Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) blog sayfasında yayımlanan yeni analiz, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Ocak 2026 itibarıyla enflasyon hesaplama yönteminde gittiği metodolojik değişiklikleri mercek altına aldı. Ekonomist Dilara Ertuğ ve Kıdemli Uzman Nagihan Özlü tarafından kaleme alınan analizde, uluslararası standartlara uyum amacıyla yapılan bu güncellemelerin enflasyon verilerine olası yansımaları değerlendirildi.
TÜFE hesaplamasında üç kritik değişiklik
TÜİK’in Avrupa Birliği (AB) standartlarına uyum kapsamında hayata geçirdiği değişiklikler üç ana başlıkta toplanıyor:
Sınıflandırma sistemi değişti: Tüketim harcamaları artık Birleşmiş Milletler ve AB uyumlu yeni bir sistemle izleniyor.
Yeni baz yılı 2025: TÜFE’de 2003=100 olan baz yılı, güncel tüketim alışkanlıklarını yansıtmak üzere 2025=100 olarak güncellendi.
Veri kaynağı güncellendi: Harcama ağırlıklarının belirlenmesinde artık "Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları" ana veri kaynağı olarak kullanılıyor.
Yeni sepette elektrikli araç şarjı ve online hizmetler de var
Değişen tüketim alışkanlıklarını kapsama dahil eden yeni sistemde, harcama kalemleri 12 yerine 13 ana grup altında toplandı. Analizde öne çıkan yenilikler şunlar:
Yeni ürünler: Elektrikli otomobil şarj ücreti ve çamaşır kurutma makinesi gibi kalemler sepete girdi.
Dijital hizmetler: Paket yemek servisi taşıma ücreti gibi çevrim içi hizmetler kapsama dahil edildi.
Yeni gruplar: "Sigorta ve Finansal Hizmetler" gibi başlıklar ayrıştırılarak daha net tanımlandı; haberleşme grubunun kapsamı genişletilerek "Bilgi ve İletişim" adını aldı.
Hizmet sektörünün ağırlığı arttı, enerjinin payı düştü
Yeni metodolojiyle birlikte harcama gruplarının endeks içindeki ağırlıkları da önemli ölçüde değişti. En dikkat çekici artış, 7,4 puanlık yükselişle hizmet sektöründe yaşandı. Lokanta, otel, ulaştırma ve finansal hizmetlerin payı artarken; enerji grubunun ağırlığı 3,2 puan, temel malların ağırlığı ise 3,0 puan geriledi. Gıda grubunda ise işlenmemiş gıdanın payı azalırken, işlenmiş gıdanın ağırlığı artış gösterdi.
Güncelleme enflasyon rakamlarını nasıl etkileyecek?
TCMB analizinde, bu ağırlık değişimlerinin matematiksel etkisine dair çarpıcı öngörüler paylaşıldı:
Ocak ayı etkisi: Ağırlık yapısındaki değişikliğin Ocak 2026 enflasyonuna yaklaşık 0,1 puan azaltıcı yönde etki ettiği hesaplandı.
Yıllık etki: Hizmet enflasyonunun mal enflasyonundan daha yüksek seyretmesi nedeniyle, hizmet ağırlığındaki artışın yıllık enflasyonu yaklaşık 1 puan yukarı yönlü etkileyebileceği öngörüldü.
Analistler, bu güncellemelerin TÜFE ile GSYH deflatörü gibi diğer makroekonomik göstergeler arasındaki tutarlılığı artıracağını vurguluyor.
