Türkiye ile Irak arasında 1973 yılında imzalanan ve onlarca yıldır devam eden ham petrol boru hattı sevkiyatı yasal sürenin dolmasıyla durma noktasına geldi. Ankara'nın geçen yıl aldığı çekilme kararı doğrultusunda, temmuz ayının son haftasında petrol vanalarının kapatılması öngörülüyor.
Geçen yıl alınan cumhurbaşkanı kararı süreci sonlandırıyor
ANKA Haber Ajansı'ndan Olcay Aydilek'in haberine göre söz konusu anlaşmanın ilgili maddesi gereğince, anlaşmanın yürürlükten kaldırılması için bir yıl önceden tarafların yazılı bildirimde bulunması hukuki bir zorunluluk teşkil ediyor. Herhangi bir resmi bildirimin yapılmaması durumunda anlaşma kendiliğinden beş yıl daha uzatılıyor. 2010 yılında yapılan son protokolle 15 yıl süreyle uzatılan mevcut sözleşmeye dair Türkiye'nin hamlesi geçen yıl geldi. Türkiye, 21 Temmuz 2025 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla, anlaşma sona ermeden bir yıl önce süresinin uzatılmayacağına karar verdi. Bu karara göre, 27 Temmuz’da anlaşmanın süresi dolacak. Petrol akışı tümüyle duracak.
Bakan Bayraktar: "Hattın Irak’ın güneyine bağlanması gerekiyor"
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmanın yenilenmeme gerekçeleri ve hattın operasyonel verimliliğine ilişkin teknik verileri paylaşmıştı. Bayraktar, teknik açıdan günlük 1,5 milyon varil kapasiteye sahip olan Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nın hiçbir zaman tam kapasiteyle çalıştırılamadığına dikkati çekerek, kullanım oranının zaman zaman yüzde 25'lere kadar gerilediğini ifade etmişti. Bakan Bayraktar, yapısal bir çözüm olarak ham petrol boru hattının Irak’ın güneyine bağlanması gerektiğine işaret etmişti.
Kerkük-Ceyhan hattı, yakın geçmişte iki ülke arasında ciddi bir hukuki uyuşmazlığa sahne olmuştu. Türkiye'nin 2014-2018 yılları arasında Irak merkezi hükümetinin onayı olmadan gerçekleştirdiği petrol ihracatına aracılık ettiği gerekçesiyle açılan uluslararası tahkim davası nedeniyle hat yaklaşık 2,5 yıl kapalı kalmıştı. Uluslararası Tahkim Mahkemesi, bu yargılama sonucunda Türkiye'nin Irak'a 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetmişti.
Geçen yılın sonlarında petrol akışı yeniden başlamış olsa da taraflar arasında 2018 sonrası dönemi kapsayan ikinci bir tahkim dosyası daha bulunuyor.
Yeni anlaşma kısa vadede beklenmiyor
Türkiye‘nin önerdiği ve Irak’ın güneyindeki Basra silsilesine dek uzanacak boru hatlarını ihtiva eden yeni anlaşma metni henüz resmiyet kazanmadı. Ankara ve Bağdat idari yönetimleri yeni anlaşma zeminini bir yıldır müzakere etmeye devam ediyor. Enerji yönetimi konuya ilişkin yaptığı son durum değerlendirmesinde, yeni anlaşmayla ilgili bir mutabakatın söz konusu olmadığını belirterek, anlaşmanın kısa vadede imzalanmasının da beklenmediğine işaret etti.
