ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan, İran'ın ise misillemelerle karşılık vermesiyle devam eden çatışmalar petrol piyasasında belirsizliği artırdı. JP Morgan analistleri, savaşın başlamasından bu yana ilk kez petrol piyasası için net bir temel senaryo ortaya koyamadıklarını açıkladı.
Bankanın değerlendirmesinde, çatışmaların nasıl sonuçlanacağının modellenmesinin güç olduğu belirtildi. Ayrıca savaşın ilk döneminde ABD yönetiminin aşmayacağı düşünülen ekonomik eşiklerin önemli bir bölümünün altı ay içerisinde geride kaldığı ifade edildi.
JP Morgan'dan Brent petrol tahmini
JP Morgan, Brent petrol fiyatı için eylül ayındaki adil değeri varil başına yaklaşık 90 dolar olarak hesapladı. Brent petrolün mevcut durumda yaklaşık 106 dolar seviyesinde bulunması, piyasanın günlük yaklaşık 10 milyon varillik arz kaybının yanı sıra yeni arz kesintileri ihtimalini de fiyatladığı şeklinde değerlendirildi.
Petrol piyasasına ilişkin hesaplamalarda arz kayıplarının yanı sıra stoklardaki değişimlerin de etkili olduğu belirtildi. Banka, enerji piyasasındaki risklerin yalnızca mevcut petrol arzındaki kayıplardan kaynaklanmadığına dikkat çekti.
ABD'de dizel fiyatı rekor kırdı
Petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması ABD'deki akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. ABD'de benzinin galon fiyatı 4,37 dolara yükselirken, dizel fiyatı kış döneminin yaklaşmasıyla 6,31 dolara çıkarak rekor seviyeye ulaştı.
JP Morgan, ABD'deki dizel stoklarının da tüm zamanların en düşük seviyesine gerilediğini belirtti. Bankanın değerlendirmesinde, enerji piyasalarındaki risklerin petrol arzındaki kayıplarla sınırlı olmadığı vurgulandı.
Küresel petrol stoklarında 555 milyon varillik düşüş
JP Morgan analistleri, arz kesintilerinin büyüklüğüne rağmen petrol fiyatlarındaki yükselişin daha sınırlı kalmasında küresel talepteki gerilemenin etkili olduğunu belirtti. Stok kullanımının da beklentilerin altında gerçekleşmesinin bu süreçte rol oynadığı kaydedildi.
Çatışmaların başlamasından bu yana küresel ham petrol ve rafine ürün stoklarının yaklaşık 555 milyon varil azaldığı bildirildi. Bu düşüşün, JP Morgan'ın yıl başında öngördüğü stok kaybının yaklaşık üçte biri seviyesinde kaldığı belirtildi.
Küresel petrol talebinin de geçen yılın yaklaşık 4,4 milyon varil/gün altında seyretmesinin, arz kayıplarının piyasa üzerindeki etkisini sınırladığı ifade edildi.
Brent petrolün ortalama fiyatı 94 dolar oldu
JP Morgan'ın hesaplamalarına göre, çatışmaların başladığı tarihten bu yana Brent petrolün ortalama fiyatı varil başına 94 dolar seviyesinde gerçekleşti.
Uluslararası Enerji Ajansı da geçen hafta yayımladığı değerlendirmede, küresel petrol arzı ve talebinin bu yıl daha önceki tahminlerden daha fazla gerileyeceğini açıkladı.
Petrol fiyatları, Batı Asya'daki arz risklerine yönelik endişelerin alternatif tedarik imkanlarına ilişkin beklentilerle dengelenmesiyle haftanın son işlem gününde geriledi. Böylece petrol fiyatlarında üst üste üçüncü seansta düşüş görüldü.
Buna rağmen Brent petrol ve ABD Batı Teksas türü ham petrol fiyatları varil başına 100 dolar seviyesinin üzerinde kalmayı sürdürdü. Brent vadeli kontratlarının fiyatı yaklaşık yüzde 1 gerileyerek 103,77 dolara inerken, WTI'ın varil fiyatı da yüzde 1 düşüşle 100,88 dolara geriledi.
Petrol arzının yüzde 4'ü risk altında
Uydu görüntüleri ile üç sektör kaynağından alınan bilgilere göre, Doğu-Batı petrol boru hattında üç pompalama istasyonu hasar gördü. Bu sayının önceki değerlendirmelerde belirtilen istasyon sayısından bir fazla olduğu kaydedildi.
Yatırımcılar, Yanbu'ya uzanan hattın uzun süre devre dışı kalması halinde küresel petrol arzının yüzde 4'üne kadarının etkilenebileceğine işaret etti.
Suudi Arabistan ise insansız hava aracı saldırılarının ardından Kızıldeniz'e kritik bağlantının durdurulması nedeniyle kapasitesi azalan Doğu-Batı petrol boru hattının yaklaşık yarısını birkaç gün içinde yeniden faaliyete geçirmeyi hedefliyor.
