Nergis Demirkaya
Her geçen yıl artan siyasi parti sayısı oy pusulasında değişiklik ihtiyacını da beraberinde getirdi. Yüksek Seçim Kurulu pusulanın 1 metreyi geçmemesi için siyasi parti sütunları arasında bırakılacak boşluklarla ilgili esnek düzenleme yapma yetkisi istedi. Bağımsız adaylarının yatıracağı ücretin de artırılması planlanıyor.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte yeni kurulan siyasi parti sayısında tam bir enflasyon yaşanıyor. Sadece son 5 yılda kurulan siyasi parti sayısı 100’ü geçmiş durumda. Ancak her kurulan siyasi parti seçime katılmaya hak kazanmıyor. Bir siyasi partinin seçime katılma hakkı kazanması için 41 ilde örgütlenmesi ve seçim tarihinden 6 ay önce büyük kurultayını yapmış olması gerek.
Bu kriterler dikkate alındığında Türkiye’de faaliyette görülen 194 siyasi partiden seçime katılmaya hak kazanan parti sayısı 2023 seçimlerine göre 36. Geçen 3 yılda bu sayı 42’ye yükselmiş durumda. Önümüzdeki seçimde sayı daha da artabilir.
Bu durum oy pusulasının uzunluğunun 1 metrenin üzerine çıkması anlamına geliyor. Ancak Türkiye’deki matbaa sisteminde 1 metre üstü pusula basımının mümkün olmadığı ifade ediliyor. Bu nedenle YSK, oy pusulasında sıralanan siyasi parti sütunları arasında bırakılması zorunlu olan 0.75 cm boşluğun daha da düşürülmesi için düzenleme istiyor. Edinilen bilgiye göre YSK’da temsilcisi bulunan siyasi partiler de bu talebe sıcak bakıyor.
Bağımsız aday ücretlerinde artış planlanıyor
Seçim kanununda yapılmak istenen bir başka düzenleme daha var. O da bağımsız milletvekili adayları için belirlenen başvuru ücretinde artış yapılması. Bağımsız olarak adaylıklarını koymak isteyenlerin yatıracağı ücret en yüksek derecedeki devlet memurunun brüt aylığı üzerinden belirleniyor. Bu doğrultuda 2023 seçimlerinde bağımsız milletvekili adayı başvuru ücreti yaklaşık 56 bin lira olarak hesaplandı. Ancak bu rakamın çok düşük olduğu, yeni bir ücret eşiği belirlenerek rakamın yükseltilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Bağımsız Cumhurbaşkanı adayları için son seçimde belirlenen başvuru ücreti de 555 bindi. Bu rakamın da yeni bir gösterge oluşturularak yükseltilmesi bekleniyor.
“Siyasi partilerin seçime girme yeterliliği zorlaştırılmalı”
İktidar temsilcilerine göre seçime girme yeterliliği elde eden siyasi parti sayısındaki artış bir sorun. Seçime girme yeterliliği almış ancak tabanı olmayan birçok siyasi parti olduğuna dikkat çeken siyasetçilere göre bu sayıyı aşağı çekecek radikal bazı düzenlemeler yapılmalı. Ancak Kasım 2027 ya da Mart/Nisan 2028 tarihlerinde yapılacak bir seçim öncesinde bu yönde bir düzenleme öngörülmüyor. Bu konunun seçim sonrası mutlaka ele alınması gerektiği ifade ediliyor.
Erken seçim kararı erken alınır mı?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesi için Meclis’in erken seçim kararı alması gerekiyor. AK Partili siyasetçilere göre bu karar için gereken 360 oyun sağlanmasında bir zorluk görünmüyor. En son CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun erken seçimi destekleyecekleri açıklamasından da memnuniyet duyulduğu ifade ediliyor. Kılıçdaroğlu’nun bu açıklamasının ardından 2027 yılı sonu ya da 2028 yılının ilk çeyreğinde yapılacak bir erken seçim için Meclis kararının bugünden alınabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı. Ancak AK Partili kaynaklara göre bugünden erken seçim kararı almaya dair bir gündem söz konusu değil.
