Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), "İşçi Sınıfının Geçim Krizi: Asgari Ücret, Vergi, Emeklilik" başlıklı raporunu yayımladı. Raporda, asgari ücretlilerin alım gücündeki gerileme, vergi yükü ve emeklilerin ekonomik durumuna ilişkin dikkat çeken tespitlere yer verildi.
"Asgari ücretli 23 Cumhuriyet altını kaybetti"
Rapora göre, 2005 yılında bir asgari ücretli yıllık net geliriyle 31,5 Cumhuriyet altını satın alabilirken, 2026 itibarıyla aynı gelirle yalnızca 8,1 Cumhuriyet altını alınabiliyor.
DİSK-AR, bu hesaplamaya göre asgari ücretlinin son 21 yılda yaklaşık 23 Cumhuriyet altını tutarında alım gücü kaybı yaşadığına dikkat çekti.
"Asgari ücret açlık sınırının altında"
Raporda, 2026 yılı için belirlenen net asgari ücretin daha açıklandığı gün açlık sınırının altında kaldığı belirtilirken, yılın beşinci ayı itibarıyla yoksulluk sınırının yalnızca dörtte birine karşılık geldiği ifade edildi.
Araştırmada ayrıca Türkiye'nin, Avrupa'da asgari ücretle çalışanların oranının en yüksek olduğu ülkelerden biri haline geldiği vurgulandı.
"Her 100 çalışandan 15'i asgari ücretin altında"
Raporda öne çıkan verilere göre:
- Türkiye'de çalışanların yaklaşık yüzde 35'i asgari ücret veya buna çok yakın ücretlerle çalışıyor.
- Her 100 çalışandan 15'i ise yasal asgari ücretin altında ücret alıyor.
- Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçilerin ortalama ücretleri, kapsam dışındaki çalışanlardan yüzde 91,9 daha yüksek seviyede bulunuyor.
Vergi yükü eleştirisi
DİSK-AR, ücretliler üzerindeki vergi yükünün giderek arttığını belirterek, yıl içinde işçilerin vergi ve kesinti oranının yüzde 21,6'dan yüzde 29,7'ye yükseldiğini aktardı.
Raporda, Türkiye'de toplanan her 100 liralık verginin 64 lirasının dolaylı vergilerden oluştuğu belirtilirken, vergi gelirleri içinde işçilerin payının yüzde 19,6, sermayenin payının ise yüzde 13,1 olduğu ifade edildi.
Emekli aylıkları asgari ücretin gerisine düştü
Raporda emeklilerin gelir kaybına da dikkat çekildi.
Buna göre, ortalama emekli aylığının asgari ücrete oranı 2002 yılında yüzde 122 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 84'e geriledi. Böylece ortalama emekli aylığı asgari ücretin yüzde 16 altında kaldı.
DİSK-AR ayrıca, düşük emekli aylıkları nedeniyle çalışan veya iş arayan emeklilerin oranının 2002'de yüzde 36,6 iken 2025'te yüzde 69,5'e yükseldiğini belirterek, "Her üç emekliden ikisi çalışmak zorunda kalıyor" değerlendirmesinde bulundu.
