Yönetmelik; ithal ve yerli katı yakıtların teknik özelliklerini, belgelendirilmesini, iç piyasaya sunulmasını ve denetim süreçlerini baştan sona yeniden düzenliyor. Açık ortam hariç iş sağlığı mevzuatına giren işyeri ortam havası, mangal ve nargile kömürü ile doğrudan gıda kurutma ve pişirmede kullanılan yakıtlar ise kapsam dışında bırakıldı.
Yeni düzenlemeyle birlikte süreçler Bakanlığın Hava Emisyon Yönetim (HEY) Portalı içindeki Katı Yakıt Modülü (KYM) üzerinden yürütülecek. İthalatçı, üretici ve dağıtıcılar, piyasaya arz ettikleri yakıtın depodan çıkarılmasını takip eden 24 saat içinde yakıt miktarını, alıcı bilgilerini ve depolama adresini sisteme girmekle yükümlü kılındı.
Satıcılar satış yaptıkları yakıt miktarını, kullanılacağı mahalle, ilçe ve il bilgileriyle bildirecek; sanayi tesisleri de satın aldıkları yakıtı teslim almalarının ardından 24 saat içinde modüle işleyecek. Tesis sahasında kullanılmayan ya da yetkisiz yerlere yönlendirilen yakıtların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Torbalarda karekod ve renk standardıgeliyor
Isınma amaçlı katı yakıtların ambalajlanmasında görsel ve dijital izlenebilirlik şartı getirilirken, yönetmeliğe göre kömür torbaları Uygunluk Belgesi ve yakıt analiz verilerini içerecek şekilde karekodlu olarak basılacak. Yeni düzenleme kapsamında torbaların renkleri kullanım alanı ve yakıt türüne göre ayrıştırılarak piyasaya sunulacak; bu doğrultuda ithal kömürler yeşil, birinci grup illerde kullanılacak yerli kömürler mavi, ikinci grup illerde kullanılacak yerli kömürler sarı, kırsal mahalle ile köy ve beldelerde kullanılacak yerli kömürler gri, bedelsiz dağıtılan sosyal yardım kömürleri beyaz, biyokütle briket ve peletleri ise şeffaf yani renksiz torbalarda tüketiciye ulaştırılacak.
Depolama sahalarına toz bastırma sistemi zorunluluğu
Açık alanda depolanan kömürlerin çevreye yaydığı toz kirliliğini engellemek için işletmelere TS 13883 standardına uygun toz bastırma sistemleri kurma zorunluluğu getirildi. Gümrüklü alanlarda depolanan ithal kömür yığınlarının üzerine gemi adı, GTİP numarası, gümrük beyanname ve Uygunluk Belgesi numarasını gösteren levhaların asılması şart koşuldu.
Uygunluk belgesi almış ithal veya yerli yakıtların, nihai tüketiciye ulaşana kadar başka yakıtlarla karıştırılması (paçallanması) yasaklandı. Karışım kömürlerde ise hangi maden ocaklarından kömür alındığının torba üzerinde açıkça yazılması gerekecek.
Uygunsuz yakıtlar toplatılacak, masraflar firmalara yansıtılacak
İl müdürlükleri eylül ile şubat ayları arasında kömür üretim sahalarından en az bir kez numune alarak analiz yapacak. Analiz sonuçları sınır değerleri aşan yakıtların satışı KYM üzerinden derhal durdurulacak. Şahit numune talebinde bulunmayan veya ikinci analizde de standartları karşılamayan yakıtlar piyasadan toplatılacak.
Toplatılan uygunsuz yakıtların nakliyesi, depolanması, yediemin giderleri ve sanayi tesislerinde bertaraf edilmesine dair tüm maliyetler ithalatçı, üretici, dağıtıcı veya satıcı tarafından karşılanacak.
1 yılda iki kez ihlale belge iptali ve ağır idari para cezası
Gerekli izinleri almadan faaliyet yürüten, piyasaya uygunsuz yakıt süren, bildirim yapmayan veya karıştırma kurallarını ihlal eden ilgililere 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanacak. Bir takvim yılı içinde kuralları iki defa ihlal eden kişi veya firmaların faaliyet belgeleri iptal edilecek ve bir yıl süreyle yeni belge düzenlenmeyecek.
Daha önce alınmış olan Uygunluk İzin Belgesi, Satış İzin Belgesi, Dağıtıcı Kayıt Belgesi, Katı Yakıt Satıcısı Kayıt Belgesi ve Katı Yakıt İthalatçısı Kayıt Belgelerinin 30 Haziran 2027 tarihine kadar geçerliliğini koruyacağı bildirildi.
