Okulların açılmasına sayılı günler kala Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Klinik Şefi Prof. Dr. Fatih Gürbüz ile Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Metin Yiğit, çocukluk çağında büyüme seyrinin izlenmesi ve sağlıklı beslenme düzeninin oluşturulmasına ilişkin hayati uyarılarda bulundu.
"Büyüme hızı izlenmeli, tek bir ölçüm yanıltıcı olabilir"
Büyümenin yalnızca anlık boy ve kilo ölçümleriyle anlaşılamayacağını belirten Prof. Dr. Fatih Gürbüz, fiziksel gelişimin zaman içindeki değişim hızıyla analiz edilmesi gerektiğini vurguladı:
"Ergenlik çağına ulaşmamış okul çağındaki çocuklarda yıllık uzamanın en az 5-6 santimetre olması gerekiyor. Ailelerin en az 3 ila 6 aylık aralıklarla çocuklarının boy ve kilo takiplerini yaptırmaları, uzama hızlarının nasıl seyrettiğini hesaplatmaları şart. Anne babanın kısa olması çocuğun kesinlikle kısa kalacağı anlamına gelmez. Uzama hızında sorun yoksa her şey yolundadır; ancak uzama yetersizse 'Nasılsa anne baba da kısa' diyerek tablo göz ardı edilmemelidir."
Büyümede yavaşlamaya işaret eden 4 günlük belirti
Prof. Dr. Gürbüz, klinik muayenelerin yanı sıra ebeveynlerin ev ortamında gözlemleyebileceği ipuçlarını şöyle sıraladı:
-
Çocuğun uzun süre aynı kıyafetleri giymesi ve paça boyunun kısalmaması,
-
Ayakkabı numarasının uzun süre değişmemesi,
-
Küçük kardeşiyle arasındaki boy farkının zamanla kapanması,
-
Sınıf veya oyun arkadaşlarıyla arasındaki boy farkının belirgin şekilde açılması.
Büyüme duraklamasının temelinde beslenme yetersizliği, protein ve vitamin eksikliklerinin yanı sıra tiroit sorunları, çölyak hastalığı, büyüme hormonu yetersizliği ya da kronik organ hastalıklarının yatabileceğini kaydeden Gürbüz, şüphe duyulan durumlarda vakit kaybetmeden çocuk hekimine ve çocuk endokrinolojisine başvurulmasını önerdi.
Gürbüz ayrıca erken yatmanın kritik olduğunu belirterek; büyüme hormonunun gece uyku evresinde salgılandığını, geç saatlere kadar uyanık kalmanın uzamayı olumsuz etkilediğini ve her çocuğun en az bir spor dalıyla ilgilenmesi gerektiğini hatırlattı.
Beslenme çantasında "el ölçüsü" formülü
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Metin Yiğit ise dengeli beslenmenin gramaj hesabından ziyade çocuğun bedenine uygun porsiyonlarla sağlanabileceğine işaret etti.
Yiğit, pratik bir menü planı için "el ölçüsü kuralını" aktardı. Protein parmaklar sayılmadan çocuğun bir avuç içi büyüklüğü kadar, çocuğun el ayası kadar tam tahıllı ekmek, bir avuç içi kadar çiğ badem, fındık veya ceviz, çocuğun kendi yumruğu büyüklüğünde taze meyvenin örnek el ölçüsü olduğunu ifade etti.
"Serbest şeker ve ultra işlenmiş gıdalar menüden çıkarılmalı"
Gereğinden fazla kalori tüketiminin boy uzamasını artırmadığını; aksine çocukluk çağı obezitesi, karaciğer yağlanması ve insülin direncine yol açtığını ifade eden Doç. Dr. Yiğit, sabah kahvaltısının aksatılmaması gerektiğini söyledi.
Kahvaltı yapılmadığında çocukların okulda kan şekeri düşüklüğü yaşadığını ve kolay yoldan paketli gıdalara yöneldiğini belirten Yiğit; hazır meyve suları, gazlı içecekler, cips, bisküvi ve kek gibi serbest şeker oranı yüksek ultra işlenmiş besinlerin yalnızca beslenme çantalarından değil, çocukların günlük yaşamından tamamen uzaklaştırılması gerektiğinin altını çizdi.
