Motorin zammı iptal mi? ABD ve İsrail’in İran’a başlattığı saldırıların ardından Körfez bölgesinde tırmanan savaş riski, küresel petrol fiyatlarını yukarı çekti. Petrol fiyatlarındaki sert artış Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına doğrudan yansıdı. Motorine yarından itibaren geçerli olmak üzere yüzde 10,5 oranında zam yapılırken, litre fiyatı 70 liraya yaklaştı. Artan fiyatlar sonrası eşel mobil sistemi yeniden gündeme geldi.
MOTORİN ZAMMI İPTAL Mİ? PETROL FİYATLARINDAKİ ARTIŞ AKARYAKITA YANSIMIŞTI
Körfez bölgesinde artan çatışma ortamı, enerji piyasalarında dalgalanmaya neden oldu. Küresel petrol arzına ilişkin endişelerin artmasıyla birlikte brent petrol fiyatlarında hızlı yükseliş yaşandı. Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye’de akaryakıt ürünlerine zam olarak yansıdı. Motorine yüzde 10,5 oranında zam yapılması kararlaştırıldı ve yeni fiyatların yarından itibaren pompaya yansıyacağı bildirildi.
Motorin fiyatlarının 70 lira seviyesine yaklaşması, hem bireysel araç sahiplerini hem de taşımacılık sektörünü doğrudan etkiledi. Akaryakıt fiyatlarındaki artışın zincirleme şekilde birçok ürün ve hizmet kaleminde maliyet baskısı oluşturabileceği değerlendiriliyor. Bu gelişmeler, “motorin zammı iptal mi?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
EŞEL MOBİL YENİDEN MASADA, ETKİ ANALİZİ BAŞLATILDI: ZAM İPTAL Mİ EDİLECEK?
Petrol fiyatlarındaki yükselişin ardından ekonomi yönetimi harekete geçti. Uluslararası basında yer alan haberlere göre, Hazine tarafından eşel mobil sistemine ilişkin etki analizleri başlatıldı. Yapılan çalışmalar sonucunda sistemin yeniden devreye alınıp alınmayacağına bu hafta içinde karar verilmesi bekleniyor.
Eşel mobil sisteminin yeniden uygulanması halinde, petrol fiyatlarındaki artışın pompa fiyatlarına doğrudan yansımasının önüne geçilebileceği ifade ediliyor. Bu kapsamda devletin, artışları sınırlamak amacıyla vergi gelirinden feragat etmesi seçeneği üzerinde durulduğu belirtiliyor.
Akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerinde baskı oluşturması, ekonomi politikalarında ek tedbir arayışını da beraberinde getirdi. Özellikle dezenflasyon sürecinin devam ettiği bir dönemde, motorin fiyatlarındaki yükselişin fiyat istikrarı hedeflerini zorlayabileceği değerlendiriliyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NASIL UYGULANIYOR?
Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışlara bağlı olarak oluşan fiyat yükselişlerinin Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden dengelenmesini öngören bir mekanizma olarak biliniyor. Sistem kapsamında, akaryakıt fiyatlarında meydana gelen artış kadar ÖTV indirimi yapılarak pompa satış fiyatının sabit tutulması sağlanıyor.
Örneğin motorin fiyatı, küresel petrol fiyatları veya döviz kuru nedeniyle 20 kuruş artacaksa, aynı tutarda ÖTV indirimi yapılarak tüketiciye yansıyan fiyat değişmiyor. Fiyatlarda düşüş yaşandığında ise bu kez ÖTV tutarı artırılarak daha önce vazgeçilen vergi geliri telafi ediliyor.
Bu yöntemle akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlandırılması hedefleniyor. Sistem, özellikle küresel piyasalarda sert fiyat hareketlerinin yaşandığı dönemlerde devreye alınmıştı.
2021’DE KALDIRILMIŞTI
Türkiye’de eşel mobil sistemi 2021 yılının son çeyreğinde kaldırıldı. Döviz kurunda yaşanan hızlı yükseliş ve buna bağlı olarak artan akaryakıt maliyetleri, sistemin sürdürülebilirliğini zorlaştırdı. Bu gelişmenin ardından akaryakıt fiyatları doğrudan piyasa koşullarına göre belirlenmeye başladı.
Son yaşanan gelişmelerle birlikte sistemin yeniden uygulanıp uygulanmayacağı merak konusu oldu. Motorin zammı iptal mi? sorusu kamuoyunda geniş yankı bulurken, kararın yapılacak etki analizlerinin ardından netleşmesi bekleniyor.
Petrol fiyatlarındaki hareketliliğin sürmesi halinde, akaryakıt fiyatlarının seyri ve eşel mobil sistemine ilişkin alınacak kararın önümüzdeki günlerde netlik kazanacağı bildirildi. Ekonomi yönetiminin değerlendirmeleri doğrultusunda motorin zammı iptal mi? sorusunun yanıtı kısa süre içinde belli olacak.
