Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) siyasi kriz büyüyor. Bölgenin iki büyük siyasi gücü Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki anlaşmazlık yeni bir aşamaya taşındı. KYB lideri Bafel Talabani, partisinin bölgesel hükümetten çekildiğini duyururken ayrı bir yönetim kurabilecekleri uyarısında bulundu.
Talabani'nin açıklaması, IKBY parlamentosunun yaklaşık iki yıllık siyasi tıkanıklığın ardından yeniden toplanmasından bir gün sonra geldi.
Bafel Talabani'den ayrı yönetim mesajı
KYB lideri Bafel Talabani, yayımladığı video mesajında, partisinin KDP liderliğindeki IKBY hükümetinden çekildiğini açıkladı.
Mevcut hükümeti başarısız olarak nitelendiren Talabani, siyasi anlaşmazlıkların devam etmesi halinde KYB'nin ayrı bir yönetim oluşturabileceğini ifade etti.
Bu açıklama, IKBY'de uzun süredir devam eden siyasi güç paylaşımı tartışmalarını yeniden gündemin merkezine taşıdı.
IKBY parlamentosundaki oturumu KYB ve müttefikleri boykot etti
Siyasi krizin derinleştiği süreçte IKBY parlamentosu, yaklaşık iki yıllık aranın ardından yeniden toplandı.
KYB ve müttefik partiler, üst düzey yönetim görevlerinin paylaşımı konusunda uzlaşma sağlanmadan oturumun yapılmasına karşı çıktı. Bu nedenle toplantının ertelenmesini talep eden partiler oturumu boykot etti.
Ancak 100 üyeli parlamentoda toplantı yeter sayısının aşılmasıyla oturum gerçekleştirildi. Toplantıya 52 milletvekili katıldı.
Oturumda KDP Parlamento Grubu Başkanı Vala Farid, katılan milletvekillerinin oy birliğiyle parlamento başkanlığına seçildi.
2024 seçimlerinden bu yana yeni hükümet kurulamadı
IKBY'de Ekim 2024'te gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından yeni hükümetin kurulması konusunda uzlaşma sağlanamadı.
Seçim sonuçlarına göre KDP 39, KYB ise 23 sandalye kazandı. KYB, 15 sandalye elde eden Yeni Nesil Hareketi ile ittifak oluşturdu.
Ancak seçimlerin üzerinden yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen bakanlıklar ve üst düzey yönetim görevlerinin nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşmaya varılamadı.
Bu süreçte KDP'li Mesrur Barzani başbakanlığındaki önceki hükümet görevini sürdürdü. Hükümetin hukuki statüsü ise Irak Federal Yüksek Mahkemesi'nde tartışma konusu oldu.
KDP ve KYB arasındaki gerilimin geçmişine ne?
IKBY'nin iki büyük siyasi partisi KDP ve KYB arasındaki rekabet uzun yıllara dayanıyor.
Siyasi yetki paylaşımı, bölgesel kontrol ve gümrük gelirleri üzerindeki anlaşmazlıklar, 1994 yılında iki parti arasında silahlı çatışmaya dönüştü.
ABD'nin arabuluculuğunda 1998 yılında Washington'da imzalanan anlaşmayla çatışmalar sona erdi. Ancak bölgedeki siyasi ve idari yapı iki ayrı yönetim şeklinde varlığını sürdürdü.
2006 yılında imzalanan güç paylaşımı anlaşmasıyla iki yönetim resmen birleştirildi. Buna rağmen tarafların siyasi ve güvenlik yapılanmaları tamamen bütünleştirilemedi.
KDP, Erbil ve Duhok'ta; KYB ise Süleymaniye'de güçlü siyasi ve idari etkisini korudu.
Peşmerge güçlerinin birleştirilmesi süreci nasıl etkilenecek?
IKBY'deki son siyasi kriz, bölgenin güvenlik güçlerinin birleştirilmesi yönünde adımların atıldığı bir dönemde yaşandı.
Eylül ayında daha önce KDP ve KYB ile bağlantılı olan Peşmerge birlikleri, Peşmerge İşleri Bakanlığı bünyesinde ortak komuta yapısı altında birleştirilmişti.
KYB'nin hükümetten çekilme kararının güvenlik yapılanmasına yönelik bu süreci nasıl etkileyeceği ise henüz netlik kazanmadı.
