Milyonlarca araç sahibini yakından ilgilendiren hukuki süreç, İzmir’de yaşayan Ahmet Dokucu isimli bir sürücüye kesilen trafik cezasıyla başladı. Aracıyla hız sınırını aştığı gerekçesiyle adına Karayolları Trafik Kanunu uyarınca 1506 lira idari para cezası uygulanan vatandaş, cezanın haksız olduğunu belirterek iptali istemiyle Menemen Sulh Ceza Hakimliğine başvurdu.
Dava sürerken icra takibi başlatıldı
Sürücünün cezaya karşı başlattığı yargısal süreç sulh ceza hakimliğinde henüz devam ederken, idare tarafından cezanın tahsil edilmesi amacıyla dosya Taşıtlar Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderildi ve davacı adına "ödeme emri" düzenlendi.
Sürücünün trafik cezasının iptali için sulh ceza hakimliğine yaptığı başvuru reddedilirken; ceza kesinleşmeden gönderilen ödeme emrinin iptali için İzmir 2. İdare Mahkemesi'nde açtığı dava da olumsuz sonuçlandı. İdare mahkemesinin ret kararının kesinleşmesi üzerine devreye giren Danıştay Başsavcılığı, kesinleşmeyen bir kamu alacağı için ödeme emri düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın kanun yararına temyizen incelenerek bozulmasını talep etti.
"İdare, alacağın kesinleştiğini resen incelemek zorunda"
Başsavcılığın istemini görüşen Danıştay Sekizinci Dairesi, Resmi Gazete'de yayımlanan kararında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerini birlikte analiz etti.
Yüksek mahkeme, idari para cezalarına karşı sulh ceza hakimliğine itirazda bulunulması durumunda, söz konusu cezanın ancak ve ancak yargısal sürecin tamamen bitmesiyle "kesinleşmiş alacak" niteliği kazanacağının altını çizdi. Takip ve tahsilat işlemlerini yürüten idari kurumların (vergi dairelerinin), kamu alacağının hukuken kesinleşip kesinleşmediğini resen (kendiliğinden) incelemekle yükümlü olduğuna dikkat çeken daire, gerekçesinde "Henüz yargı aşamasındayken ve ceza kesinleşmeden tahsil aşamasına geçilerek ödeme emri düzenlenmesi hukuka aykırıdır" ifadelerine yer verildi.
Karar oy birliğiyle alındı
Danıştay Sekizinci Dairesi, Danıştay Başsavcılığının kanun yararına temyiz istemini haklı bularak İzmir 2. İdare Mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararını, hukuki sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına oy birliğiyle bozdu. Sürücülerin yasal hak arama süreçlerini koruma altına alan bu emsal kararın birer örneği, uygulamada yeknesaklığın sağlanması amacıyla ilgili bakanlıklara da resmi olarak tebliğ edildi.
