Türk hava sahasında kullanılan yer temelli sivil haberleşme, seyrüsefer ve gözetim (CNS) sistemlerinin güvenli çalışmasını etkileyebilecek yapılaşmalara yönelik yeni düzenleme yürürlüğe girdi. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından hazırlanan Haberleşme, Seyrüsefer, Gözetim Sistemleri Mania Kriterleri Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlandı.
Düzenlemeyle havaalanlarındaki CNS sistemlerinin yayın performansını olumsuz etkileyebilecek yapıların, malzemelerin ve faaliyetlerin değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar oluşturuldu. Yönetmelikte ayrıca belirli mesafelerde yapılacak inşaatlar, rüzgar enerji santralleri ve yüksek yapıların teknik incelemeden geçirilmesine yönelik hükümler yer aldı.
CNS sistemlerini etkileyen malzemelere sınırlama getirildi
Yönetmeliğe göre, havaalanı CNS sistemlerinin yayın performansının korunması amacıyla sistemlerin çevresindeki yapılaşma değerlendirme sınırları (YTA) içerisinde yapılacak dış cephe kaplamalarında radyo frekans sinyallerini yüksek oranda yansıtan malzemelerden kaçınılacak.
Bu kapsamda elektromanyetik yansıtıcı özelliğe sahip metal içerikli iletken malzemeler, yüksek yansıtımlı cam cepheler ve benzer ürünler değerlendirilecek.
Yansıtıcı malzeme kullanımının zorunlu olduğu durumlarda ise bunların sistem performansı üzerindeki etkisini belirlemek için Uzman Etki Analizi gerçekleştirilecek. İnceleme sonucunda gerekli görülmesi halinde mimari düzenlemeler, konum veya yön değişiklikleri, sinyal kırıcı ve soğurucu önlemler ile işletme kısıtlamaları uygulanabilecek.
Havaalanları çevresindeki inşaatlara teknik inceleme şartı
Yönetmelikte, seyrüsefer güvenliğinin korunması amacıyla CNS sistemlerinin çevresinde yapılması planlanan yapılaşmalar ve rüzgar türbinleri için de sınırlamalar getirildi. Bu çalışmaların EUR Doc 015 hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekecek.
CNS sistemlerinin etrafında belirlenen Yapı Tahditli Alanları'nın (YTA) ihlal edilmemesi öncelikli koşul olarak düzenlendi. Bununla birlikte YTA sınırlarının dışında kalan bazı yapılaşmalar da ilgili havaalanının CNS hizmet sağlayıcısı tarafından teknik incelemeye alınacak.
Hava seyrüsefer sistemlerine ait cihazların bulunduğu istasyonların koordinatları merkez kabul edilerek 3 bin metre yarıçapındaki yapılaşma talepleri değerlendirilecek. Aynı sistemlerin çevresinde 15 bin metre yarıçaplı alanda kurulması planlanan rüzgar enerji santralleri de teknik incelemeden geçirilecek.
Radar istasyonları için ise koordinat merkez alınarak 15 bin metre yarıçapındaki yapılaşma başvuruları inceleme kapsamına dahil edildi.
Rüzgar enerji santralleri ve yüksek yapılar incelenecek
CNS istasyonlarının yakınında heyelan ve titreşim gibi sorunlara neden olabilecek faaliyetler de değerlendirmeye tabi tutulacak. Bu kapsamda maden ocakları ve benzeri alanlarda gerçekleştirilecek delme ve patlatma çalışmalarının teknik açıdan incelenmesi gerekecek.
Radar istasyonlarının görüş alanında bulunan rüzgar enerji santralleri ise aradaki mesafeye bakılmaksızın teknik değerlendirmeye alınacak.
Haberleşme istasyonları için de ayrı bir inceleme sınırı belirlendi. İstasyon koordinatı merkez kabul edilerek 2 bin metre yarıçapındaki alanda, antenin yatay düzleminden itibaren belirlenen açıyla çizilen hattın altında kalan çalışmalar değerlendirme kapsamına girecek.
Ayrıca her yöne yayın yapan sistemlerde, belirlenen mesafelerin dışında kalan bazı yüksek yapılaşmalar da incelemeye tabi tutulacak. Arazi zemin kotundan itibaren 150 metre ve daha fazla yüksekliğe ulaşacak yapılar bu kapsamda değerlendirilecek. Gökdelenler, büyük kazı çalışmaları, televizyon kuleleri ve diğer yüksek kuleler de teknik incelemeye alınacak.
Yönetmelikte, yapılacak değerlendirmelerde bina kümeleri ve havai elektrik hatlarına özel dikkat gösterilmesi gerektiği de belirtildi.
CNS sistemlerine ilişkin bilgiler güncel tutulacak
Düzenlemeyle havaalanlarının CNS hizmet sağlayıcılarına yönelik sorumluluklar da belirlendi. Buna göre ilgili hizmet sağlayıcıları, Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu'nda bulunan CNS sistemlerine ait bilgileri güncel tutacak.
Yapılan analizlerin ve hazırlanan raporların doğruluğu, uygun hesaplama yöntemleri kullanılarak yılda en az bir kez kontrol edilecek. Analiz veya raporların güvenilirliği konusunda şüphe oluşması halinde durum vakit kaybedilmeden Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne bildirilecek.
Havaalanı Mania Planı kapsamında bulunmayan cihaz veya sistemler için de değerlendirme yapılabilecek. Uçuş kontrol raporları, hava yolu şirketlerinden gelen şikayetler ve sinyal performansında sorun yaşandığına ilişkin tespitler dikkate alınacak.
Yeni cihazların mania planına işlenmesi zorunlu olacak
CNS hizmet sağlayıcılarının yeni bir cihaz veya sistem kurmayı ya da mevcut sistemlerde değişiklik yapmayı planlaması halinde belirli işlemleri tamamlaması gerekecek.
Buna göre, yeni cihaz ve sistemler hizmete alınmadan önce CNS hizmet sağlayıcısının başvurusu üzerine Genel Müdürlük tarafından ilgili havaalanının mania planına gerekli bilgiler eklenecek. Bu kayıtlarda cihazın türü ve koordinatları yer alacak.
Elektronik sistemlerle bağlantılı tüm yapılaşma başvuruları ise Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden gerçekleştirilecek. Gerekli görülen durumlarda başvuru sahipleri, ilgili havaalanının CNS hizmet sağlayıcısından teknik görüş alacak.
Kurallara uymayanlara idari yaptırım uygulanacak
Yönetmelik hükümlerini ihlal edenler hakkında 2920 sayılı Kanun ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik kapsamında işlem yapılacak.
CNS sistemlerine ait Yapı Tahditli Alanları'nı ihlal eden yapılaşmaların belirlenmesi halinde 2920 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri uygulanacak. Bu ihlallerden kaynaklanan sorumluluk, söz konusu yapı veya tesisin sahibi ve/veya işletmecisine ait olacak.
Rüzgar enerji santralleri için iki yıllık süre verildi
Yönetmelikte faaliyet gösteren rüzgar enerji santrallerine ilişkin geçiş süreci de düzenlendi. Buna göre, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde mevcut tüm rüzgar enerji santrallerinin belirlenen yüksekliklere ilişkin bilgileri ilgili CNS hizmet sağlayıcılarına iletilecek.
Bu yükümlülük, santrallerin müştemilatları da dahil olmak üzere zeminden itibaren 100 metre ve üzerindeki yükseltilerini kapsayacak. RES işletmecileri, söz konusu bilgileri mania nitelikleriyle birlikte iletecek.
Verilerin Havacılık Bilgi Yayını'nda (AIP) yayımlanmasının sağlanması amacıyla ilgili CNS hizmet sağlayıcılarına aktarılması gerekecek. Gönderilen bilgilerin doğru ve eksiksiz olmasından ise rüzgar enerji santrallerinin işletmecileri sorumlu tutulacak.
