Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), ekim ayına ilişkin küresel gıda fiyatları ve tahıl üretim tahminlerini paylaştı. Kurumun yayımladığı verilere göre, uluslararası piyasalardaki gıda ürünlerinin fiyat hareketlerini takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, ekimde önceki aya kıyasla yüzde 1,2 düşerek 133,9 puan oldu. Böylece endeks, Mart 2022'de Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasının ardından ulaştığı tarihi zirvenin yüzde 16,4 altında kaldı. Buna karşılık endeks, geçen yılın ekim ayına göre yüzde 5,9 yükseldi.
Ekim ayındaki gerilemede uluslararası piyasalarda ithalat talebinin zayıflaması belirleyici oldu. Tahıl, süt ürünleri ve et fiyatlarında kaydedilen düşüşler de genel endeksin aşağı yönlü hareket etmesinde etkili oldu.
Tahıl fiyatları ekim ayında ne kadar düştü?
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ekimde bir önceki aya göre yüzde 4,5 azaldı. Küresel buğday fiyatları, son dört aylık dönemde ilk kez düşüş kaydetti. Bu gerilemede Arjantin'in üretim beklentilerindeki iyileşme ve uluslararası piyasalardaki talebin zayıf seyretmesi etkili oldu.
Karadeniz bölgesinden gerçekleştirilen tahıl ihracatına ilişkin olumlu beklentiler de buğday fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu. Bununla birlikte, bölgede yaşanan lojistik sorunlar fiyatlardaki düşüşün daha belirgin olmasını engelledi.
Mısır fiyatlarında da ekim ayında gerileme görüldü. ABD'de devam eden hasadın piyasaya arzı artırması ve Güney Amerika'da üretimin yüksek seviyelerde gerçekleşeceği beklentisi, fiyatların düşmesinde etkili oldu.
Pirinç fiyatları ise diğer tahıl ürünlerinden farklı bir seyir izledi. Olumsuz hava şartları ve hasat süreçlerinde yaşanan gecikmeler nedeniyle FAO Pirinç Fiyat Endeksi ekimde yüzde 1,6 yükseldi.
Şeker fiyatları neden yükseldi?
FAO Şeker Fiyat Endeksi, ekim ayında yüzde 6,6 artarak Aralık 2024'ten bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı. Şeker fiyatları, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 28,8 oranında yükseldi.
Fiyat artışında Brezilya'nın merkez-güney bölgelerinde etkili olan aşırı yağışların hasat faaliyetlerini aksatması önemli rol oynadı. Bunun yanı sıra Hindistan, Tayland ve Avrupa Birliği'nde şeker üretimine ilişkin belirsizlikler de uluslararası piyasalardaki fiyat hareketlerine yansıdı.
Brezilya'daki yağışlar nedeniyle hasat çalışmalarının aksaması, küresel şeker arzına yönelik beklentileri etkiledi. Hindistan ve Tayland başta olmak üzere önemli üretici ülkelerdeki üretim görünümü de fiyatların yükselmesinde etkili olan gelişmeler arasında yer aldı.
Bitkisel yağ, et ve süt ürünleri fiyatları nasıl değişti?
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, ekimde aylık bazda yüzde 0,3 artış gösterdi. Endeksteki sınırlı yükselişte farklı bitkisel yağ türlerinde yaşanan fiyat hareketleri etkili oldu.
Biyoyakıt sektöründen gelen güçlü talep, soya yağı fiyatlarının 2022 yılının sonundan bu yana en yüksek seviyesine çıkmasını sağladı. Karadeniz bölgesindeki arz kısıtlamaları nedeniyle ayçiçeği yağı fiyatlarında da önceki düşük seviyelerden toparlanma görüldü.
Süt ürünleri piyasasında ise aşağı yönlü hareket devam etti. FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, küresel arzın yüksek seyretmesi ve alıcıların talebinin zayıflaması sonucunda ekimde yüzde 1,1 geriledi.
FAO Et Fiyat Endeksi de aynı dönemde yüzde 1,2 düşüş kaydetti. Domuz, koyun ve sığır eti fiyatlarındaki gerileme, endeksin aşağı yönlü hareket etmesinde belirleyici oldu.
2026 yılı küresel tahıl üretimi ne kadar olacak?
FAO, gıda fiyatlarına ilişkin verilerin yanı sıra küresel tahıl piyasasının üretim, tüketim, ticaret ve stok görünümünü içeren Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da yayımladı. Raporda, 2026 yılına ilişkin küresel tahıl üretimi beklentileri değerlendirildi.
Kurumun tahminlerine göre, dünya genelinde tahıl üretiminin 2026 yılında 2 milyar 999 milyon tona ulaşması bekleniyor. Bu miktarın 2025 yılında kaydedilen tarihi rekorun altında kalacağı, ancak küresel ölçekte şimdiye kadar gerçekleşen en yüksek ikinci üretim seviyesi olacağı öngörülüyor.
Üretimde başlıca tahıl ürünlerinin tamamında düşüş beklenirken, en belirgin gerilemenin buğdayda yaşanacağı tahmin ediliyor. Yemlik tahıl üretiminde de önceki döneme kıyasla sınırlı bir azalma öngörülüyor.
Küresel pirinç üretiminde düşüş bekleniyor
FAO'nun değerlendirmesinde pirinç üretimine ilişkin tahminler de yer aldı. Küresel pirinç üretiminin, son dört sezonda ilk kez daralması bekleniyor.
Zayıflayan üretici kâr marjları ve El Nino kaynaklı olumsuz hava koşullarının etkisiyle dünya genelindeki pirinç üretiminin yüzde 2,5 azalacağı tahmin ediliyor. Bu düşüşle birlikte üretimin 552 milyon tona gerilemesi bekleniyor.
Pirinç üretimindeki daralma beklentisi, 2026 yılı küresel tahıl üretimine ilişkin öngörülerde öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı. Ekim ayında uluslararası piyasalarda pirinç fiyatlarının yükselmesi de üretim ve arz görünümündeki gelişmelerle birlikte değerlendirildi.
2026-2027 döneminde küresel tahıl tüketimi ne kadar olacak?
FAO, 2026-2027 sezonunda dünya genelindeki tahıl tüketiminin sınırlı oranda artacağını öngördü. Kurumun tahminine göre, küresel tahıl tüketimi önceki sezona kıyasla yüzde 0,2 yükselerek 2 milyar 971 milyon tona ulaşacak.
Üretim tarafında 2025 yılındaki rekor seviyenin altında bir miktar öngörülmesine karşın, tüketimde hafif artış bekleniyor. FAO'nun yayımladığı rapor, küresel tahıl piyasasında üretim, tüketim ve arz beklentilerine ilişkin güncel tahminleri ortaya koydu.
