Nergis Demirkaya / Ankara – AK Parti ve MHP’nin “Terörsüz Türkiye”, DEM Parti’nin Barış ve Demokratik Toplum Süreci” adını verdiği PKK’nın silah bırakma sürecinde Meclis Komisyonu’nun kurulması için de geri sayım başladı. Cuma günü yapılacak toplantıda komisyonun yapısı netleşecek. Komisyon üyeleri partilerin Meclis’teki sandalye sayısına göre belirlenecek, kararlar nitelikli çoğunlukla (beşte üç) alınacak. Yaz boyunca çalışacak komisyon silah bırakma sürecini izleyip raporlarken, ilk ele alacağı konular sürecin yasal alt yapısı ve silah bırakan militanların geri dönüşünü, topluma entegrasyonu ele alan yasaları çalışmak olacak.
PKK’nın 11 Temmuz’da ilk silah bırakma görüntüsünü vermesinin ardından Meclis’te komisyon kurma çalışmaları hızlandı. Meclis’teki siyasi parti gruplarından komisyonla ilgili yazılı öneri alan Meclis Başkanı Numan Kurulmuş, yarın (18 Temmuz Cuma) her partiden bir grup başkanvekilini toplantıya davet etti. Komisyonun çalışmaları için belirlenen “koordinatör grup başkanvekilleri” toplantıda komisyonun adı, yapısı, üye sayısı ve yapacakları çalışmaları belirleyecek. Bu toplantıda alınan kararların ardından partiler komisyonda çalışacak üyelerini belirleyerek Meclis Başkanlığına bildirecek. Belirlenen üyeler gelecek hafta ilk toplantıyı yaparak çalışma yapacakları konuları ve takvimini belirleyecek. Komisyonun kuruluş sürecinde sık sık toplanması daha sonra iki haftada bir gibi belli bir periyotla çalışmalarını sürdürmesi bekleniyor.
Edinilen bilgiye göre komisyon için her partinin Meclis’teki sandalye sayısına göre görevlendireceği üye sayısı belirlenecek. Meclis’te 22, 27, 31 ve 35 üyeden oluşan farklı komisyonlar bulunuyor. Kamu İktisadi Teşekkülleri (KİT) modeli örnek alınırsa komisyon 35 kişiden oluşacak, AK Parti 15, CHP 8, DEM Parti 3, MHP 2, İYİ Parti ve Yeni Yol Partisi birer üye verecek. Kalan 5 üye Meclis’te temsil edilen partiler arasından belirlenecek. 22 kişilik bir komisyon kurulması kararı alınırsa, 17 üye, grubu olan partilerin ağırlıklarına göre dağıtılacak, 5 üye de küçük partiler içinden belirlenecek. İYİ Parti’nin komisyona üye vermesi beklenmiyor. Bu durum da üye sayılarının dağılımında değişiklik yapılmasına neden olabilir.
Tüm partiler ortaklaştı: Kararlar nitelikli çoğunlukla alınacak
Kurulacak komisyon yasa yapmayacak ama yapılması gereken düzenlemelerle ilgili öneri geliştirecek. AK Parti’den CHP’ye tüm partiler tartıştıkları önerileri nitelikli çoğunlukla (üye sayısının beşte üçü) karara dönüştürecek. Karar dönüşen önerilerin yasama uzmanlarının yapacağı çalışmaların ardından, karara onay veren partilerin imzalarıyla ilgili komisyona yasa teklifi olarak sunulması bekleniyor.
AK Parti: Komisyonun görevi silah bırakma süreciyle sınırlı
Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş “Komisyonun bir numaralı meselesi, silahların bırakılması ve terör örgütünün feshiyle ilgili süreci, TBMM adına, millet iradesi adına takip etmek. Bir takım yasal düzenlemeler gerekirse o yasal düzenlemelerin hazırlanacağı yer de komisyondur” demişti. AK Parti kaynakları da komisyonun ilk görevinin silah bırakma sürecini doğrulamak, izlemek ve kayıt altına almak olacağını söyledi. Bu kapsamda ilk olarak komisyona başta MİT Başkanı olmak üzere güvenlik organlarının temsilcilerinin gelmesi bekleniyor. AK Partililere göre komisyonun çalışması silah bırakma süreciyle sınırlı olacak. Silah bırakma sürecinin yasal altyapısı, silah bırakan örgüt üyelerinin geri dönüşü gibi konularda ihtiyaç duyulan kimi düzenlemeler de ele alınabilecek.
“Önce temel atılacak, temel olmazsa bina çöker”
Üst düzey AK Partili bir yönetici, “Kürt sorunu olarak tarif edilen mesele çok derin dinamikleri olan bir mesele. Toplumsal manada bir sorunun çözümünde görev sadece Meclis’in de olmaz. Üniversiteler, sivil toplum… Hepsinin içinde olacağı ya da görüşlerinin alınacağı bir başka çalışma yapılabilir. Ama öncelik bu silah bırakma sürecinin takibi, sağlıklı sonlandırılması olmalı. Temel atılmadan üzerine bina inşa edip kaç kat olacağını konuşamayız. Önce temeli atalım, o temeli sağlam attığımızda üzerine 10 kat, 15 kat inşa etmek mümkün. Temel sağlam olmazsa bina çöker” dedi.
DEM Parti: Süreç birbirini güçlendiren karşılıklı adımlarla ilerleyecek
PKK’nın silah bırakma sürecinde tüm taraflar Meclis’te kurulacak komisyona büyük anlam yüklüyor. DEM Partili yetkililere göre hem sürecin güvencesi olacak hukuki altyapı için hem de silah bırakanların hukuki statülerini belirleyen, geri dönüşleri sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmalı. Bu düzenlemeler çıkarsa süreç sağlıklı yürüyebilir. DEM Partili yetkililer bu durumu şöyle anlatıyor:
“Silah bırakma töreninde gördük. Silahları yaktılar ama Türkiye’ye gelemediler, yeniden dağa dönmek zorunda kaldılar. Sorun çözülecekse onların dönüşünü sağlamak için düzenlemeler yapmak zorundayız. Hem siyasete hem de sosyal hayata katılımları düzenlenmeli. Lider kadrosu, kimi silahlı eylemlerde yer alanlar için bu mümkün olmayabilir ama onun dışında kalanlar için bir çalışma yapılmalı. Süreç karşılıklı adımlarla yürür. Birbirini besleyen, güçlendiren adımlar süreci başarıya götürebilir. Silah bırakma süreci başarıyla ilerlediğinde TMK’da, TCK’da, ceza-infaz kanunlarında ayrıca düzenlemeler de yapılabilir.”
DEM Parti'de Suriye endişesi
2013-2015 çözüm sürecinde Suriye’de başlayan iç çatışmalar ve Kürtlerin yürüttüğü hareket Türkiye’deki gelişmeleri sekteye uğratmıştı. Bugün de SDG ile yeni Şam hükümeti arasındaki anlaşmazlık ve Dürziler ile Bedeviler arasında başlayan, Şam hükümeti ile İsrail’in müdahaleleri ile büyüyen yeni çatışmalı ortamın bu sürece olumsuz etki edebileceği endişesi taşınıyor. Bu konunun DEM Parti’nin son MYK toplantısında dile getirildiği biliniyor. DEM Partililer yaşanabilecek risklere dikkat çekerek sürecin temkinli yürütülmesi gerektiğini ifade ediyor.
CHP’nin komisyonda görevlendireceği üyeler kim olacak?
Komisyonun yapısı ve üye sayısı belli olmadı ama partiler en çok konuşulan 35 üyeli formüle göre isimleri belirlemeye başladı. AK Parti ve MHP’de isimlerin üzerinde çalışma sürüyor. CHP’nin üyelerinin, süreç tartışması başladıktan sonra parti içinde kurulan hazırlık komisyonunda görev alan isimler arasından seçilmesi bekleniyor. 10 kişilik bu komisyonda Murat Emir, Sezgin Tanrıkulu, Okan Konuralp, Zeynel Emre, Yunus Emre, Bahadır Erdem, Bülent Tezcan, Türkan Elçi ve Süreyya Öneş görev almıştı. Bahadır Erdem milletvekili değil. Tezcan CHP’nin Cumhurbaşkanlığı Ofisi İcra Kurulu’nda görevli. Murat Emir de grup başkanvekili olarak zaten koordinatör olarak sürecin parçası olacak. Bu 3 isim dışında diğer milletvekillerinin komisyon üyesi olabileceği ifade ediliyor.
DEM Parti üç üye belirledi
DEM Parti hafta başında yapılan MYK toplantısında üyelerini belirledi. Meral Danış Beştaş, Saruhan Oluç ve Cengiz Çiçek komisyonda görev yapacak üç isim oldu.
