Enerji maliyetleri, asgari ücret artışları ve iş güvenliği yatırımları nedeniyle yer altı kömür madenciliği sektöründe oluşan finansal yükleri hafifletmeyi amaçlayan devlet desteklerinde kapsamlı bir revizyona gidildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanan kararla, maden işletmelerine verilecek desteklerin katsayıları verimlilik (randıman) odaklı hale getirilirken, üretim artışı sağlayan firmalara ek teşvik formülü geliştirildi.
Randımana göre kademeli katsayı sistemi
Yeni düzenleme ile birlikte yer altı kömür ve taş kömürü işletmelerinde destek katsayıları, işçi başına düşen günlük üretim performansına (yevmiye/kilogram randımanına) göre üç kademeye bölündü:
Yer altı taş kömürü işletmelerinde işçi başına düşen günlük yevmiye randımanı 250 kilogram değerinden küçükse destek katsayısı 0,8 olarak uygulanacak. Ayrıca yer altı kömür işletmeciliğine yeni başlanılarak henüz hazırlık faaliyetinde bulunulan işletmeler için de destek katsayısı 0,8 olarak sabitlendi.
Günlük randıman 250 kilograma eşit/büyük ve 500 kilogram değerinden küçükse katsayı 0,9’a yükselecek. Üretim randımanı günlük 500 kilogram değerine eşit ya da daha büyükse tam destek katsayısı (1) baz alınacak.
2026-2028 dönemi desteklerine "Yüzde 10 üretim artışı" şartı
Maden mevzuatı kapsamında 2026-2028 yıllarını kapsayan 3 yıllık dönem için yer altında çalışan işçi başına işverene verilecek nakdi destek tutarlarının ödeme protokolü de performansa bağlandı. İşletmelerin ödemelerden tam yararlanabilmesi için üretimi artırması gerekecek. Destek ödemesi talep edilen ilgili ay için mevzuatta belirtilen gerekli idari ve teknik şartların sağlanması halinde, işverene hak ettiği destek ödemesine esas tutarın yarısı (%50'si) doğrudan ödenecek.
Destek talep edilen ayda, ilgili iş yerinde üretilen kömür miktarının, bir önceki yılın aynı ayındaki üretim miktarına kıyasla en az %10 arttığının tespit edilmesi halinde, geriye kalan yüzde 50’lik kısım da faturaya ilave edilerek tamamı ödenecek.
Yeni işletmelere ve dönemsel duraksamalara istisna
Kararnamede, geçmiş veri kıyaslaması yapılamayan durumlar için işveren mağduriyetini önleyecek iki özel istisna maddesi paylaşıldı. Destek hesaplamasında, bir önceki yılın aynı ayında mücbir sebep veya yapısal nedenlerle üretim yapılmadığının tespiti halinde, herhangi bir kıyaslama şartı aranmaksızın destek ödemesine esas tutarın yarısı doğrudan bende ilave edilerek ödenecek. Yer altı kömür işletmeciliğine yeni başlanılarak maden çıkarma öncesi galeri açma, sondaj ve tahkimat gibi hazırlık faaliyetlerinde bulunulan işletmelerde, talep edilen ay için hak edilen destek ödemesine esas tutarın tamamı (%100'ü) kıyaslama aranmadan ödenecek.
