Türkiye'nin en büyük çay üreticisi olan kamu kuruluşu ÇAYKUR'un iştirak şirketi ÇAYTAŞ üzerinden yürüttüğü büyük ölçekli bir satış operasyonu, idari işleyiş ve mali bilançolar açısından kamuoyunda tartışma başlattı.
MHP'li isimden "hayali fatura" iddiası
ANKA Haber Ajansı'ndan Gençağa Karafazlı'nın haberine göre ÇAYTAŞ Tarım Ürünleri Pazarlama A.Ş. üzerinden yapılan satışlara yönelik iddialar ilk olarak MHP Rize İl Başkanı İhsan Alkan tarafından düzenlenen basın toplantısında gündeme taşındı. Alkan, kurumun üretim verileri ile satış rakamları arasında çelişkiler olduğunu öne sürerek, satışı yapılan 31 bin tonluk farkın ve çöp çayların işlenme süreçlerinin şeffaf şekilde açıklanması gerektiğini belirtti ve süreçte fiktif (hayali) fatura kesilmiş olabileceği şüphesini paylaştı.
Kurum içi resmi belgelere dayandırılan diğer iddialara göre ÇAYKUR Yönetim Kurulu'nun 22 Aralık 2025 tarihli kararıyla onaylanan 31 bin 500 tonluk çay satışında, ürünlerin depolardan fiziki çıkışının yapılmadığı ve 2025 yılı mali bilançosunu karlı göstermek amacıyla işlemin sadece kağıt üzerinde gerçekleştirildiği iddia edildi.
2026 yılının ilk beş ayına ait iç yazışmalarda, ÇAYTAŞ'tan zamanında tahsilat yapılamadığı, bayilerin banka teminat mektubu sunmakta geciktiği belirtildi. Kurumun bayilere kolaylık sağlamak amacıyla 8 Nisan, 22 Nisan ve 21 Mayıs 2026 tarihli yönetim kararlarıyla sürekli olarak ek süreler tanıdığı belgelendi.
ÇAYKUR Pazarlama Dairesi Başkanlığı’nın 22 Mayıs 2026 tarihli resmi yazısıyla, söz konusu satışlar için bayilere 2026 yılı yeni dönem zamlarının yansıtılmaması talimatı verildiği, bu durumun kurumu milyarlarca liralık potansiyel gelirden mahrum bırakarak kamu zararına yol açtığı ileri sürüldü.
ÇAYKUR: "Teminatsız satış suçtur, pazar payımızı yüzde 50'ye çıkardık"
ANKA Haber Ajansı'nın kamu zararı ve usulsüzlük iddialarını yönelttiği ÇAYKUR yetkilileri ise iddiaları kesin bir dille reddetti. Operasyonun tamamen yasal çerçevede ve modern pazarlama stratejileri doğrultusunda yürütüldüğünü belirten yetkililer, şu teknik detayları paylaştı:
"ÇAYKUR dahil 156 bayinin yer aldığı ÇAYTAŞ'a 2025 yılında 31 bin 500 ton çay sattığımız doğrudur. Ancak biz çayı doğrudan bayilere değil, ana distribütöre satıyoruz; diğer bayiler ürünlerini bu merkez üzerinden temin etmektedir. Bu yöntem sayesinde ÇAYKUR'un yüzde 45 olan pazar payını yüzde 50’ye çıkarmayı başardık. 31 bin 500 ton çayın teminat alınmadan satıldığı yönündeki iddialar tamamen gerçek dışıdır. Böyle bir uygulama suçtur. Böyle bir durum söz konusu olamaz."
"Depoda teslim alınmayan ürüne yüzde 15 gecikme farkı uygulanıyor"
Satış sonrası lojistik ve fiyatlandırma süreçlerine de açıklık getiren ÇAYKUR yönetimi, 2025 yılında satılan 31 bin 500 ton kuru çayın 4 bin 286 tonunun henüz nihai tüketiciye ulaştırılamadığı için stoklarda beklediğini doğruladı. Kurum yetkilileri, ek süre tavan sınırının geride bıraktığımız günlerde dolduğunu belirterek işleyişi şöyle özetledi:
"Süreç şu şekilde işlemektedir: Çay satın alma talebinde bulunan firmalara, nakit ödeme ya da teminat şartlarını yerine getirmeleri gerektiği bildirilir. Bu şartlar sağlanmadığında firmalara 15 günlük ek süre tanınır ve bu süre içinde alım yapılması halinde fiyat farkı uygulanmaz. Bizim yeniden verdiğimiz süreler bahse konu yazışmalarda yer aldı ve bu ayın 11’nde (11 Haziran 2026) süre doldu. Sattığımız çayların firmalar tarafından teslim alınmadığı ve depolarımızda bekletildiği yönündeki iddialar da gerçeği yansıtmamaktadır. Çünkü satış sonrası 15 gün içinde ürünlerini teslim almayan firmalara yüzde 15 oranında gecikme farkı uygulanmaktadır."
