Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda görüşülen “Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi” kabul edilerek yasalaştı. Yeni düzenleme, SPK tarafından 17 Eylül 2026’da tasfiye kararı alınan ve tasfiye süreci henüz sonuçlanmayan fonlara yönelik özel hükümler içeriyor.
Kanunla birlikte, söz konusu fonların tasfiye işlemlerinin yürütülmesi, varlıklarının nakde çevrilmesi ve elde edilen tutarların fon pay sahiplerine ödenmesi için özel bir mekanizma kurulacak. Düzenlemenin kapsamı dışında kalan diğer yatırım fonları için ise genel veya sürekli nitelikte yeni bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturulmayacak.
Tasfiye süreci SPK gözetiminde yürütülecek
Kanuna göre, ilgili yatırım fonlarının tasfiyesi SPK’nın gözetim ve denetimi altında, bu işlemler için görevlendirilen kuruluşlar tarafından gerçekleştirilecek. Kurul; fon varlıklarının belirlenmesi, değerlenmesi ve nakde dönüştürülmesi, fon pay sahiplerinin tespiti, ödeme aşamaları, dağıtım sırası ve tasfiyeye ilişkin diğer uygulama esaslarını belirleme yetkisine sahip olacak.
Tasfiye işlemlerini yürüten kuruluşlardan, yatırımcıların ve fon pay sahiplerinin ortak menfaatlerini gözetmeleri, fon varlıklarını korumaları ve piyasa koşullarını dikkate alarak mümkün olan en yüksek ekonomik değeri elde etmek için gerekli özeni göstermeleri beklenecek.
Borsada oluşan fiyatın bir varlığın gerçek değerini yansıtmadığının veya tasfiye sürecini geciktirdiğinin SPK tarafından belirlenmesi halinde farklı satış yöntemleri devreye alınabilecek. Bu kapsamda geri alım, hâkim ortağa satış hakkı, toptan satış ve özel işlem bildirimi gibi yöntemlerin yanı sıra geçici olarak farklı fiyat marjları uygulanabilecek.
SPK, tasfiye işlemlerinden sorumlu kuruluşların talebi üzerine fon varlıklarının borsa dışında satılmasına da izin verebilecek. Bu satışlarda, SPK’nın yatırım fonlarına yönelik düzenlemelerinde yer alan bazı kısıtlamalar uygulanmayacak. Ayrıca, satılan varlıkları satın alan yatırımcıların bu varlıkları belirli bir süre borsada satmalarını veya satış sonucunu doğuracak işlemler yapmalarını engelleyen kararlar alınabilecek.
Tasfiye gelirleri ve sonradan tahsil edilen tutarlar nasıl kullanılacak?
Tasfiye sürecinde tahsil edilen gelirlerden, fonun yönetimi ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşülecek. Geriye kalan tutarlar tasfiye malvarlığına dahil edilerek dağıtım sürecinde değerlendirilecek.
Tasfiye tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarlar ise aynı yatırımcıya mükerrer ödeme yapılmasını önleyecek şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak.
Düzenlemenin uygulanabilmesi için Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları ve ilgili diğer kurumlar, talep edilmesi halinde gerekli bilgi ve belgeleri SPK’ya, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) gecikmeksizin iletecek.
İlgili kurumlar, kendi mevzuatlarındaki gizlilik ve sır saklama hükümlerini gerekçe göstererek bilgi paylaşımından kaçınamayacak. Fon pay sahipleri ise MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında belirlenecek.
TEFAS üzerinden iletilen ancak gerçekleşmeyen talimatlar da kapsama alınacak
Düzenleme, fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen bazı yatırımcı talimatlarını da kapsıyor.
17 Eylül 2026 tarihi ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’na (TEFAS) iletilen ancak belirtilen nedenlerle sonuçlandırılamayan talimatlar nedeniyle katılma payları bloke edilen yatırımcıların da fon pay sahibi olarak kabul edilmesi amaçlanıyor.
Bu kapsamda, TEFAS İşlem Blokaj Alt Hesabı’nda katılma payı bulunan kişiler, kanunda belirlenen şartlar çerçevesinde tasfiye sürecine dahil edilecek.
Piyasa ihlallerine karışanlara ödeme yapılmayacak
Kanun, belirli piyasa ihlallerine karıştığı tespit edilen kişi ve kurumlara yönelik ödeme kısıtlaması da getiriyor.
Sermaye Piyasası Kanunu’nda düzenlenen piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı kapsamındaki fiillerin ilgili fonlar tarafından işlenmesi, bu fonlarla birlikte hareket edilmesi veya fonların iştirakiyle gerçekleştirilmesi halinde, SPK tarafından söz konusu fiillere katıldığı ya da fonlarla birlikte hareket ettiği belirlenen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.
Yatırımcıların net yatırım tutarı hesaplanacak
Kanunun “Net yatırım tutarı, ara ödeme ve nihai ödeme” başlıklı hükmü, fon varlıklarının nakde çevrilmesinden elde edilen paranın yatırımcıların hesaplanan toplam alacaklarını karşılamaya yetmemesi durumunda uygulanacak yöntemi belirliyor.
Bu durumda, tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemelerde esas alınacak net yatırım tutarı MKK tarafından hesaplanacak. Hesaplamada, yatırımcının fona fiilen yatırdığı ve fondan çektiği nakit tutarlar dikkate alınacak. Bu tutarlar, tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması üzerinden, kıstelyevm yöntemiyle güncellenecek.
Giriş ve çıkış tutarları bu şekilde belirlendikten sonra, yatırımcının fondan yaptığı nakit çekimleri ilk giren ilk çıkar (FIFO) yöntemiyle düşülecek. Böylece tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemelerde dikkate alınacak net yatırım tutarı ortaya konulacak. Kanunda belirtilen piyasa ihlallerine ilişkin hükümler ise saklı tutulacak.
Ara ödemelerde üst sınır 1 milyon lira olacak
Düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri de yatırımcılara yapılabilecek ara ödemeler oldu.
SPK tarafından belirlenen fonlarda, yatırımcıların tasfiye bakiyesinden alacakları nihai ödemelerden mahsup edilmek üzere ara ödeme yapılabilecek. Ara ödeme tutarı, ilgili hüküm kapsamında hesaplanan net yatırım tutarının endeksleme uygulanmadan bulunan kısmını aşamayacak.
Buna göre:
- Net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında olan yatırımcılar için bu tutar esas alınacak.
- Net yatırım tutarı 1 milyon TL ve üzerinde olan yatırımcılara ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilecek.
Ara ödeme tutarı ayrıca, para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, ilgili yatırımcının hesabında bulunan fon katılma paylarının toplam değerini geçemeyecek. Bu hesaplamada, ara ödeme tarihinden bir önceki gün sonu itibarıyla geçerli olan fon fiyatı dikkate alınacak.
Söz konusu fiyat, gerekli bilgilerin tasfiye ile görevli kuruluşlardan alınmasının ardından ilgili güne ilişkin değerleme üzerinden Takasbank tarafından hesaplanacak.
