Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde İstanbul’da Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın katılımıyla R4 Dışişleri Bakanları Yedinci Toplantısı yapıldı. Görüşmelerin ardından İtalya’nın da yer aldığı R4+E3 toplantısı başladı. Toplantılarda Filistin, Hürmüz Boğazı, Yemen ve Rusya-Ukrayna Savaşı başta olmak üzere bölgesel gelişmelerin ele alınması bekleniyor.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından alınan bilgiye göre, Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde İstanbul’da Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının katıldığı yedinci toplantı gerçekleştirildi.
AA'nın haberine göre R4 toplantısının tamamlanmasının ardından İtalya’nın katılımıyla R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantısı da başladı.
Görüşmelerde Filistin meselesi, Hürmüz’deki gelişmeler, Yemen’deki durum ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sona erdirilmesine yönelik girişimlerin gündeme gelmesi planlanıyor. Ayrıca R4 ve E3 ülkeleri arasında önümüzdeki dönemde kurulabilecek iş birliği ve koordinasyon olanaklarının değerlendirilmesi öngörülüyor.
Fidan’ın gündeminde bölgesel güvenlik ve iş birliği var
Dışişleri Bakanı Fidan’ın toplantılarda yapacağı konuşmada, bölgesel güvenliğin sağlanmasında öncelikli sorumluluğun bölge ülkelerine ait olduğuna dikkat çekmesi bekleniyor. Fidan’ın, Türkiye’nin bu yaklaşım çerçevesinde bölgesel sahiplenme ilkesini temel alan iş birliği mekanizmalarının geliştirilmesine önem verdiğini vurgulaması öngörülüyor.
Fidan’ın, mevcut anlaşmazlıkların birbirini derinleştirmesinin, çatışmaların farklı bölgelere sıçramasının ve bölgesel gerilimlerin daha geniş kapsamlı istikrarsızlığa dönüşmesinin önlenmesi gerektiğini dile getirmesi bekleniyor.
Bakan Fidan’ın ayrıca İsrail’in Filistin’deki işgalinin sürmesine, uluslararası toplumun barış girişimlerini zorlaştıran tutumuna ve bölge genelindeki saldırılarına değinerek bunların Orta Doğu’daki gerilimin başlıca nedenleri arasında bulunduğunu yinelemesi öngörülüyor.
Filistin ve iki devletli çözüm vurgusu
Fidan’ın, bütün ülkelerin Kudüs’ün tarihsel ve hukuki statüsünü değiştirebilecek ya da iki devletli çözüm hedefini olumsuz etkileyebilecek adımlardan kaçınması gerektiğini ifade etmesi bekleniyor.
İsrail’in yasa dışı yerleşimleri genişletmeye yönelik girişimleri ve yasa dışı yerleşimcilerin şiddet eylemlerine verdiği destek karşısında uluslararası toplumun daha kararlı davranması gerektiğine de dikkat çekmesi öngörülüyor. Fidan’ın, bu kapsamda İsrail üzerindeki uluslararası baskının artırılması çağrısında bulunması bekleniyor.
ABD-İran anlaşmazlığı ve Hürmüz Boğazı gündemde
Bakan Fidan’ın, ABD ile İran arasındaki sorunların çözümünde diplomasi ve diyaloğun esas alınması gerektiğini belirtmesi bekleniyor. Askerî yöntemlerin kalıcı bir çözüm sağlamadığına işaret etmesi öngörülen Fidan’ın, bu tür adımların bölgedeki kırılganlığı artırabileceği ve daha geniş çaplı bir çatışma ihtimalini güçlendirebileceği değerlendirmesini paylaşması bekleniyor.
Fidan’ın, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer özgürlüğünün kalıcı biçimde güvence altına alınmasının hem bölgesel hem de küresel istikrar açısından önem taşıdığını vurgulaması da öngörülüyor.
Türkiye’den Suudi Arabistan’ın güvenliğine destek mesajı
Fidan’ın, Husilerin Suudi Arabistan’daki sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılarına da değinmesi bekleniyor. Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğinin korunmasına verdiği desteği yinelemesi öngörülen Fidan’ın, Mekke Savunma İttifakı’nın ortaya koyduğu dayanışma ve ortak güvenlik yaklaşımının önemini vurgulaması bekleniyor.
R4 ve E3 mekanizmaları nasıl oluşturuldu?
Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu R4 mekanizması, bölgesel sorunlara bölge ülkelerinin öncülüğünde çözüm bulunmasını desteklemek, kalıcı istikrara katkıda bulunmak ve diyalog kanallarını güçlendirmek amacıyla kuruldu.
R4 ülkelerinin dışişleri bakanları, ilkini 18 Mart’ta Riyad’da gerçekleştirdikleri toplantıdan bu yana altı kez bir araya geldi. Formatın son toplantısı, 21 Eylül’de New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun üst düzey görüşmeleri kapsamında düzenlendi.
Almanya, İngiltere ve Fransa’nın yer aldığı E3 mekanizması ise 2003 yılında İran’ın nükleer programına ilişkin üçlü diplomatik iş birliği çerçevesinde ortaya çıktı. Zaman içerisinde bu yapı, farklı bölgesel ve uluslararası başlıklarda ortak diplomatik girişimler yürüten bir platforma dönüştü.
