İstanbul’da toplu taşıma aracında seyahat ederken kendi yazdığı İngilizce bilimsel makaleyi okuduğu anların neokuyorlar Instagram sayfasında paylaşılmasıyla sosyal medyada gündem olan Prof. Dr. Abdülbari Bener, Siirt’in Tillo ilçesinde başlayan ve dünya tıp literatürüne uzanan 50 yıllık akademik serüvenini anlattı. Sosyal medya hesabı bulunmadığı için milyonlarca izlenmeye ulaşan videodan kızının uyarısıyla haberdar olduğunu belirten İstanbul Medipol Üniversitesi Uluslararası Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bener, gençlere zaman yönetimi, üretkenlik ve internet bağımlılığı konularında uyarılarda bulundu.
Stanford’ın "en etkili bilim insanları" listesinde yer alıyor
Biyoistatistik, epidemiyoloji ve halk sağlığı alanlarında küresel çapta referans kabul edilen çalışmalara imza atan Prof. Dr. Abdülbari Bener; diyabet, D vitamini eksikliği, bulaşıcı hastalıklar, işitme kayıpları ve davranışsal bağımlılıklar üzerine yüzlerce araştırma yürüttü.
İngiltere’nin önde gelen akademik kurumları Manchester, Aberdeen, Cardiff, Glasgow, University College London (UCL) ve Imperial College ile ortak bilimsel projeler gerçekleştiren Bener, 2022 yılında Stanford Üniversitesi tarafından hazırlanan uluslararası araştırmada İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa (İÜC) Tıp Fakültesi bünyesindeki çalışmalarıyla "Dünyanın En Etkili Bilim İnsanları" listesine girmişti. 700'e yakın uluslararası hakemli makalesi bulunan tecrübeli akademisyen; İngiltere, ABD, İtalya, Suudi Arabistan ve Katar'da uzun yıllar ders vererek uluslararası hekim kadroları yetiştirdi.
Tillo’dan Londra’ya 35 yıllık akademik yolculuk
Akademik geçmişinin temel duraklarını paylaşan Prof. Dr. Bener, eğitim basamaklarını şu sözlerle özetledi:
"Siirt'in Tillo ilçesinde doğdum. İlk ve ortaokulu Batman'da tamamladım. Ardından İstanbul'a gelerek Pertevniyal ve Fatih Erkek liselerinde eğitim gördüm. Ankara Üniversitesinde yüksek lisans yaptıktan sonra doktora çalışmalarım için 1976 yılında İngiltere'ye gittim. University College London'da doktora derecemi aldım. Hayatımın 35 yılı yurt dışında geçti. İngiltere, Katar, ABD ve Suudi Arabistan başta olmak üzere pek çok ülkede akademik görevlerde bulundum ve dersler verdim."
Halen aktif olarak makale üretmeye devam ettiğini kaydeden Bener, akademik üretimde temel gayenin rekabet değil, insanlığa somut fayda sağlamak olduğunu vurguladı.
"Meşhur olmak geçici bir heves"
Bilim insanının şöhret ve maddi menfaat arayışından uzak durması gerektiğini belirten Prof. Dr. Bener, genç araştırmacılara şu tavsiyeleri iletti:
"Hâlâ makale yazıyorum; insanlara faydası dokunacak her alanda üretmeye gayret ediyorum. Meşhur olmak geçici bir hevestir. Akademik hayata hiçbir zaman kıskançlık ya da hırslı bir rekabet penceresinden bakmadım. Hedef belirlerken hem maddi hem manevi bakımdan ölçülü olmak şart. Kimsenin önüne geçmeye çalışmamak, kimseye rakip veya düşman gözüyle bakmamak gerekir. Herkesi kardeş ve ortak bir yapının parçası olarak görmek lazım. Bu dünyaya kapılıp sadece para kazanmayı ve servet biriktirmeyi amaçlamanın kimseye kalıcı faydası yok. İnsan kendisine bahşedilen vaktin hesabını verecektir. Zamanı çok titiz kullanmalıyız çünkü kaçırılan fırsatlar geri gelmez. Alanınız tıp, hukuk, mühendislik veya diş hekimliği olabilir; mühim olan kendi uzmanlığınızda topluma en iyi hizmeti sunabilmektir."
Toplu taşımada kitap okuma kültürü ve internet bağımlılığı riski
Sosyal medyada viral olan videosuna dair de değerlendirmelerde bulunan Bener, modern toplumun en büyük açmazlarından birinin zamanı verimsiz harcamak ve ekran bağımlılığı olduğunu dile getirdi:
"Benim ne Instagramım ne de Facebook'um var, bu mecralarla hiç ilgilenmedim; yalnızca kurumsal bir e-posta adresi kullanıyorum. Otobüsteki videodan kızımın haber vermesiyle haberdar oldum, yorumları okuyup tebessüm ettik. İngiltere'de genç-yaşlı herkes metroda veya otobüste kitap, makale okur; zamanını boşa geçirmez. Okumak için belirli bir mekana hapsolmaya gerek yoktur. Türkiye'de maalesef toplu taşımada okuma alışkanlığı yeterince yerleşmiş değil. İnsan okudukça ufku genişler."
Yaklaşık 25 yıldır internet bağımlılığının fizyolojik ve toplumsal etkilerini araştırdığını ve bu sahada 30'a yakın uluslararası makale yayımladığını hatırlatan Bener, sözlerini şöyle sürdürdü:
"İngiliz ve İtalyan bilim insanlarıyla çeyrek asırdır bu konuda çalışıyorum. İnternet bağımlılığı Türkiye'de artık klinik bir hastalık seviyesine ulaştı. İnsanlar günde yalnızca 2-3 saat uyuyup telefonlarıyla yatağa giriyor. Aile içi iletişim ve komşuluk bağları bu kontrolsüz kullanım yüzünden çözüldü. Bu tablo artık tıbbi ve psikolojik müdahale gerektiriyor. Pek çok kişi bağımlı olduğunun dahi farkında değil. Oysa internet bağımlılığı bireyin hem zihinsel hem de bedensel sağlığını doğrudan aşındırıyor."
"Mühim olan ardında güzel anılmak ve insan yetiştirmek"
Hayat felsefesinin sade bir yurttaşlık bilinci ve faydalı eserler bırakmak üzerine kurulu olduğunu ifade eden Bener, açıklamasını şu ifadelerle noktaladı:
"Benim için esas mesele kimsenin hakkına girmeyen, hakkaniyet gözeten, kurallara riayet eden saygılı bir insan olabilmektir. Şöhret fanidir ve geride kalır; aslolan hoş bir seda bırakabilmektir. İnsanların en hayırlısı insanlığa en çok yararı dokunandır. Nefes aldığımız müddetçe topluma hizmet etmeli, yeni nesilleri ve nitelikli insanları yetiştirmeye odaklanmalıyız."
