şu soruları yöneltti:
"Mevcut ve olası özelleştirme ihalelerinde, yüklenici/devralan firmalara araç geçiş garantisi verilmesi planlanmakta mıdır? Planlanıyorsa, garanti ödemelerinde döviz kuru endekslemesi (ABD Doları/Avro) yerine TL bazlı endeksleme yapılmasına dair bir düzenleme öngörülmüş müdür?
İşletme hakkı devredilecek hatlarda tarife belirleme yetkisi tamamen özel işleticiye mi bırakılacaktır, yoksa KGM tarafından belirlenen yıllık Yİ-ÜFE artış tavanı şartı aranacak mıdır?Sayıştay’ın KGM ve ÖİB denetim raporlarında yer alan ‘bakım-onarım yükümlülüklerinin devredilen firmalarca zamanında yerine getirilmemesi’ riskine karşı, özelleştirme şartnamelerine hangi cezai şartlar ve teminat oranları eklenmiştir? Özelleştirilecek hatların mevcut yıllık net gelir akışı ile devir bedelinin bugünkü net değeri (NPV) kıyaslandığında, kamu lehine oluşan finansal çıkar oranı yüzde kaçtır? İhale muhammen bedeli belirlenirken son 5 yılın ortalama araç geçiş verileri nasıl modellenmiştir?
Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde söz konusu otoyol ve köprülerde görev yapan kadrolu ve sözleşmeli personelin özelleştirme sonrası özlük hakları, nakil süreçleri ve istihdam güvenceleri 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesi kapsamında nasıl planlanmıştır?
Devredilecek güzergâhlardaki akaryakıt istasyonları, dinlenme tesisleri ve ticari alanların kiralama gelirleri işletmeci firmaya mı devredilecektir, yoksa bu gelirler Hazine portföyünde mi tutulacaktır?
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 15. maddesi uyarınca, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) sorumluluğundaki köprü ve otoyolların işletme hakkı devri (İHD) yöntemiyle özelleştirilmesi süreçlerinde, Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından yürütülen güncel bir değer tespiti veya hukuki altyapı çalışması bulunmakta mıdır?
Devri planlanan otoyol ve köprülerin özelleştirme ihalelerinde ‘İşletme Hakkı Devri Sözleşmesi’ taslaklarında imtiyaz süresi ne kadar olarak öngörülmektedir? Bu sürelerin tespitinde hangi ekonomik ömür ve iskonto oranları esas alınmıştır?"
