Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Ekstrem Sıcaklık Hizmetleri Teknik Danışmanı Armel Castellan, El Nino hava olayının hızla güçlendiğini ve kayıtlara geçen en sıcak iki ayın geride bırakıldığını bildirdi.
Castellan ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) İnsani Yardım, Afet Eylemi ve Sağlık Acil Durumları Müdahaleleri Birimi Başkanı Teresa Zakaria, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi'nin haftalık basın toplantısında El Nino'nun iklim ve sağlık üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Castellan, deniz yüzeyi sıcaklıklarının rekor seviyelerde seyrettiğine dikkat çekerek, "El Nino hızla güçleniyor ve kayıtlara geçen en sıcak 2 ayı geride bıraktık" dedi.
El Nino'nun yıl sonuna doğru zirve yapması bekleniyor
Castellan, El Nino'nun iklime duyarlı sektörlerdeki etkilerinin giderek artacağını belirtti.
El Nino'nun yıl sonuna doğru zirve yapmasının beklendiğini ifade eden Castellan, bu dönemin olayın sona erdiği anlamına gelmeyeceğini vurguladı:
"Bu olayın yıl sonuna doğru zirve yapmasını bekliyoruz ancak bu zirve noktası bir bitiş çizgisi değil, yalnızca öngörülen bir tarihtir. Etkileri bu tarihin çok ötesine uzanıyor."
WMO'nun eylül-kasım dönemi öngörülerine de değinen Castellan, bazı bölgelerde normalin üzerinde yağış, bazı bölgelerde ise kuraklık riskinin bulunduğunu söyledi.
El Nino yalnızca sıcaklık artışı anlamına gelmiyor
Castellan, El Nino'nun yalnızca sıcaklıklarla sınırlı bir iklim olayı olmadığını belirterek su güvenliği, beslenme ve vektör kaynaklı hastalık risklerine dikkat çekti.
WMO'nun sağlık alanında iklim hizmetlerini güçlendirmek amacıyla ortaklarıyla çalışmalar yürüttüğünü belirten Castellan, meteoroloji ve sağlık kurumları arasında daha güçlü bir koordinasyon kurulmasının hedeflendiğini ifade etti.
Kuraklık ve orman yangını riski artabilir
Castellan, her El Nino olayının etkilerinin bölgeye ve mevsime göre değiştiğini belirtti.
Mevcut El Nino'nun rekor seviyelerdeki sıcaklıklarla aynı döneme denk geldiğini kaydeden Castellan, 2026'nın sonlarında beklenen zirve döneminin Güney Yarımküre'de yaz mevsimiyle çakışacağına dikkat çekti.
Castellan'a göre Güney Afrika, Güney Amerika ve Avustralya'da mevsimsel sıcaklıkların El Nino etkisiyle birleşmesi; kuraklık, orman yangınları, yangın dumanı ve hava kirliliği risklerini artırabilir.
El Nino'nun küresel bir iklim sinyali olduğunu ancak etkilerinin yerel düzeyde farklılaşabileceğini belirten Castellan, tek bir bölge veya sağlık kuruluşu üzerindeki etkilerin kesin biçimde öngörülemeyeceğini söyledi.
DSÖ: El Nino halk sağlığı tehdidini artırabilir
DSÖ yetkilisi Teresa Zakaria ise El Nino'nun yalnızca iklimsel bir olay olmadığını, aynı zamanda önemli bir halk sağlığı riski oluşturduğunu belirtti.
Zakaria, aşırı hava olaylarının artmasının yanı sıra hava koşullarındaki değişimlerin çeşitli hastalıkların görülme riskini de değiştirebileceğini ifade etti:
"El Nino, aşırı hava koşullarının artmasına katkıda bulunabildiği gibi hava koşullarındaki değişimler yoluyla çeşitli hastalıklara yakalanma riskini de değiştirebilir. Bu durum bir risk çarpanı görevi görür ve dünya genelinde sağlık üzerindeki etkilerinin görülmesi bekleniyor."
Aşırı sıcaklar sağlık sorunlarını ağırlaştırabilir
Zakaria, aşırı sıcaklara maruz kalmanın insan vücudunu doğrudan etkilediğini belirtti.
Sıcaklıkların; kalp ve damar, solunum, böbrek, metabolizma ve ruh sağlığı sorunlarını ağırlaştırabileceğini ifade eden Zakaria, bunun ciddi hastalıklara ve ölümlere yol açabileceği uyarısında bulundu.
Orman yangınlarından kaynaklanan duman ve kötü hava kalitesinin de solunum yolu hastalıkları açısından risk oluşturabileceğini belirten Zakaria, kuraklık ve sellerin de sağlık hizmetlerine erişimi olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Kuraklık ve seller sağlık hizmetlerini tehdit edebilir
Zakaria, kuraklık ve sellerin yalnızca insanların yaşam alanlarını ve geçim kaynaklarını değil, sağlık altyapısını da etkileyebileceğini belirtti.
Bu tür olayların insanların yerinden edilmesine, gıda ve temiz suya erişimin azalmasına neden olabileceğini ifade eden Zakaria, sağlık tesisleri ile kritik altyapıların da sel ve kuraklık nedeniyle zarar görebileceğine dikkat çekti.
DSÖ'den El Nino'ya karşı erken hazırlık çağrısı
Zakaria, El Nino'nun sağlık üzerindeki etkilerinin önemli ölçüde öngörülebilir olduğunu belirterek, riskler krize dönüşmeden önce önlem alınması gerektiğini söyledi.
DSÖ yetkilisi, hükümetleri, uluslararası kuruluşları ve toplumları hazırlık çalışmalarına şimdiden yatırım yapmaya çağırdı:
"DSÖ, hükümetleri, ortakları ve toplumları, hazırlık çalışmalarına şimdiden yatırım yapmaya ve hayat kurtarmak ile sağlık hizmetlerini korumak amacıyla erken harekete geçmeye çağırıyor."
