Dijital aboneliklerde üyelik iptali, otomatik yenileme ve izinsiz tahsilatlarla ilgili şikâyetler, Ticaret Bakanlığının gündemine girdi. Bakanlık, abonelik sözleşmelerine yönelik mevzuatın güncellenmesi amacıyla büyük ölçekli hizmet sağlayıcılarının uygulamalarını incelemeye aldı. Çalışmalar kapsamında hazırlanacak raporun, olası mevzuat değişikliklerine temel oluşturması bekleniyor.
Dijital aboneliklerde mevzuat değişikliği için çalışma başlatıldı
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, TBMM'de dijital aboneliklerle ilgili yöneltilen yazılı soru önergesine verdiği yanıtta, abonelik sözleşmelerinin yeniden düzenlenmesine yönelik çalışmaların başladığını bildirdi.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında hizmet sunan büyük ölçekli şirketlerin uygulamaları araştırılıyor. İncelemeler yalnızca dijital yayın platformlarıyla sınırlı tutulmuyor. Abonelik sistemiyle çalışan ve tüketici mevzuatına tabi farklı sektörlerdeki büyük hizmet sağlayıcıları da değerlendiriliyor.
Bakanlık, incelemelerde belirlenen sorunları içeren bir rapor hazırlıyor. Bu raporun, abonelik sözleşmelerine ilişkin mevzuatın güncellenmesi sürecinde yol gösterici olması öngörülüyor.
Ancak yeni düzenlemenin ayrıntıları henüz açıklanmadı. Şirketlere getirilecek olası yükümlülükler, düzenlemeden etkilenecek abonelik türleri ve uygulamanın başlangıç tarihi konusunda kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Dijital abonelik şikâyetleri: Bin 459 tüketici başvurusu yapıldı
Ticaret Bakanlığının açıkladığı verilere göre, 2025 ve 2026 yıllarında dijital aboneliklerle ilgili toplam 1.459 tüketici başvurusu yapıldı. Abonelik hizmetlerinin genelinde şikâyetlerin en fazla yoğunlaştığı alan ise elektronik haberleşme sektörü oldu.
Otomatik abonelik yenilemeleri de tüketicilerin başvuru nedenleri arasında yer aldı. Bakanlığın verilerine göre, 2023-2026 döneminde bu işlemler nedeniyle 282 başvuru gerçekleştirildi.
Söz konusu sayı, otomatik yenilemeyle ilgili şikâyetler üzerine yapılan başvuruları kapsıyor. Bu veriler, bütün otomatik yenileme işlemlerinin mevzuata aykırı olduğu anlamına gelmiyor. Yenilemenin hukuka uygunluğu, sözleşme koşulları ve tüketicinin geçerli onayı gibi unsurlara bağlı bulunuyor.
Tüketicinin talebi veya gerekli onayı olmadan aboneliğin uzatılması ve yeni bir ödeme yükümlülüğü oluşturulması ise sorunlara neden olabiliyor.
İzinsiz abonelik yenilemesine 5,9 milyon lira ceza verildi
Bakanlığın paylaştığı bilgilerde, geçmiş yıllarda tespit edilen izinsiz abonelik yenilemelerine yönelik bir yaptırım da yer aldı. Yapılan incelemede, 9 bin 669 tüketicinin yıllık ve sezonluk aboneliklerinin talep ve onayları alınmadan yenilendiği belirlendi.
İhlal nedeniyle ilgili hizmet sağlayıcıya 2022 yılında 5 milyon 946 bin 435 lira idari para cezası uygulandı. Hizmet sağlayıcının adı ise açıklanan bilgilerde yer almadı.
Söz konusu ceza, 2026 yılında başlatılan yeni bir incelemenin sonucu değil, geçmişte belirlenen bir ihlale ilişkin örnek olarak paylaşıldı.
Yıllık ve sezonluk aboneliklerin tüketicinin onayı olmadan uzatılması, hizmeti sürdürmek istemeyen kullanıcılar için yeni ödeme yükümlülükleri doğurabiliyor. Özellikle kredi kartından düzenli tahsilat yapılan üyeliklerde yenileme işlemlerinin fark edilmemesi, istenmeyen ödemelere yol açabiliyor.
Abonelik iptali ve tüketici hakları: Mevcut kurallar neler?
Türkiye'de abonelik sözleşmelerine ilişkin temel düzenlemeler, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 52. maddesi ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği kapsamında yer alıyor.
Mevcut mevzuata göre aboneliğin sona erdirilmesi, sözleşmenin kurulmasına kıyasla daha zor koşullara bağlanamıyor. Ayrıca belirsiz süreli veya bir yıldan uzun belirli süreli aboneliklerde tüketiciler, kural olarak, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden fesih hakkını kullanabiliyor.
Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği uyarınca fesih talebinin, ilgili istisnalar saklı kalmak üzere, hizmet sağlayıcıya ulaşmasının ardından en geç yedi gün içinde yerine getirilmesi gerekiyor. Talebin öngörülen sürede sonuçlandırılmaması halinde, bu sürenin sonrasındaki hizmet için tüketiciden ücret alınamıyor. Fesih sonrasında yapılması gereken iadeler için de mevzuatta çeşitli yükümlülükler bulunuyor.
Bununla birlikte dijital yayın, elektronik haberleşme ve diğer abonelik hizmetlerinde geçerli olabilecek özel hükümler farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle bütün dijital üyeliklerin aynı iptal ve ücret iadesi koşullarına tabi olduğu kabul edilemiyor.
Otomatik abonelik yenilemelerinde hangi değişiklikler gündemde?
Ticaret Bakanlığının yürüttüğü mevzuat çalışmasının hangi konuları kapsayacağı henüz netleşmedi. Ancak açıklanan veriler, aboneliklerin yenilenmesi ve iptal edilmesiyle tüketicilerin bilgilendirilmesine ilişkin süreçlerin incelemede bulunduğunu gösteriyor.
Yeni düzenlemeyle otomatik yenileme için farklı onay yöntemleri getirilip getirilmeyeceği, iptal işlemlerine ilişkin ek yükümlülükler belirlenip belirlenmeyeceği veya tüketicilere yönelik yeni bilgilendirme kuralları oluşturulup oluşturulmayacağı bilinmiyor.
Bu aşamada tüm aboneliklerin belirli bir süre içinde yeniden onaylanmasını zorunlu kılan veya otomatik yenilemeleri tamamen yasaklayan kesinleşmiş bir karar bulunmuyor. Hazırlanan raporun ve devam eden incelemelerin sonuçları, olası değişikliklerin kapsamının belirlenmesinde etkili olacak.
Dijital abonelik iptali için tüketiciler hangi yollara başvurabilir?
Mevcut mevzuat kapsamında tüketiciler, abonelik sözleşmelerini ve otomatik yenileme koşullarını kontrol ederek haklarını kullanabiliyor. Üyeliğin bitiş tarihinin ve kayıtlı ödeme yöntemlerinin takip edilmesi, istenmeyen tahsilatların tespit edilmesini kolaylaştırabiliyor.
Abonelik işlemleriyle ilgili uyuşmazlıklarda Ticaret Bakanlığının ilgili başvuru kanallarına başvurulabiliyor. Şartların sağlanması halinde tüketici hakem heyetlerine de başvuru yapılabiliyor. Elektronik haberleşme alanındaki uygun aboneliklerin feshi için e-Devlet üzerinden işlem gerçekleştirme imkânı da bulunuyor.
Bakanlığın inceleme ve raporlama sürecinin tamamlanmasının ardından, dijital aboneliklerde iptal ve otomatik yenileme işlemlerine ilişkin olası mevzuat değişikliklerinin kapsamının netleşmesi bekleniyor.
