ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a yönelik hava saldırılarıyla fitili ateşlenen ve bölgeyi kısa sürede bir savaş alanına çeviren süreçte, 7 Nisan gecesi gelen "iki haftalık ateşkes" haberi piyasalarda yankılanmaya devam ediyor. Ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez, kendi internet sitesinde yayımladığı “Ateşkesin Ardından Piyasalar” başlıklı analizinde, savaşın finansal göstergeler üzerindeki sarsıcı etkilerini ve gelecek senaryolarını kaleme aldı.
"Savaşın şok etkisi kalıcı hasarlar bıraktı"
Eğilmez, savaş öncesi ve ateşkes sonrası verileri kıyasladığı analizinde, piyasalarda yaşanan hareketlerin sadece anlık rakamlardan ibaret olmadığını belirtti. Savaşın piyasalar üzerinde ciddi bir şok etkisi yarattığını ifade eden Eğilmez, şu değerlendirmede bulundu:
"Tablo ilk bakışta savaşın finansal piyasalar üzerindeki sarsıcı etkisini açıkça gösteriyor. Ancak burada yalnızca üç farklı ana ait 'anlık fotoğraflar' var. Gerçekte ise bu süreç boyunca piyasalar çok daha sert ve dalgalı hareketler yaşadı. Çoğu zaman bu tür dalgalanmalar, tek yönlü yükseliş veya düşüşlerden daha kalıcı hasarlar bırakır."
Altın ve "güvenli liman" benzetmesi
Süreç boyunca en çok dikkat çeken yatırım aracının altın olduğunu vurgulayan Mahfi Eğilmez, yatırımcı davranışlarını denizcilik üzerinden bir benzetme ile açıkladı:
"Denizde seyreden gemiler, normal koşullarda yük taşımak için hareket halindedir; limanda beklemek için değil. Ancak fırtına çıktığında, gemi için en doğru karar güvenli bir limana sığınmaktır. Bu süre zarfında gemi ekonomik olarak üretken değildir, fakat taşıdığı yük korunur. Altın da tam olarak böyle bir işleve sahiptir: Getiri sağlamaz, ancak belirsizlik dönemlerinde değeri korur."
Petrol, enflasyon ve merkez bankalarının hamleleri
Savaşın başlamasıyla petrol fiyatlarının tırmanışa geçmesi ve savunma harcamalarındaki artışın enflasyon beklentilerini tetiklediğini belirten Eğilmez, bu durumun faiz artırımı ihtimalini doğurduğunu kaydetti. Analizde, bazı merkez bankalarının altın satışına gitme nedeni şu şekilde açıklandı:
"Böyle bir ortamda yatırımcılar altından çıkıp tahvillere yönelmeye başladı. Bazı merkez bankaları da, özellikle carry trade yatırımcılarının çıkış taleplerini karşılayabilmek için rezervlerindeki altınların bir kısmını sattı. Tüm bu gelişmeler altın fiyatlarında geri çekilmeye yol açtı."
"Piyasalar siyasetin sınırlarını çizer"
Mahfi Eğilmez’e göre, bölgedeki dengeler hâlâ çok kırılgan ve ABD yönetiminin öngörülemez adımları nedeniyle "her şey bitti" demek için oldukça erken. Ancak Eğilmez, küresel ekonominin siyaset üzerindeki baskın gücüne şu sözlerle dikkat çekti:
"Kesin olan bir şey var: Günümüz dünyasında finansal piyasalar, siyasal aktörlerin sınırsız hareket etmesine uzun süre izin vermiyor. Piyasalar, eninde sonunda gerçeklik duvarını hatırlatıyor."
Eğilmez, önümüzdeki günlerde ateşkesin kalıcılığının sadece diplomatik açıklamalarla değil, piyasalardaki fiyat hareketleriyle de teyit edileceğini belirterek analizini noktaladı.
Yazının tamamını okumak için tıklayın.
